нақш намуналарини ўйиш ва пардозлаш

DOC 94,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404894487_54850.doc нақш намуналарини ўйиш ва пардозлаш режа: 1. геометрик нақш 2. намоён композициясини тузиш ва уни ўйиш. биз ўнта оддий нақш намуналарини оддийдан мураккабга қараб қаламда машқ қилган эдик. энди худди шу: «бодом гули» (1гул), «печак ислими» (2гул), «баргли рафтор» (3гул), «баргли ислими» (4гул), «айлана ислими» (5гул), «гулли рафтор» (6гул), «ғўш меҳробли ислими» (7гул), «бофта ислими» (8гул), «патнисгул ислими» (9гул, «шукуфта ислими» (10гул) нақшларни ўйишни ва пардозлашни ўрганамиз. дастлаб шу нақшларни аввалги ўлчамга нисбатан икки марта катталикдаги қоғозда чизамиз. шу ўлчамга мўлжаллаб қолип рейкаларини ҳозирлаймиз ва тез ганч тайёрлаймиз (ганчни сувда кўп қорилмайди, масалан, 10—20 мартача айлантирилади). тез ганч қалинлигини 1 см қилиб қуямиз ва 20—25 минутдан кейин тез ганч қотиб қолади. усти ҳўл латта билан текисланади кейин эса 1,5 см қалинликда ховрнда (гул ганч) қуйилади. ганч қотгандан сўнг ганч плита қолипдан олиб скальпелда баъзи бир нотекис жойлари текисланиб чиқарилади (ўйма босқичлар, оддий нақш компазициясини ўйиш босқичлари). масалан, мисол тариқасида …

разм усталари ахтани улги, бухоро усталари эса сўзан деб ҳам юритадилар. илк деворларда усталар сиртга тўғридантўғри чизиб, ўйиб кетганлар, кейинчалик эса ахта орқали тасвирни тушириш қулайлигини _сезиб фойдаланиб келганлар. наққошлар, ганчкорлар, ёғоч ўймакорлар ва бошқалар нақш композицияларининг эскизини ва ахталарини йиллар давомида сақлаб келганлар. улар хоҳлаган вақтларида бу ахталардан ижодий фойдаланганлар. бу ахталар ҳаттоки отаданболага ўтиб сақланиб келиниб, бир катта бойлик ҳисобланган. усталар ахтани махсус сандиқларда сақлаб келганлар. ҳозирда бундай ахталар усталарнинг ўзида ва давлат архивларида сақланиб келинмоқда. масалан, машҳур ганчкорлар уста ширин муродов, тошпўлат арслонқулов, наққошлар т. тўхтахўжаев, жалил ҳакимов ва бошқаларнинг тайёрлаган ахталари архивларда сақланмоқда. ахта тайёрлаш учун нақш ишланадиган юзага мўлжаллаб юпқа шаффоф (хитой) қоғоз олинади. нақш композициясига мослаб симметрия уки бўйича шаффоф қоғозни иккига, тўртга ва ҳоказога букланади. букламанинг бир қисмига нақш чизилади. нақшни шаффоф қоғозни юмшоқ ёстиқ устига қўйиб нақш чизиқлари устидан игна билан тешиб чиқилади. нақшнинг йирикмайдалигига қараб игна танланади. игна тешиги оралиғи нақшнинг …

умҳуриятимиздаги қадимий ёдгорликларни, бадиий дид билан ишланган нақшларни кўриб лол қолмоқдалар. бухородаги улуғбек мадрасаси, юнеско муҳофасидаги исмоил сомоний мақбараси, калон минораси, самарқанддаги шоҳизинда мақбараси, гўри амир мақбараси, улуғбек, шердор, тиллакори мадрасалари ва бошқалар шарқнинг нодир гўзаллиги, соддалиги ҳамда нақш мотивларининг улуғворлиги билан кишиларни сеҳрлаб келмоқда. юзлаб, минглаб халқ меъморларининг қавариқ қўллари билан яратилган ёдгорликлардаги жонли нақшлар худди табиатнинг гўзаллик оламини куйлаётгандай туюлади ва кишилар руҳиятига кўтаринки руҳ бағишлайди. чунончи самарқанддаги асрлар давомида мусулмон шарқида донг таратган олий билим маскани улуғбек мадрасасини томоша қилар эканмиз, унинг таълимтарбия мақсадида кўзлаб бунёд қилганлигини наққошлар безаги орқали сезиш осон. мадрасанинг безагидаги бирбирини кесиб ўтган беҳисоб чизиқлардан кўп бурчакли ва кўп қиррали юлдузлардан ташкил топган нақшлар худди коинотдаги чарақлаб турган нақшларни асрлар оша ҳикоя қилиб тургандай туюлади. ана шу бирбирини кесиб ўтган беҳисоб чизиқлар, ҳар хил бурчакли ва қиррали юлдузлардан ташкил топган геометрик нақшларни гириҳ деб юритилади. гириҳ — форсча, чигал, тугун деган маънони англатади. …

