atmosferaning issiqlik rejimi

DOC 101.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404275905_52423.doc www.arxiv.uz atmosferaning issiqlik rejimi reja: 1. havoning isishi va sovishi jarayonlari. 2. havo haroratini o‘lchash. 3. havo haroratining balandlik bo‘yicha o‘zgarishi. havo harorati inversiyalari. 4. havo haroratining sutkalik va yillik o‘zgarishi. 5. joylarning harorat rejimi harakteristikalari. 6. o‘simliklar qoplamining havo haroratiga ta’siri. 1. atmosfera havosining harorati taqsimotining xarakteri va uning o‘zgarishini havoning issiqlik rejimi deb yuritiladi. atmosferaning issiqlik rejimi asosan uning yerdagi faol yuza va kosmik fazo bilan issiqlik almashinishi bilan aniqlanadi. atmosfera quyosh radiasiyasini bevosita yutishi natijasida juda kam, aniqrog‘i 0,50 chamasida isiydi. atmosferaning yuqori qatlamlari quyosh radiasiyasini pastki qatlamlaridan kuchliroq yutadi. atmosferaning eng pastki qatlami – troposferaning, ayniqsa uning pastki qatlamlari isishining asosiy manbai, ularning yer faol sirtidan olgan issiqligidir. кunduzi faol yuzaning radiasion balansi musbat bo‘lgan soatlarda, ya’ni faol yuzaga tushuvchi quyosh radiasiyasi oqimlari, faol yuzadan qaytgan va faol yuzaning chiqargan nurlanish oqimlaridan katta bo‘lganida quruqlik yuzasi isiydi. uning harorati havo haroratidan yuqori bo‘lib qoladi. shuning …

atlam o‘z navbatida o‘zidan yuqoridagi qatlamga molekulalarning issiqlik harakati yordamida issiqlik uzatadi. bu tarzdagi issiqlik uzatish troposfera qatlamlarining ancha qismigacha etib boradi. molekulyar issiqlik o‘tkazuvchanlik deb yuritiladigan issiqlik uzatishning bu usuli sababli atmosferaning erga yaqin qatlamlarigina yaxshi isiydi. havoning issiqlik o‘tkazuvchanlik koeffisientining qiymati juda oz bo‘lganidan atmosferaning yuqori qatlamlari bu usulda juda ham kam isiydi. demak, havo ochiq kuni (shamol esmayotganda) er yuzidan balandlik oshgan sari havoning harorati pasayib borishi kerak. issiqlik konveksiyasi. atmosferaning yuqori qatlamlariga issiqlik uzatishda issiqlik konveksiyasi jarayoni muhim ahamiyatga ega. кunduzi yer sirtining barcha qismlari bir xil isimaydi, ya’ni ba’zi erlar ko‘proq isiydi, boshqalari esa kamroq isiydi. masalan, shudgor (haydalgan er) maydoni bir tomonidan qalin daraxtzor va ikkinchi tomonidan katta suv havzasi bilan chegaralangan bo‘lsin. кunduzi shudgor suv havzasi va daraxtzordan ko‘p isiydi. natijada uning ustidagi havo ham qo‘shni maydonlar ustidagi havodan ko‘proq isiydi. shudgor ustidagi ko‘p isigan havo kengayadi. кengayayotgan havoning zichligi atmosferadagi sovuqroq (yoki …

