qarama – qarshilik sahnaviy xatti-harakat asosidir. dramatik asarning asosiy mavzulari

DOC 73,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1684319241.doc qarama – qarshilik sahnaviy xatti-harakat asosidir. dramatik asarning asosiy mavzulari reja: 1. pyesaning keskin qarama-qapshiliklari 2. foya. 3. voqea. 4. syujet va kompozitsiya obrazlarga harakteristika konflikt — lotincha "ixtilof", "to`qnashish" tushunchasi bo`lib, badiiy asarda tasvirlangan voqea ishtirokchilari o`rtasidagi kurashni ziddiyatni, kelishmovlikni, ixtilofni anglatadi. konflikt o`z moxiyatiga qarab turli harakterda bo`lishi mumkni. uni avvalo gunistik – insonparvarlik mohiyatidagi konflikt va antogonistik – kelishib bo`lmaydigan shakdagi konfliktg ajratish mumkin. masalan, "boy ila hizmatchi" dramasida dastlab solixboy bilan g`ofiro`rtasida jamila uchun kurash- oilaviy konflikt, o`zbek mehnatkashlarining boy va amaldorlarga qapshi naroziligi keskinlashidan iborat o`tkir sotsial - ijtimoiy konfliktga, antogonistik ixtilofga aylanadi. hayotda yangilik bilan eskilik o`rtasida kurash, ong va maishiy hastdagi o`tmish sarqitlariga qarshi kurash davom etadi. bunday qarama-qarshiliklar antogonistik bo`lmagan qarama-qarshiliklardir. bir vaqtlar ayrim yozuvchilar va tanqidchilar orasida tarqalgan "konfliktsizlik" nazariyasi hayotni buzib ko`rsatuvchi, san’atning taragediyatiga zarar keltiruvchi soxta nazariya sifatida karalgandi. qarama-qarshiliklarsiz, kurashsiz hayotni xaqkoniy aks ettiruvchi realistik asar yo`q …

unchalik keng va kurashayotgan kuchlar aniq ko`rinadi. konflikt dramaturgiyaga o`sish va rivojlanish bag`ishlaydi. bir xatti-harakatning qarama-qapshi xatti-harakat bilan to`qnashuvi pyesa qaxramonlarining o`zaro munosabati orqali birvoqeadan ikkinchi voqeani keltirib chiqadn. bu kurash bir va bir necha xatti-harakat qiluvchi shaxslarning aniq maqsad uchun bo`lgan intilishlari va bu xatti-harakat davomida qator xulq-atvorlar yuzaga chiqadi. mana shundai kurash "xatti-harakatlar chizig`i" kelib chiqadi. u butun pyesa davomida aniq maksad sari muvofiq borayotgan xatti-harakatdagi shaxslar kurashining "xa" yoki "yo`q" tomonlarini aniqlaydi. g`oyani ko`tarib chiqivchi va mavzuni tasvirlovchi xatti-harakat chizig`iga pyesaning yetakchi xatti-harakati deyiladi. masalan, a. s. pushkinning "boris godunov" deb nomlangan xalq trageaayasida asosiy tema"xalk va shox" deb olingan bo`lsa, yetakchi xatti-harakat "hukmronlik uchun kurashdir. bu esa, shu yetakchi xatti-harakatga bo`ysungan persanajlarning xulq-atvorida namoyon bo`ladi. asosiy xatti-harakat chizig`ini aniqlash, har bir voqeani, har bir qahramonning xulq atvorini tushunishga va ochib tashlashga imkon yaratadi. bu yo`l rejissor va ijrochini to`g`ri harakatlanib spektaklning g`oyasini tomoshabinga yetkazishda muhim omil …

zluksiz kurashuvchan qapshi xatti-harakatni ham topish lozim. qarama-qarshi harakatsiz dramatik asar "konfliktsizlik" kasaliga duchor bo`ladi. bu esa teatr san’ati uchun fojiadir. demak, oliy maqsadni amalga oshirish uchun xatti-harakat qiluvchi shaxslarning va spektaklning yetakchi xatti - harakatini aniqlash o`ta ahamiyati ularga qapshi kurashga tayyor turgan qarama-qapshi xatti-harakatlar esa zarur va ular rejissor tomonidan aniklanishi kerak foya. pyesa g`oyasi muxim bo`lgan voqeaga nisbatan dramaturgning munosabati natijasi bo`lib, rejissor tushungan holda, aniq hayotiy xaqixatga tayanib uni aniqlab bo`lishi lozim. ilm axli ta’biri bilan aygganda "g`oya — bu dramatik asarning asosi bo`lib hayot hodisalarining tub negizi ochilishidir va u chernishevskiy fikricha hayotiy xaqiqatga chiqarilgan hukmdir". foya— hayot voqealari xaqidagi kishilarning tasavvuri va o`sha voqealarga munosabatini ifodalagan tafakkur natijasidir. shuning uchun g`oya jamiyatdagi sinflarning manfaati va qarashlari bilan bog`lanadn, uni aks ettiradi. dramatik asarning g`oyasi unda tasvirlangan asosiy voqealar oqimi to`g`risidagi yetakchi fikrdir. asarning g`oyasida voqealar oqimi persanajlar xarakteri va ularning xatti-harakatlari mujassamlashadi. muallif kishilar …

