донли экинлар аҳамияти. кузги дон экинларининг биологик хусусияти ва қишда нобуд бўлиш сабаблари

DOC 49.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1473152479_64834.doc донли экинлар аҳамияти. кузги дон экинларининг биологик хусусияти ва қишда нобуд бўлиш сабаблари режа: 1.донли экинлар аҳамияти, биологик хусусиятларини шаклланиш шароити 2.кузги донли экинлар биологияси 3.кузги экинларнинг нобуд бўлиш сабаблари ва кураш чоралари донли экинлар инсон учун энг зарур бўлган асосий озиқ овқат-ун ва нон маҳсулотларини беради. нон инсон тарафидан уйлаб топилган энг буюк неъматдир. нон-халқимиз мехнати, аждодларимиз меҳнати маҳсулидир. дунёда нондан азиз, нондан бебаҳо нарсанинг ўзи йўқ. нон ўтганни бугун билан, бугунни эрта билан боғловчи буюк бир неъматдир. нонни ўрнини хеч нарса босолмайди, у хар куни инсон учун зарур. буюк рус олими иван петрович павлов ёзганидек “инсон хаётидаги ҳамма кўринишларда бекорга нон тўғрисида қайғурмайди”.(барўкин к.,1982) олимнинг бу гапи ўзбекистон республикаси президентининг дон етиштиришни ривожлантириб аҳолини нон маҳсулоти билан таъминлаш тўғрисидаги қарорлар ва уларнинг амалиётда бажарилиши билан исботлаб берилди. бизнинг давлатимиз худудида буғдой ва бошқа донли экинлар яхши ривожланиши ва юқори ҳосил беришга шубхаланмаса ҳам бўлади, чунки деҳқончилик тарихидан …
2
ликни ўсиш ва ривожланишини тўғри бошқарганимиздагина бажариш мумкин. биологик асосларни шаклланиш шароити.ўсимлик кўриниши ва унинг генотипи экологик минтақалар шароитида унинг шаклланиши акс этади. эволюция даврида табиий танлаш, биологик талаблар кўрсаткичлари бўйича минтақалар ўртасида унинг яшаш шароити асосий омиллар бўлиб ҳисобланади.демак, ўсимлик биологиясини шаклланиш шароитини билиш муҳимдир. н.и.вавилов ва бошқа олимлар экинларнинг 12 та келиб чиқиш марказини аниқлади. 1.хитой-япон -бу хитой, корея, япония-юмшоқ буғдой , тариқ, маржумак ва бошқа экинларни ватани. 2.индонезия-жануби хитой- сули, шакар қамиш, мева-сабзавот экинларyи ватани. 3.австралия- шоли, ғўза, беда, тамакини ватани. 4.ҳиндистон- шоли, юмалоқ донли буғдой, ғўза турлари ватани. 5.ўрта осиё-бу тожикистон, ўзбекистон, афғонистон-нўхатнинг ясмиқнинг, мош, каноп, махсар, қовуннинг ватани. 6. олд осиё- туркманистоннинг тоғ қисмлари, эрон, кавказорти, кичик осиё-буғдой, арпа, нўхат ва бошқалар. 7.ўрта ер денгизи-бу миср, сирия, палестин, греция, италия-сули, буғдой, себарга, лавлаги ва бошқа экин турлари. 8.африка маркази- ғўза турларининг, тариқ, жўхори, шоли ва дуккаклиларнинг ватани. 9.сибирь-овропа маркази-зиғир, себарга, мевалилар ва бошқа экинларнинг ватани. …
3
ой, кузги арпа, кузги жавдар) кузда экилади ва кейин йилнинг ёзида ҳосил етилади. баҳорги дон экинлари (буғдой, арпа, сули, жавдар, маккажўхори, жўхори, шоли, тариқ) баҳорда экилади ва шу йилнинг ёзида, кузида ҳосил етилади. бу гуруҳ биологик хусусияти бўйича фарқ қилади. кузги дон экинлари яровизация даврини -1 -10° да 20-50 кун мобайнида ўтказади. бу экинлар баҳорда экилса, ҳосил бермайди. баҳорги дон экинлари яровизация даврини +5 +20° да 7-20 кунда ўтказади, шунинг учун бу усимликлар баҳорда экилади. икки хил - ҳам кузда, ҳам баҳорда экиладиган дуварак ўсимиклар яровизация даврини қ3-15° да ўтказади, бу ўсимликлар баҳорда ва кузда экилади. ишлаб чиқаришда дон экинларининг бу биологик гуруҳларидан фойдаланиш анча афзал. · кузги дон экинлари кузги ва эрта баҳорги ёғингарчилик сувларидан ва тупроқнинг унумдорлигидан тўла фойдаланади, ҳосил анча юқори бўлади (10-15 %). · кузги дон экинларининг ҳосили баҳоргига нисбатан олдин етилади (7-15 кун) ва ҳосил йиғиш ишларини ташкил қилишга анча қулайлик яратади. кузги дон экинларининг …
4
лалмикор ерларнинг тоғолди ва тогли минтақаларида -ҳамда пастлик минтақаларга ўтадиган туманларда кузги экинлар совуқ уриши таъсирида нобуд бўлади. cовуқ уриб кетишининг сабаби шундаки, паст ҳарорат таъсирида ўсимликнинг хужайра ва хужайра оралиқларида муз ҳосил бўла​ди. натижада, протоплазмадаги сув кўтарилиб чиқади, протоплазмада эса хужайра ширасининг концентрацияси ошиб кетади ва сувсизланиш xoдиcaси юз беради. шу туфайли баргнинг хужайра ва тўқималари нобуд бўлади. совуқ ypиб кетишининг олдини олиш учун совуққи чидамли навларни экиш, тупроқни сифатли қилиб ишлаш, ерга калийли, фосфорли ўғитларни cолиш, уруғни энг қулай муддатларда экиш, ихота дарахтзорларни барпо этиш, қорни тўсиш каби тадбирлар катта аҳамиятга эга. уруғларнинг моғорлаб қолиши. лалмикор ерларда ёғингарчилик кам бўлган йиллари уруғлар моғорлаб қолиши мумкнн. моғор зам-буруғлари тупроқ ҳавосинннг нисбий намлиги юкори бўлган ша-роитда, уруғлар учун намлик етарли даражада бўлмаганда уруғ мур-тагининг танасида ривожланади, намликнинг етишмаслиги туфайли уруғларнинг тўла ва кўкариб чиқишига тўсқинлик қилади. замбуруғ танасининг муртaк танасига кириб олиши: донлар янчилганда, уруғ-лик дон тозаланганда уларнинг зарарланишига сабаб …
5
юбориш чораларини кўриш, қудуқлар қазиш, эгатлар ва зовур тармоқлари қазиш кабилардир. экишдан олдин ерни текислаш чоралари аниқланади ва мумкин қадар бажарилади. ўсимликларнинг кўтарилиб қолиши тупланиш бўғими ер устига чиқарилади, илдизи узилади, ўсимлик нобуд бўлади. бу ходиса ғовак тупроқларда рўй беради, чунки қишда тупроқдаги сув музга айланади, бу ўз навбатида илдизнинг уэилишига олиб келади. ўсимликнинг кўтарилиб қолишига қарши чоралар: ғовак тупроққларда зкишдан олдин мола босиш, чуқурроқ экиш лозим. умуман агротехника тадбирлари тўғри ўтказилса, кузги дон экинлари қишда кам нобуд бўлади.

