dramaturgiya qoidalari

DOC 59.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1684050933.doc dramaturgiya qoidalari reja: 1. teatr 2. poetika 3. drama xaqida sahna asari muallifining ijtimoiy, maânaviy, maârifiy, tarbiyaviy va mafkoâraviy masulyati beqiyosdir. chunki asardagi gâoya sahna orqali tomoshabinga yetkazish uchun moâljallangan.uni jonlantiradigan rejissor va aktyorlar muallifning gâoyasidan tasirlanib, berilgan shart-sharoitda, personajlarning fikrlariniharakterlarda gavdalantirib, voqealar tizimida harakatlanadi. muallif belgilagan harakterlarni jonlantirish uchun aktyorlar badiiy tasavvurlarini ishga solib,oâzlarining tanasi va qalbini personajning fikrlash taziga mos oâzgartiradi. natijada, sahnada fikrlaydigan, tirik inson poydo boâladi. sahna uchun asar yozadigan kor, avvalo teatrning murakkab texnologiyasidan, yani ishlab chiqarish jarayonidan, sahna sanâatinig qonun-qoidalari va ifoda vositalaridan xabardor boâlishi zarur. shundagina sahna asari toâgâri ifodalangan badiiy fikr kuchiga, tomoshabin eâtiborini oâziga jalb qila oladigan hayotiylikka, yorqin voqealar tizimiga hamda mantiqiy kurashlarrivojiga va ularning yechimiga ega boâladi. muallif oâz qahromonlari taqdirini voqealar tizimiga joylashtirar ekan, ularni asar gâoyasini ochishga hizmat qiladigan harakterlarda maqsadga muvofiq harakatlantiradi. har bir personajning oâz maqsadiga intilishida uchraydigan qarama-qarshiliklarni, kurashni yorqin ifodalaydi. bu intilish …

arni ruhiy yuksaklikka olib chiqadi, maânaviy boyitadi-poklaydi. teatr â hayotni bilish maktabi, kuchli taasurotlar, yorqin badiiy fikrlarjamlangan oâz davrining oynasi va ehtiroslarga boy, kechinmalarga toâyingan, maqsadi aniq, jonli harakterlar saânatidir. ular sahnada maqsadga muvofiq harakatlanadilar. bu harakat:maqsadli toâqnashuvlar; buyuk ehtiroslar; takrorlanmas toâygâular; toblangan irodalarni namoyon qilish orqali tomoshabinlarni larzaga solib, dillarni poklash qudratiga ega. shuning uchunsahna saânati namunali yoki xalokatli taqdirlarni, sermazmun va ixcham badiiy shaklda ifodalash orqali xayratli natijalarga erishadi. keskin kurashlarni, istiroblarni, buyuk tarixiy voqealarni, murakkab taqdirlarni maqsadga muvofiq terib olgan yorqin mumtoz sahna asarlarida yuksak insoniy gâoyalar,kompozitsion badiiy yaxlitlik iy fantaziya, hayotiylik samiymiylik kuchli ehtiroslar va namunali fikrlar uygâunligi xayratomoâz darajada ifodalangan. sahna asarining badiiy shakldagiqurilishi xaqida gap ketganida aristotel tomonidan kiritilgan, asrlardan asrlarga oâtib kelayotgan, â mumtoz usulâ deb tan olingan- â buyuk xato, mushkulot, anglash, peripitiya, yaâni keskin burilish, pafos, yaâni ehtiroslarning ochilib ketishi va yechimâ kabi mantiqiy tizim nazarda tutiladi. bunga misol qilib jahon …

bir joyga jamlab, ularni qaysi jixati bilan bir-biriga oâxshashligini, badiiy qiymatini nimalar belgilashidagi umuylikni anglash mumkin. mana shu umumiylikni qonun-qoidalar deb qabul qilish lozim. oâlmas asarlarda umumiylik bor. agar ulardan umumiy jixatlari olib tashlansa asar oâz badiiy qimmatini va jozibasini yoâqotadiâ deb takidlaydi. demak boqiylikka davogar asar uchun umumiy qonun-qoidalar, âmumtoz usulâ zaruriy shartdir. aristotelning âpoetikaâ asarini oâqib chiqqan chernishevksiy - narsaning tarixini oârganmay, uning nazariyasini yaratib boâlmaydi. narsaning nazariyasisiz uning tarixi xaqida fikr aytish mumkin emas. chunki bu tarixning ahamiyatini va chegarasini nazariyasizaniqlab boâlmaydi, degan xulosaga keladi. âpoetikaâ ning oâzbek tiliga tarjimasi ilk bor1980 yilda maxkam maxmudov tomonidan amalga oshirildi. olim bu asarni magistrlar uchun ahamiyatini his qilib, 2004 yili âpoetikaâ ga. âaxloqi qabrâ ni qoâshib, toâldirilgan xolda taqdim qildi. aristotelning nazariy harashlari ziyoliylar uchun zarurligini anglab yetgan tarjimon 2011 yili âpoetikaâ, âaxloqi qabrâ va âritorikaâning birqismini nashrdan chiqardi. atigi 500 nusxada nashr qilingan bu kitobga bugun yanada katta …

