dramaturgiya qoidalari

DOC 59.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1684050933.doc dramaturgiya qoidalari reja: 1. teatr 2. poetika 3. drama xaqida sahna asari muallifining ijtimoiy, ma’naviy, ma’rifiy, tarbiyaviy va mafko‘raviy masulyati beqiyosdir. chunki asardagi g‘oya sahna orqali tomoshabinga yetkazish uchun mo‘ljallangan.uni jonlantiradigan rejissor va aktyorlar muallifning g‘oyasidan tasirlanib, berilgan shart-sharoitda, personajlarning fikrlariniharakterlarda gavdalantirib, voqealar tizimida harakatlanadi. muallif belgilagan harakterlarni jonlantirish uchun aktyorlar badiiy tasavvurlarini ishga solib,o‘zlarining tanasi va qalbini personajning fikrlash taziga mos o‘zgartiradi. natijada, sahnada fikrlaydigan, tirik inson poydo bo‘ladi. sahna uchun asar yozadigan kor, avvalo teatrning murakkab texnologiyasidan, yani ishlab chiqarish jarayonidan, sahna san’atinig qonun-qoidalari va ifoda vositalaridan xabardor bo‘lishi zarur. shundagina sahna asari to‘g‘ri ifodalangan badiiy fikr kuchiga, tomoshabin e’tiborini o‘ziga jalb qila oladigan hayotiylikka, yorqin voqealar tizimiga hamda mantiqiy kurashlarrivojiga va ularning yechimiga ega bo‘ladi. muallif o‘z qahromonlari taqdirini voqealar tizimiga joylashtirar ekan, ularni asar g‘oyasini ochishga hizmat qiladigan harakterlarda maqsadga muvofiq harakatlantiradi. har bir personajning o‘z maqsadiga intilishida uchraydigan qarama-qarshiliklarni, kurashni yorqin ifodalaydi. bu intilish …

laydi. teatr – hayotni bilish maktabi, kuchli taasurotlar, yorqin badiiy fikrlarjamlangan o‘z davrining oynasi va ehtiroslarga boy, kechinmalarga to‘yingan, maqsadi aniq, jonli harakterlar sa’natidir. ular sahnada maqsadga muvofiq harakatlanadilar. bu harakat:maqsadli to‘qnashuvlar; buyuk ehtiroslar; takrorlanmas to‘yg‘ular; toblangan irodalarni namoyon qilish orqali tomoshabinlarni larzaga solib, dillarni poklash qudratiga ega. shuning uchunsahna sa’nati namunali yoki xalokatli taqdirlarni, sermazmun va ixcham badiiy shaklda ifodalash orqali xayratli natijalarga erishadi. keskin kurashlarni, istiroblarni, buyuk tarixiy voqealarni, murakkab taqdirlarni maqsadga muvofiq terib olgan yorqin mumtoz sahna asarlarida yuksak insoniy g‘oyalar,kompozitsion badiiy yaxlitlik iy fantaziya, hayotiylik samiymiylik kuchli ehtiroslar va namunali fikrlar uyg‘unligi xayratomo‘z darajada ifodalangan. sahna asarining badiiy shakldagiqurilishi xaqida gap ketganida aristotel tomonidan kiritilgan, asrlardan asrlarga o‘tib kelayotgan, “ mumtoz usul” deb tan olingan- “ buyuk xato, mushkulot, anglash, peripitiya, ya’ni keskin burilish, pafos, ya’ni ehtiroslarning ochilib ketishi va yechim” kabi mantiqiy tizim nazarda tutiladi. bunga misol qilib jahon teatrshunoslari shekspir va molyer asarlarini, ruslar …

umuylikni anglash mumkin. mana shu umumiylikni qonun-qoidalar deb qabul qilish lozim. o‘lmas asarlarda umumiylik bor. agar ulardan umumiy jixatlari olib tashlansa asar o‘z badiiy qimmatini va jozibasini yo‘qotadi” deb takidlaydi. demak boqiylikka davogar asar uchun umumiy qonun-qoidalar, “mumtoz usul” zaruriy shartdir. aristotelning “poetika” asarini o‘qib chiqqan chernishevksiy - narsaning tarixini o‘rganmay, uning nazariyasini yaratib bo‘lmaydi. narsaning nazariyasisiz uning tarixi xaqida fikr aytish mumkin emas. chunki bu tarixning ahamiyatini va chegarasini nazariyasizaniqlab bo‘lmaydi, degan xulosaga keladi. “poetika” ning o‘zbek tiliga tarjimasi ilk bor1980 yilda maxkam maxmudov tomonidan amalga oshirildi. olim bu asarni magistrlar uchun ahamiyatini his qilib, 2004 yili “poetika” ga. “axloqi qabr” ni qo‘shib, to‘ldirilgan xolda taqdim qildi. aristotelning nazariy harashlari ziyoliylar uchun zarurligini anglab yetgan tarjimon 2011 yili “poetika”, “axloqi qabr” va “ritorika”ning birqismini nashrdan chiqardi. atigi 500 nusxada nashr qilingan bu kitobga bugun yanada katta extiyoj seziladi. chunki unda ”mumtoz usul” qoidalari mavjud. agar yosh dramaturg “mumtoz usul” …