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "донли экинлар аҳамияти. кузги дон экинларининг биологик хусусияти ва қишда нобуд бўлиш сабаблари"

1473152479_64834.doc донли экинлар аҳамияти. кузги дон экинларининг биологик хусусияти ва қишда нобуд бўлиш сабаблари режа: 1.донли экинлар аҳамияти, биологик хусусиятларини шаклланиш шароити 2.кузги донли экинлар биологияси 3.кузги экинларнинг нобуд бўлиш сабаблари ва кураш чоралари донли экинлар инсон учун энг зарур бўлган асосий озиқ овқат-ун ва нон маҳсулотларини беради. нон инсон тарафидан уйлаб топилган энг буюк неъматдир. нон-халқимиз мехнати, аждодларимиз меҳнати маҳсулидир. дунёда нондан азиз, нондан бебаҳо нарсанинг ўзи йўқ. нон ўтганни бугун билан, бугунни эрта билан боғловчи буюк бир неъматдир. нонни ўрнини хеч нарса босолмайди, у хар куни инсон учун зарур. буюк рус олими иван петрович павлов ёзганидек “инсон хаётидаги ҳамма кўринишларда бекорга нон тўғрисида қайғурмайди”.(барў...

DOC format, 49.5 KB. To download "донли экинлар аҳамияти. кузги дон экинларининг биологик хусусияти ва қишда нобуд бўлиш сабаблари", click the Telegram button on the left.