ра ёдгорликлари турибди. улардаги геометрик нақшлар шундай аниқликда ишланганки, кишини лол қолдиради. олимларимиз ана шу гириҳ ишлаш сирларини топиш мақсадида кўп изланишлар қилдилар, лекин бу жумбоқлардан тўла маълумотлар ололмадилар. чунки ўша вақтдаги усталар бу геометрик нақшни қуришни сир деб билиб қоғозда ёки тушунтириб қолдирмаганлар. шунинг учун ҳам отаданболага ўтиб унутиб юборилган. ана шу сабабларга кўра х,озирги замонамизда ҳам кўпгина усталаримиз гириҳни ечимини топишга қийналадилар. шарқнинг машҳур олимларидан абдулвафо ал бузжоний (940—998) ўзининг китобларида 20 га яқин геометрик нақшлар ечими тўғрисида ёзиб қолдирган. буларда гириҳни баъзи осон йўлларини тушунтириб ўтган. масалан, унинг китобларидан бирида қурилиш ва геометрик нақш ечими тўғрисида ёзилган. бу китоб ҳозир париждаги музейлардан бирида сақланмоқда. абдулвафо ал бузжоний ўзининг асарларида гириҳни тайёрлаш усулларини кўрсатиб ўтсада, бизга гириҳ ечими тўғрисидаги маълумотлар берилмаган. мадоҳили шаклидаги нақшлар. у ўзининг китобида квадратни учга, бешга бўлишнинг энг содда осон йўлларини келтирадики, бу ўша давр учун катта илмий ва амалий аҳамиятга молик эди.ъмураккаблигиданми ёки …

анлар. санъатшунос олимлар, фан доктори, профессорлар, л. ремпель «панжара», «архитектурньш орнамент узбекистана», м. булатовнинг «геометрическая гармонизация в архитектуре средней азии ix—xv веков» каби асарларида гириҳ ҳақида батафсил ёзиб ўтганлар. ҳозирги вақтда гириҳкор усталаримиздан бири 3. боситхоновдир. 300 га яқин ишлаган янги гириҳ нақшлари билан жумҳуриятимизда мушҳурдир. ҳозирда ҳар бир бинони безашда геометрик нақшлар қўллаб келмоқдалар. албатта бу безатилган гириҳлар тўғри қўлланилган дея олмаймиз. ҳар бир одам ўз характери ва кўринишига эга бўлгандай, ҳар бир гириҳ ўзига хос характер ва ечимга эга. шу томонларини билмаган усталар, ёш безатувчилар кўпгина камчиликларга йўл қўймоқдалар. улар тайёр гириҳларни баъзи китоб архитектура ёдгорликларидан нотўғри кўчириб, тушунмай ёки тўғри кўчириб олсада, ўз ўрнида қўллай олмаяптилар. гириҳ, нақшининг ўз қонунқоидалари бор. шунинг учун ҳам биз уларга гириҳ нақш ясаш геометриясини қонунқоидаларини чуқур ўргатмоғимиз лозим. аввалги усталаримиз ҳар хил қабариқ сиртларга гириҳ нақшини қандай мослаб ишлагани энг муҳими қандай методларда тузилганлиги бизгача номаълум. бунинг сабаби гириҳ чизиш методикаси …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "нақш намуналарини ўйиш ва пардозлаш"

1404894487_54850.doc нақш намуналарини ўйиш ва пардозлаш режа: 1. геометрик нақш 2. намоён композициясини тузиш ва уни ўйиш. биз ўнта оддий нақш намуналарини оддийдан мураккабга қараб қаламда машқ қилган эдик. энди худди шу: «бодом гули» (1гул), «печак ислими» (2гул), «баргли рафтор» (3гул), «баргли ислими» (4гул), «айлана ислими» (5гул), «гулли рафтор» (6гул), «ғўш меҳробли ислими» (7гул), «бофта ислими» (8гул), «патнисгул ислими» (9гул, «шукуфта ислими» (10гул) нақшларни ўйишни ва пардозлашни ўрганамиз. дастлаб шу нақшларни аввалги ўлчамга нисбатан икки марта катталикдаги қоғозда чизамиз. шу ўлчамга мўлжаллаб қолип рейкаларини ҳозирлаймиз ва тез ганч тайёрлаймиз (ганчни сувда кўп қорилмайди, масалан, 10—20 мартача айлантирилади). тез ганч қалинлигини 1 см қилиб қуямиз ва 20—25 минутдан к...

Формат DOC, 94,5 КБ. Чтобы скачать "нақш намуналарини ўйиш ва пардозлаш", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: нақш намуналарини ўйиш ва пардо… DOC Бесплатная загрузка Telegram