tuproq paydo bo’lish jarayoni

DOC 41.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404472644_53687.doc tuproq paydo bo’lish jarayoni rеja: 1.tuproq paydo bo’lishi. 2.tog’ jinslarining kurash qobig’i. 3.tuproq paydo bo’lish jarayonida moddalarning absolyut to’planishi. tayanch tushunchalar: tog’ jinslarining kurash qobig’i nisbiy to’planish, absolyut to’planish, tuproq paydo qiluvchi jarayon. tuproq paydo bo’lishi jarayoni deb, yerning tabiiy va antropogen ekosistemalarida tuproq paydo qiluvchi omillar kompleksi ta‘sirida tuproqlarning hosil bo’lishi, rivojlanishi va evolyutsiyasi jarayonlarining yig’indisiga aytiladi. tuproqlarning mustaqil tabiiy tana ekanligi, tuproqda kechadigan hamma hodisalarni mustasnosiz tuproq paydo qiluvchi jarayonlarni tashkil etuvchilar deb qarashni taqozo etadi. ular o’z tabiati bo’yicha turlicha bo’lsalarda, lekin o’zaro bog’liqlikda namoyon bo’ladilar. tuproqning paydo bo’lishi tog’ jinslariga yoki ularning nurash mahsulotlariga tirik organizmlarning qo’nishidan boshlanadi. bu jarayonning dastlabki bosqichi o’z mohiyati jihatidan tog’ jinslarining nurashiga o’xshashdir. keyinchalik, yer yuzasi rivojlanishining ko’proq yetuk bosqichlarida nurash va tuproq paydo bo’lishi jarayonlari makon va zamonda ajralib ketadilar, tuproq esa faqat tog’ jinslari nurash qobig’ining eng yuqori qatlamida vujudga keladi. shu bilan birga yerning uzoq o’tmishida, …

. tuproq bu maxsus biokos tabiiy tananing yangidan hosil bo’lishi natijasi bo’lib, nurash qobig’idan farqli chirindi mavjudligi, morfologik tuzilishi, asosiy funktsiyalari bilan ajralib turadi. tuproq paydo bo’lishi jarayonining umumiy sxemasini quyidagicha tasavvur qilish mumkin. yuqorida qayd qilinganidek, tog’ jinslarining nurash mahsulotlariga sodda organizmlarning qo’shilishi bilan birlamchi tuproq paydo bo’lishi jarayoni boshlanadi. ular nobud bo’lishidan hosil bo’lgan organik qoldiqlari nurayotgan tog’ jinslarini organik moddalar bilan boyitadi va boshqa guruh organizmlari yashash uchun sharoit yaratadi. bakteriya va tuban suv o’tlaridan to yuksak o’simliklar rivojlanishiga qadar ko’plab yillar o’tadi. yuksak o’simliklar paydo bo’lgandan so’ng, ularning kuchli ildiz tizimlari jinslarning ichiga kirib boradi va tuproq paydo bo’lishi jarayonini kuchaytiradi. o’simliklar bilan bir qatorda, ularga mos bo’lgan hayvon organizmlari ham bu yerda yashay boshlaydi va tuproq paydo bo’lishi jarayoniga ta‘sir ko’rsata boshlagan. o’simlik va hayvonlar faoliyati natijasida, tarkibida, azot, kul elementari kabi oziq elementlarini ko’plab ushlaydigan, organik moddalar, jumladan, tuproq chirindisi paydo bo’lgan. mineral tuproqlarda …