zi yetarli bo`lmaydi. asosiy g`oya bilan u yoki bu darajada bog`langan bir qator fikr ham yordamchi vosita sifatida mavjud bo`ladiki. ular ham obrazlar xarakatida ifodalanadi va tasvirlangan xayotning turli tomonlariga muallif munosabatini bildiradi. natijada spektaklning badiiy -estetik ta’sirchanligi oshadi. voqea. pyesadagi hamma xatti-harakat muayyan voqealar oqimi tufayli vujudga keladi. voqealar oqimi persanajlarningfaol aktiv xatti-harakatni qo`zg`atuvchi omildir. pyesa katta xajmli va ko`p voqeani bo`lishi mumkin. shulardan eng asosiysini o`z rejasini amalga oshirish uchun tanlab olish rejissorning mas’uliyatli ijodiy ishiga kiradi. voqealar rivoji xatti-harakat yo`nalishini o`zgartirib, qaxramonlarni yangi berilgan shart-sharoitlarga olib qiradi. shuning uchun asosiy diqqati asarning voqealar oqimiga qaralishi lozim. demak voqea —spektakldagi xatti-harakatlarning tayanchidir. "voqea va faktga baxo berish usulining siri shundaki; bu baxo insonlarni to`qnashuvga majbur qiladi; to`qnashuv ularni xatti-harakatqilishiga, kurashga, yengish yoki yengilishga sabab bo`lar; bu sabab ulariing istaklarini, maqsadlarini o`zaro munosabatlarini ochib tashlayda, pyesadagi biz qidirayotgan ichki xarakat sharoitini aniqlaydi. pyesa voqeasini va faktlarini farqlash nimani bildirishi …

bosib o`tgan bo`lishi mumkin. rejissor pyesada bo`layotgan voqealarni xuddi real hayotdagidek ko`z oldiga keltirishi lozim. bu vazifani yechish uchun pyesa boshlanguniga qadar personajlar qanday xatti-harakat qilganliklarini bilish zarur. masalan: a. s. griboyedovning "aqillilik balosi" asarida birinchi voqea sofya va molchalin uchrashuvidir. “uchrashuv” nomli voqeadan so`ng sahnada xatti-harakat qilayotgan qaxramonlar xulq-atvori va xarakati kelib chikadi. agar mana shu boshlang`ich voqeani rejissor aniqlab bermasa repititsiyani boshlay olmaydi. pyesa boshlanishidan oldin ro`y bergan voqealar pyesa konfliktining rivojlanishiga, xatti- harakat qiluvchi shaxslar harakteriini ochishga va shu ilk voqeaga kahramonlar munosabatini aniqlashga yordam beradi. masalan: m. gorkiyning "so`nggilar" asaridagi birinchi voqeadir o`q uzilishidan boshlanadi. bu voqea butun pyesa davomida personajlarda fa’ol harakatlar keltirib chiqaradi. lekin, ba’zi vaqtlar birinchi voqea parda ochilgandan keyin bevosita sahnada ro`y berishi xam mukin. a. arbuzovning "irkutsk voqeasi" asaridagi birinchi voqea — bu sergey bilan valentinaning tanishuvidir. pyesani sahnalashtirishda uning markaziy voqeasini aniqlash ham kimmatli ahamiyatga ega, chunki u xatti-harakat rivojlanishida …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qarama – qarshilik sahnaviy xatti-harakat asosidir. dramatik asarning asosiy mavzulari"

1684319241.doc qarama – qarshilik sahnaviy xatti-harakat asosidir. dramatik asarning asosiy mavzulari reja: 1. pyesaning keskin qarama-qapshiliklari 2. foya. 3. voqea. 4. syujet va kompozitsiya obrazlarga harakteristika konflikt — lotincha "ixtilof", "to`qnashish" tushunchasi bo`lib, badiiy asarda tasvirlangan voqea ishtirokchilari o`rtasidagi kurashni ziddiyatni, kelishmovlikni, ixtilofni anglatadi. konflikt o`z moxiyatiga qarab turli harakterda bo`lishi mumkni. uni avvalo gunistik – insonparvarlik mohiyatidagi konflikt va antogonistik – kelishib bo`lmaydigan shakdagi konfliktg ajratish mumkin. masalan, "boy ila hizmatchi" dramasida dastlab solixboy bilan g`ofiro`rtasida jamila uchun kurash- oilaviy konflikt, o`zbek mehnatkashlarining boy va amaldorlarga qapshi naroziligi keskinlashidan i...

Формат DOC, 73,5 КБ. Чтобы скачать "qarama – qarshilik sahnaviy xatti-harakat asosidir. dramatik asarning asosiy mavzulari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qarama – qarshilik sahnaviy xat… DOC Бесплатная загрузка Telegram