trga jo‘natishga jur’at qilgan. teatrlarda cahnalashtirilgan “revizor” asarini 9 yil davomida takomillashtirib borgan. buyuk yozuvchilarga xudo shunday qudrat bergani uchun ular mumtozlar qatoridan joy olgan. balki shunday og‘ir mehnat qo‘limizdan kelmagani uchun teatrlar sahna asarlariga muxtojdir. sahna sanatining o‘ziga xos hususiyatlaridan xabardor bo‘lgan yosh dramaturg tarixiy va ijtimoiy talablar bilan chegaralanganligini ham bilishi zarur. u ilgari surgan g‘oya davrruhiyatini aks ettiribgina qolmay, ertangi kungi rejalar to‘g‘risida ham taasurot uyg‘otishi talab qilinadi. sahnalashtirish uchun yozilgan asarning tarkibi va qurilishi turli xalqlarda o‘zigaxos ifodalanadi. lekin “mumtoz usul” barcha xalqlarning dramaturglari ida saqlanib qoladi. shuning uchun tarjima qilingan mumtoz sahna asarlari barcha xalqlar uchun tushunarli bo‘ladi. pushkin takidlagani kabi “ har bir dramaturgni o‘zi amal qilgan qonunlar asosida tahlil qilish kerak” bu fikrni stanislavskiy teatr sa’nati bilan bog‘lab - “biz sahnada dramaturg g‘oyasini rejissura nuqtai nazarida qanday talqin qildiq asir g‘oyasini ochishga hizmat qiladigan harakterlarni aktyorlar qanday talqin qilgan, shular xaqida gapiring. sizning …

obatga olishga harakat qilganlar. ular martabasi ulug‘larga, yuksak unvolni shaxslarning takabburligiga,“to‘xlikka-sho‘xlik” tarzidagi kulguli axvoliga yuqoridan nazar solishdan o‘zlarini tiyganlar va saroy ahliga g‘ayrioddiy, noinsoniy tuyuladigan tuyg‘ularni ifodalashdan qo‘rqanlar”. buyuk shoir saroy axoli gi asarlarni o‘qib shunday xulosaga keladi. teatr san’ati hayotiyligi va shartliligi bilan go‘zal. shuning uchun sahna asari bilan tanishayotganimizda uning paydobo‘lgan davrini va zaminini, kim tomonidan hamda qanday tomoshabin uchun yozilganligini inobatga olishimiz zarur. shuningdek asarning tuzilishi, muallifning badiiy usuli xaqida ham taxliliy muloxaza yurita bilish kerakbo‘larsahna asarining o‘ziga xos hususiyatlarini anglashga va tarjimai xolini tanqidiy o‘rganishga ko‘maklashadi. keskin to‘qnashuvlarva kurashlar turli sharoitda, muallif talqiniga xos o‘zgacha mazmun kashf etadi. shuning uchun stanislavskiy, berilgan shart-sharoitda maqsadga muvofiq, faol va sermaxsul harakatni aktyor uchun tayanch nuqtasi qilib belgilaydi. xaqiqatdan ham shart-sharoit o‘zgarishi bilan harakat turi o‘zgaradi. lekin maqsad o‘zgarmasligi mumkin. shart-sharoitni inobatga olmaslik taqlidga,avvalgi qoliplarni qaytarilishiga olib keladi. buni stanislavskiy birinchilardan bo‘lib anglab yetdi. dramaturgiyada ham mumtoz namunalarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "dramaturgiya qoidalari"

1684050933.doc dramaturgiya qoidalari reja: 1. teatr 2. poetika 3. drama xaqida sahna asari muallifining ijtimoiy, ma’naviy, ma’rifiy, tarbiyaviy va mafko‘raviy masulyati beqiyosdir. chunki asardagi g‘oya sahna orqali tomoshabinga yetkazish uchun mo‘ljallangan.uni jonlantiradigan rejissor va aktyorlar muallifning g‘oyasidan tasirlanib, berilgan shart-sharoitda, personajlarning fikrlariniharakterlarda gavdalantirib, voqealar tizimida harakatlanadi. muallif belgilagan harakterlarni jonlantirish uchun aktyorlar badiiy tasavvurlarini ishga solib,o‘zlarining tanasi va qalbini personajning fikrlash taziga mos o‘zgartiradi. natijada, sahnada fikrlaydigan, tirik inson poydo bo‘ladi. sahna uchun asar yozadigan kor, avvalo teatrning murakkab texnologiyasidan, yani ishlab chiqarish jarayonidan, sahna...

DOC format, 59.0 KB. To download "dramaturgiya qoidalari", click the Telegram button on the left.

Tags: dramaturgiya qoidalari DOC Free download Telegram