murakkablashgan, tuproq esa asta-sekinlik bilan o’z unumdorligini oshira borgan. tuproq paydo bo’lishi jarayoni yer yuzasida tasodifiy hol emas. u katta miqyosdagi geologik, jumladan, iqlim, tektonik va morfostruktura jarayonlari bilan bog’liq bo’lgan landshaftlarning umumiy tarixiga mos keladi. tuproq paydo bo’lishiga ma‘lum ma‘noda moddalarning akkumuliyatsiyasi (to’planishi) va chiqarib yuborilishi jarayonlarining nisbati sifatida qarash mumkin. shuni qayd etish kerakki, tuproq paydo bo’layotgan qatlamdan, faqat ba‘zi bir moddalar chiqib ketadi, boshqalari esa unda absolyut yoki nisbatan тo’планадилар. tuproq paydo bo’lishi jarayonida moddalarning absolyut to’planishi. bu tuproq paydo qiluvchi jinslarga atmosfera yoki gidroferadan moddalarning kelishi va ularning vujudga kelayotgan tuproq tarkibida yig’ilishidir. shunday yo’l bilan tuproqlarda uglerod (fotosintez-biomassasining yaratilishi-biomassaning o’lishi-parchalanishi-gumifikatsiya-chirindi to’planishi), azot (azotfikatsiyasi-organizmlarning azotni o’zlashtirishi-biomassaning-o’sishi-nirifikatsiya, ammonifikatsiya), suvda eriydigan tuzlar, gips, ohak, temir birikmalari kremnezem suv rejimida to’planadi. tuproq paydo bo’lishida moddalarning nisbiy to’planishi-bu qandaydir boshqa moddalarning qatlamidan chiqib ketishi hisobiga ayrim moddalar miqdorining nisbiy ko’payishidir. masalan, nurayotgan jinslarning ishqoriy va ishqoriy-er materiallarining birikmalari chiqib ketishi …

huvi (ellyuvial jarayon), shuningdek, boyishi (sho’rlanish, gips va karbonatlar to’rlash) mumkin. shuning uchun ham, yuqorida qayd qilingan jarayonlarning o’ta muhimligini hisobga olib, tuproq paydo bo’lishini, umuman, tog’ jinslarining nurashga uchragan chegaralarida kichik biologik va katta geologik aylanma harakatlar va energiya almashinuvi murakkab o’zaro ta‘siri jarayoni bo’lib, tuproqning hosil bo’lishiga rivojlanishi va evolyutsiyasiga olib keladi deb qaraladi. tuproq paydo qiluvchi jarayonlar -bu yerning pedosferasi chegarasida energiya moddalarning harakati, o’zgarishi, almashinuvi hodisalarning yig’indisidir. adabiyotlar: 1. bouls., xoul f., mak-krekken r. – genezis i klassifikatsiya pochv. m., progress, 1977 g. 2. boboxo’jaev i. , uzoqov p. “tuproqshunoslik” t., “mehnat” 1995 y. 3. genusov a.z. qo’ziev r. “aktualno’e problemo’ ekologii i modelirovanie plodorodiya oroshaemo’x pochv” uzbekistana ii institutu pochvovedeniya i agroximii 70 let, tashkent, 1990. 4. kovda v.a. pochvenno’y pokrov. yego uluchshenie, ispolzovanie i oxrana. m., nauka 5. kuziev r. serozemno – oazisno’e pochvo’, ix evolyutsiya i plorodorodiya. tashkent. 1991. 6. qo’ziev r. genetik …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tuproq paydo bo’lish jarayoni"

1404472644_53687.doc tuproq paydo bo’lish jarayoni rеja: 1.tuproq paydo bo’lishi. 2.tog’ jinslarining kurash qobig’i. 3.tuproq paydo bo’lish jarayonida moddalarning absolyut to’planishi. tayanch tushunchalar: tog’ jinslarining kurash qobig’i nisbiy to’planish, absolyut to’planish, tuproq paydo qiluvchi jarayon. tuproq paydo bo’lishi jarayoni deb, yerning tabiiy va antropogen ekosistemalarida tuproq paydo qiluvchi omillar kompleksi ta‘sirida tuproqlarning hosil bo’lishi, rivojlanishi va evolyutsiyasi jarayonlarining yig’indisiga aytiladi. tuproqlarning mustaqil tabiiy tana ekanligi, tuproqda kechadigan hamma hodisalarni mustasnosiz tuproq paydo qiluvchi jarayonlarni tashkil etuvchilar deb qarashni taqozo etadi. ular o’z tabiati bo’yicha turlicha bo’lsalarda, lekin o’zaro bog’liqlikda namoyo...

DOC format, 41.5 KB. To download "tuproq paydo bo’lish jarayoni", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproq paydo bo’lish jarayoni DOC Free download Telegram