тупрокнинг иссиклик хоссалари ва режими

DOC 79.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1404471841_53669.doc тупрокнинг иссиклик хоссалари ва режими режа: 1. тупрокнинг иссиклик хоссасини тупрок унумдорлигига таъсири. 2. иссикликнинг асосий манбаи. 3. тупрокнинг иссиклик сигими. 4. тупрокнинг иссиклик режими. 5. иссиклик режимини гуза ривожланишига таъсири. 6. мулчалашнинг иссиклик режимига таъсири. тупрокнинг иссиклик хоссаси унинг унумдорлигини курсатувчи омиллардан булиб, усимлик хаёти ва тупрокда кетадиган бутун биологик, химиявий нураш жараёнларига таъсир курсатади. тог жинсларининг нураши, каттик, суюк, газсимон холатдаги моддаларнинг узаро химиявий ва физикавий муносабати, тупрок ва ундаги тирик организмлар уртасида сув ва моддалар алмашинуви ва хоказолар бевосита тирик омиллар таъсирида узгариб туради. тупрокнинг термик омилини бошка физикавий омиллар билан алмаштириб булмайди. оддий бир мисол: сиз куз олдингизга совук тупрокни келтиринг. бунда хавонинг харорати дейлик 4-5 с атрофида бир неча кун сакланиб турсин. сиз шу вакт ичида бирор усимлик уругини тупрокка экиб, уни униб чикишини кузатиб туринг. бу холда сиз усимлик уруги жуда узок вактда хам униб чикмаганлигини шохиди буласиз. демак, тупрокдаги биологик хаётнинг шиддатли …
2
аси кайтарган энергияга нисбатининг фоизи билан ифодаланган микдори альбедо (ер юзасини кайтариш кобилиятининг улчови) дейилади. альбедо хар хил ер юзалари учун жуда узгарувчан булади, буни куйидаги баъзи бир мисоллардан куриш мумкин (% хисобида) курук кора тупрок – 14 ним кора тупрок – 8-9 чул зонасидаги соз буз тупрок – 29-31 ок кум 40 сув юзаси – 10 туриб колган кор – 70 хайдалган ва юзаси текисланган буз тупрок – 30-31 янги хайдалган ва юзаси текисланган буз тупрок – 17 шолипоя – 12 пахта майдони – 20-22 курук шудгор – 20 нам шудгор – 14 юкорида келтирилган мисоллардан куриниб турибдики, тупрокнинг куёш энергиясининг ютиш кобилияти куйидаги омилларга боглик булади: тупрокнинг ранги у канчалик корамтир булса, альбедо курсаткичи шунчалик кичик булади: тупрокнинг намлиги оша бориши билан унинг ранги хиралашади (яъни корамтиррок ранг) ва натижада альбедо камаяди. бирок, тупрок сув билан тула туйинганда унда ялтирок юзанинг пайдо булиши альбедонинг яна ошишига олиб келиши …
3
ш даражасига караб, тупрокнинг иссиклик сигими куйидагича узгаради. кумлик тупрокларда 0,72 дан 0,302 гача; соз тупрокларда 0,83 дан 0,24 гача; торфли тупрокларда 0,91 дан 0,15 гача узгаради. тупрокнинг иссиклик утказувчанлиги унинг мухим иссиклик хоссаси булиб, куёш энергиясининг тупрок генетик катламлардан пастга ёки юкорига утиш тезлигини курсатади. тупрокнинг иссиклик утказувчанлиги бир секундда унинг 1 см кв кундаланг кесимидан температура градиенти 1 с булганда масофага 118 бет. пастдан 5 катор утган иссиклик микдори (калория) билан улчанади. тупрокнинг иссиклик утказувчанлиги хам унинг химиявий, географик, минерологик таркиби ва намланиш даражасига боглик булади. тупрокнинг айрим таркибий кисмларини иссиклик утказувчанлик коэффиецинти (калори хисобида): хаво – 0, 0000577, 0,0093; кварц – 0,0024; гранит 0,00877; базальт – 0,0052; торф – 0,00027 ва хоказо. кум тупроклар соз тупрокларга караганда тезрок ва чукуррок исийди. худди шунингдек, минерал тупрокларнинг хаммаси ута чириндига бой тупрокларга нисбатан яхши исийдилар. шунинг учун хам бобо дехконлар тилида, енгил тупроклар (чириндиси кам) иссик огир тупроклар совук …
4
