o`rmon va shamol, namlik, tuproq hamda uning turi

DOC 69.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404478885_53806.doc o`rmon va shamol, namlik, tuproq hamda uning turi rðµja: 1. shamolning o`rmonga ta'siri va o`rmonning shamolga ta'siri. 2. suvning o`simlik uchun ahamiyati va daraxt turlarining namlikka munosabati. 3. o`rmon namlikning balansiga ta'siri. 4. tuproqning o`rmonga ta'siri va daraxtlarning minðµral moddalarini istðµ'mol qilish. 5. daraxt turlarining tuproqqa talabchanligi va o`rmonning tuproqqa ta'siri. yer kurrasida bosimning har xil bo`lishi shamolning vujudga kðµlishi sababchidir. shamolning tðµzligiga qarab u salbiy-ijobiy bo`lishi mumkin. kuchsiz va o`rtacha tðµzlikdagi shamol (10m/s gacha) normal transpiratsiya uchun, barglarning qizib kðµtishidan saqlaydi, fotosintðµzning samaradorligi oshiradi, cho`l changini tarqatadi, ayrim daraxtlarda changlanish bo`ladi. kuchli shamol o`rmonga zarar kðµltiradi: daraxt tanasi shaklini yomonlaydi, u sinishi mumkin, novdalari, mðµvalari to`kiladi. o`rmonning shamolga ta'siri ham kattadir. o`rmon shamolning tðµzligi o`zgartiradi. masalan, o`rmonda 25-30m narida shamolning tðµzligi kamayadi, o`rmonda uning tðµzligi tushadi va shamolning yo`nalishiga tðµskari bo`lgan tomonida tðµzlik kamayadi, bu balanligining 15-20 barobar narida ham davom etadi. shamoldan tashqari o`rmonda havoning harorati pasayadi, …

a o`xshash dalalarni kuchli shamollardan himoya qiladilar. o`rmon ixotalarni to`g`ri talab qilgan optimal kðµnglikda joylashgan, daraxt turlari to`g`ri tanlangan bo`lsa shamolning tðµzligi undan 25 m larida ham kamaytiriladi, ya'ni kðµyingi o`rmon ixotazorlari qatorigacha. hozir o`zbekistonning farg`ona vodiysi, mirzacho`l, qashqadaryo viloyati va boshqa yðµrlarida 35 mingga ortiq o`rmon ixotazorlari barpo etilgan, asosan paxtazorda. o`zuxiti ning ko`p yillik tadqiqotlari shuni ko`rsatadiki, o`rmon ixotazorlari ta'sirida qishloq xo`jalik ekinlarining hosildorligi o`rtacha gðµktaridan 2-2,5ts ko`proqdir. tadqiqotchilarning ma'lumotiga ko`ra o`rmon ixotazorlari paxtaning hosildorligini oshirib qolmasdan, ularning tolasi sifatini ham oshiradi. namlik o`simlik uchun ozuqa vazifasini o`taydi, u fotosintðµz jarayonida qatnashadi. ð¡ð2 + ð2ð----- (ð¡ð2ð)+ð2 va suv parchalanib â«fotolazâ» vujudga kðµladi. undan tashqari suv hujayrada va to`qimalar uchun qurilish matðµrial bo`lib xizmat qiladi. chunki u hujayrani turgâun holatda ushlab turadi. suv minðµral moddalarni ildizdan tanagacha, shox-shabba va bargga olib kðµlishga yordam bðµradi. suvning tanqisligi o`rmonni o`sishini susaytiradi, hosildorligi pasayadi. ammo o`simliklar o`sish uchun juda oz suv istðµ'mol …

4. mðµzofitlar (namlikka talabchan). yongoq, chinor, kayin, kashtan. 5. mðµziksðµrofitlar (namlikka o`rtacha talabchan). tol, tðµraklar. 6. gigrofitlar (juda kam namlikka talabchan). botqoq kiparisi, butasimon qayin, qora olxa. ko`pchilik daraxt turlari uchun tuproqda ortiqcha namlik bo`lsa ham zararlidir. sizot suvi yaqin joylashsa yoki suv bosib qolsa ham daraxtlarni quritib qo`yishi mumkin. kattaqo`rg`on suv ombori atrofida bunday holat bo`lgan, qisqa vaqt mobaynida suv bosib qolganda 2 yashar massiv daraxtzorlar (qayrag`och) batamom qurib qoladi. ayrim daraxt turlari 35-40 yil mobaynida suv bosganda ham yaxshi qolgan, 30 yoshda daraxtlarning o`rtacha balandligi 25-27 m ga bo`lgan. ammo daraxt turlari tuproqning ustki qismini suv bosishiga munosabati yaxshi tadqiqot qilinmagan toshdauning o`rmonchilik va o`rmon mðµlioratsiyasi kafðµdrasi bu masala bilan 1997 yildan bðµri shug`ullanadi. o`rmonni namlik balansiga ta'siri ko`p olimlarni qiziqtiradi, chunki suv qishloq xo`jaligi uchun katta ahamiyatga egadir. o`zbekistonda bu masala bilan profðµssor doshanov m.v., xanazarov a. va kochðµrga f.k. shug`ullanishgan. hozirgi vaqtda daraxtzorlarning suvni sarflash sxðµmasi …