asini avval uyidagilarga, soângra adabiyotchi doâstiga oâqib berib,takliflarni inobatga olib, toâzatib, keyin kichik davradagi mutaxassislarga oâzi oâqib bergan. faqat takomillashgan nusxasini teatrga joânatishga jurâat qilgan. teatrlarda cahnalashtirilgan ârevizorâ asarini 9 yil davomida takomillashtirib borgan. buyuk yozuvchilarga xudo shunday qudrat bergani uchun ular mumtozlar qatoridan joy olgan. balki shunday ogâir mehnat qoâlimizdan kelmagani uchun teatrlar sahna asarlariga muxtojdir. sahna sanatining oâziga xos hususiyatlaridan xabardor boâlgan yosh dramaturg tarixiy va ijtimoiy talablar bilan chegaralanganligini ham bilishi zarur. u ilgari surgan gâoya davrruhiyatini aks ettiribgina qolmay, ertangi kungi rejalar toâgârisida ham taasurot uygâotishi talab qilinadi. sahnalashtirish uchun yozilgan asarning tarkibi va qurilishi turli xalqlarda oâzigaxos ifodalanadi. lekin âmumtoz usulâ barcha xalqlarning dramaturglari ida saqlanib qoladi. shuning uchun tarjima qilingan mumtoz sahna asarlari barcha xalqlar uchun tushunarli boâladi. pushkin takidlagani kabi â har bir dramaturgni oâzi amal qilgan qonunlar asosida tahlil qilish kerakâ bu fikrni stanislavskiy teatr saânati bilan bogâlab - âbiz sahnada dramaturg …

habinlarâ shoirdan koâra bilimliroqdir. har xolda ular shunday oâylashgan. saroy ahli oâz tuygâulariga va fikrlariga erkin hamda dadil berilib ketolmaydilar.shoir bilan ular orasida juda nozik masofa bor. shuning uchun dramaturglar âoâta nozikâ didli saroy axlining talablarini inobatga olishga harakat qilganlar. ular martabasi ulugâlarga, yuksak unvolni shaxslarning takabburligiga,âtoâxlikka-shoâxlikâ tarzidagi kulguli axvoliga yuqoridan nazar solishdan oâzlarini tiyganlar va saroy ahliga gâayrioddiy, noinsoniy tuyuladigan tuygâularni ifodalashdan qoârqanlarâ. buyuk shoir saroy axoli gi asarlarni oâqib shunday xulosaga keladi. teatr sanâati hayotiyligi va shartliligi bilan goâzal. shuning uchun sahna asari bilan tanishayotganimizda uning paydoboâlgan davrini va zaminini, kim tomonidan hamda qanday tomoshabin uchun yozilganligini inobatga olishimiz zarur. shuningdek asarning tuzilishi, muallifning badiiy usuli xaqida ham taxliliy muloxaza yurita bilish kerakboâlarsahna asarining oâziga xos hususiyatlarini anglashga va tarjimai xolini tanqidiy oârganishga koâmaklashadi. keskin toâqnashuvlarva kurashlar turli sharoitda, muallif talqiniga xos oâzgacha mazmun kashf etadi. shuning uchun stanislavskiy, berilgan shart-sharoitda maqsadga muvofiq, faol va sermaxsul harakatni aktyor …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "dramaturgiya qoidalari"

1684050933.doc dramaturgiya qoidalari reja: 1. teatr 2. poetika 3. drama xaqida sahna asari muallifining ijtimoiy, maânaviy, maârifiy, tarbiyaviy va mafkoâraviy masulyati beqiyosdir. chunki asardagi gâoya sahna orqali tomoshabinga yetkazish uchun moâljallangan.uni jonlantiradigan rejissor va aktyorlar muallifning gâoyasidan tasirlanib, berilgan shart-sharoitda, personajlarning fikrlariniharakterlarda gavdalantirib, voqealar tizimida harakatlanadi. muallif belgilagan harakterlarni jonlantirish uchun aktyorlar badiiy tasavvurlarini ishga solib,oâzlarining tanasi va qalbini personajning fikrlash taziga mos oâzgartiradi. natijada, sahnada fikrlaydigan, tirik inson poydo boâladi. sahna uchun asar yozadigan kor, avvalo teatrning murakkab texnologiyasidan, yani ishlab chiqarish ...

DOC format, 59.0 KB. To download "dramaturgiya qoidalari", click the Telegram button on the left.

Tags: dramaturgiya qoidalari DOC Free download Telegram