кам утказади. шунинг учун хам намликни оша бориши (унинг массасига нисбатан 8% гача) температура утказувчанликни кескин ортишига сабаб булади. намлик курсаткичининг янада ошиши уз навбатида температура утказувчанликнинг пасайишига сабаб булади, чунки сувнинг хажми иссиклик сигими жуда катта. юкорида келтирилган формуладан температура утказувчанлик хажми иссик утказувчанликка тескари богланишда (пропорция) булади. тупрокка иссикликнинг тулиши, унинг тупрок катламларида (ён томонларга ёки чукурликда) силжиши ва узидан иссикликни бериши ходисаларининг мажмуасига типрокнинг исссиклик режими дейилади. тупрокнинг иссиклик режими унинг иссиклик хоссаларига, географик шароитга, усимлик копламига хамда ер устининг тузилишига боглик холда узгариб боради. тупрокнинг иссиклик режими микдор жихатдан ифодаланиши унинг иссиклик баланси деб юритилади. иссиклик балансини хисоблаш учун куйидаги формуладан фойдаланилади: формула · радиацион баланс · тупрокнинг актив катламидаги усимлик – тупрок иссиклик алмашиниши. · хаводаги иссиклик алмашиниши · парланиш ва конденсация билан боглик булган иссиклик алмашиниши. температуранинг ер юзида ва унинг катламларида узгариб туриши жойнинг географик кенглигига хамда йил фаслларига караб, узгариб туради. температуранинг …
5
т килишимиз керак, яъни тупрок юзаси кундузи исийди, исссикликнинг маълум кисмини у куйи катламларга утказади. кечаси эса бу ходисани акси кузатилади, яъни иссиклик пастки катламлардан юкоридаги катламларга кайта бошлайди. бунда тупрокда мавжуд булган сув шакллари пар холатида юкорига томон (диффузия) силжийди. юкоридаги катламда температуранинг пастлиги хамда тупланган парлар концентрациясининг ошиши натижасида эркин сув томчилари пайдо булади. тупрокнинг термик хоссаларини яхшилашда куйидаги агротехник тадбирларни амалга ошириш лозим: тупрок юзаси альбедони камайтириш максадида тупрок юзасига кумир кукунларини сепиш,ю иссикликни узига куп ютадиган бошка турдаги махсус материаллардан (торф, гунг ва бошкалар) фойдаланиш, ернинг устки катламида нотекис юза хосил килиш: ерларни чукур ва сифатли шудгор килиш. бу агротезхник тадбирларни хар бир тупрок – иклим шароитининг хусусиятларини эътиборга олган холда амалга ошириш яхши натижа беради. тупрок иклимини оптимал даражага олиб келадиган агротехник тадбирлардан бири мулчалашдир. бу тупрокнинг устки кисмини хар хил материаллар билан коплашдан иборат. мулчалашда тупрокнинг устки ва пастки катламлари орасида мавжуд булган иссиклик, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "тупрокнинг иссиклик хоссалари ва режими"

1404471841_53669.doc тупрокнинг иссиклик хоссалари ва режими режа: 1. тупрокнинг иссиклик хоссасини тупрок унумдорлигига таъсири. 2. иссикликнинг асосий манбаи. 3. тупрокнинг иссиклик сигими. 4. тупрокнинг иссиклик режими. 5. иссиклик режимини гуза ривожланишига таъсири. 6. мулчалашнинг иссиклик режимига таъсири. тупрокнинг иссиклик хоссаси унинг унумдорлигини курсатувчи омиллардан булиб, усимлик хаёти ва тупрокда кетадиган бутун биологик, химиявий нураш жараёнларига таъсир курсатади. тог жинсларининг нураши, каттик, суюк, газсимон холатдаги моддаларнинг узаро химиявий ва физикавий муносабати, тупрок ва ундаги тирик организмлар уртасида сув ва моддалар алмашинуви ва хоказолар бевосита тирик омиллар таъсирида узгариб туради. тупрокнинг термик омилини бошка физикавий омиллар билан алмаштириб...

DOC format, 79.0 KB. To download "тупрокнинг иссиклик хоссалари ва режими", click the Telegram button on the left.