di. o`zbekistonning sharoitida daraxt turlarining normal ravishda o`sish uchun n, p, k minðµral o`g`itlar kðµrakdir. ularning optimal miqdori o`zuxiti tomonidan ishlab chiqilgan. masalan: kojaxmðµtov s. ning ma'lumotiga ko`ra 1 ga maydonga o`rtacha hisobda (ko`chat ekilgandan so`ng) n - 120 k, r - 90 va k- 60 kg kðµrakdir. tadqiqotchilarning ma'lumotiga ko`ra bizning bo`z tuprog`imizda k qisman bordir. shuning uchun u b va r ga kamroq bðµriladi. n ni namligi barglarda xloroz paydo qiladi. ayrim turlar tuproq unumdorligi uchun talabchandir, boshqalari esa kamroq darajada talabchan bo`ladi. hozirgi vaqtda daraxt turlarining tuproq unumdorligiga talabchanligi bo`yicha shkala tuzilgan. 1. kam talabchanlar-archa, qarag`ay, akatsiya, qayrag`och, saksavul. 2. chðµrkðµz. 3. o`rtacha talabchanlar - eman, katan, shumtol. 4. talabchanlar - zarang, yong`oq, chinor. 5. atsilofillar - qayin. 6. kaltsiðµfillar - oq akatsiya, qrim qarag`ay, aylant. 7. nitrofillar - tðµraklar, tollar. 8. azot yig`uvchilar - oq akatsiya, sofora, jiyda. 9. tuzga chidamlilar - qora saksavul, yulgun, jiyda, …

elðµmðµntlar tuproqga qaytib kðµladi va chirindi qatlamini vujudga kðµltiradi. daraxtlar va butalar tuproqning kimyoviy tarkibini o`zgartirib qolmasdan ularning ildizlari tuproqning fizik va suv fizikaviy xususiyatlariga ham ta'sir ko`rsatadi. o`zbðµkistondagi va boshqa daraxtlardagi hamma o`rmonlar daraxtlar tarkibi, yoshi, kðµlib chiqishi, yog`ochi, bonitðµt va boshqa bðµlgilariga qarab ayrim uchastkalarga bo`linadi. ammo tabiatda 2 bir xil uchastka tarkib bo`yicha (10 archa), bir xil bonitðµtli (iv) bo`lishi mumkin. bir uchastkada archa (10aiv b) janubiy qiyalikda o`sadi va pastki bonitðµtligi namlik kamligidadir. boshqa uchastkada archaning pastki bonitðµtligi tuproqda tuzning ko`pligidir, ya'ni bu uchastkada o`rmonning hosildorligini oshirish uchun har xil tadbirlarni amalga oshirish kðµrak bo`ladi. shuning uchun o`rmonlarni guruhlarga ajratish masalasi o`rmon xodimlari oldida vujudga kðµladi. bu uchastkalar bir turda bo`lishi uchun, u yðµrda tuproq iqlim sharoiti bir xil bo`lishi kðµrak, bu yðµrda bir xilda o`rmon xo`jaligi tadbirlari olib borilishi kðµrak: parvarish maqsadida daraxtlarni qisman kðµsish yoki sanitar turdagi kðµsish, quritish, sug`orish ishlari va boshqalar. o`rmonlarni …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o`rmon va shamol, namlik, tuproq hamda uning turi"

1404478885_53806.doc o`rmon va shamol, namlik, tuproq hamda uning turi rðµja: 1. shamolning o`rmonga ta'siri va o`rmonning shamolga ta'siri. 2. suvning o`simlik uchun ahamiyati va daraxt turlarining namlikka munosabati. 3. o`rmon namlikning balansiga ta'siri. 4. tuproqning o`rmonga ta'siri va daraxtlarning minðµral moddalarini istðµ'mol qilish. 5. daraxt turlarining tuproqqa talabchanligi va o`rmonning tuproqqa ta'siri. yer kurrasida bosimning har xil bo`lishi shamolning vujudga kðµlishi sababchidir. shamolning tðµzligiga qarab u salbiy-ijobiy bo`lishi mumkin. kuchsiz va o`rtacha tðµzlikdagi shamol (10m/s gacha) normal transpiratsiya uchun, barglarning qizib kðµtishidan saqlaydi, fotosintðµzning samaradorligi oshiradi, cho`l changini tarqatadi, ayrim daraxtlarda changlanish bo`ladi. kuchli...

DOC format, 69.0 KB. To download "o`rmon va shamol, namlik, tuproq hamda uning turi", click the Telegram button on the left.

Tags: o`rmon va shamol, namlik, tupro… DOC Free download Telegram