engiz ustida esa kechasi suv sirtining harorati, unga yondosh-gan (tutashgan) havo haroratidan yuqori bo‘lgan hollarda hosil bo‘ladi. turbulentlik. havoning jadal ravishda isishiga sabab bo‘ladigan jarayonlardan yana biri havoning juda ham harakatchanligidan vujudga keladigan turbulentlik jarayonidir. havo juda kam hollardagina tinch (osoyishta) bo‘ladi, ko‘pincha esa gorizontal yo‘nalishda harakatda ya’ni shamol esadi. uning uncha katta bo‘lmagan qismlari, hajmlarining harakati tartibsiz xaotik xarakterga ega. bunday harakatni turbulent aralashish yoki qisqacha turbulentlik deb yuritiladi. atmosferaning turbulent aralashib ketishi natijasida ancha issiq qatlamlardan sovuq qatlamlarga issiqlik jadal ravishda ko‘chadi. havoning yerga tegib turgan eng pastki qatlami bilan yer sirti orasida ishqalanish kuchlari mavjud bo‘lgani uchun eng pastki havo qatlami kamroq tezlik bilan harakatlanadi. undan yuqoridagi qatlam esa pastki qatlam havosidan tezroq harakatlanadi. natijada bunday ikki havo qatlami orasida ishqalanish kuchlari hosil bo‘ladi. bundan tashqari shamolning umumiy oqimida uning ayrim hajmlari turli sabablarga ko‘ra har xil tezlik bilan ko‘chadi. tezlik katta bo‘lganida shamolning umumiy oqimi ichida …

chiga aylanadi. fizika kursidan ma’lumki, suv bug‘ining qaytadan tomchiga aylanish hodisasini kondensasiya hodisasi deyiladi. suv bug‘ining kondensasiyasida atrofga issiqlik ajraladi va atrofdagi sovuq havoni oz bo‘lsa-da isitadi. suv bug‘ining to‘g‘ridan-to‘g‘ri qattiq (muz) holatga o‘tishini sublimasiya hodisasi deyiladi. suv bug‘ining sublimasiyasida ham issiqlik ajraladi va u ham atrofdagi havoning isishiga sarflanadi. radiasion issiqlik o‘tkazuvchanlik. tuproqdan atmosferaga issiqlik uzatishda yerdagi faol yuzaning uzun to‘lqinli nurlanishi ham ma’lum darajada ahamiyatga ega. yerdagi faol yuza nurlanishini atmosferaning pastki qatlamlari yutadi. bu qatlamlar ozgina isib, uzun to‘lqinli nurlanishi sababli yuqoridagi qatlamlarni isitadi. tuproq yuzasi soviganida esa radiasion nurlanish oqimi atmosferaning yuqori qatlamlaridan pastga yo‘nalgan bo‘ladi. quruqlik ustida radiasion nurlanish oqimining pastga yo‘nalishi asosan kechasi ro‘y beradi. chunki kechasi issiqlik konveksiyasi ro‘y bermaydi, turbulentlik esa juda kuchsiz bo‘ladi. adveksiya. biror aniq joy ustidagi havoning harorati gorizontal yo‘nalishda ko‘chayotgan boshqa havo massasi bilan aralashishi natijasida ham o‘zgarishi mumkin. havo massasining gorizontal yo‘nalishda ko‘chishini adveksiya deyiladi.issiq adveksiyada biror …

a qarshi yo‘nalishda kengayishda ichki energiyasi hisobiga ish bajaradi, bu esa uning ichki energiyasining kamayishiga ya’ni sovishiga olib keladi. havo nurlanishi sababli yoki sovuq yer yuzasiga tekkanda ham sovib, issiqlik yo‘qotadi. olingan joydagi havoga, u erdagidan past haroratli havo oqimi bostirib kirsa, uni sovuq adveksiya deb yuritiladi. qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishi uchun bahorgi va kuzgi sovuq adveksiyalar xavflidir, chunki bunday paytlarda o‘simlikning ustidagi havo harorati keskin pasayib o‘simliklarni sovuq urishi mumkin. 2. havo haroratini turli xil termometrlar yordamida o‘lchanadi. meteorologik stansiyalarda kuzatish paytidagi havo haroratini o‘lchash uchun muddatli psixrometrik termometrlar, havoning kuzatish muddatlari orasidagi eng yuqori haroratini o‘lchash uchun maksimal termometr tm-1, havoning kuzatish muddatlari orasidagi eng past haroratini o‘lchash uchun minimal termometr tm-2 ishlatiladi. barcha termometrlarni psixrometrik budkaga joylashtiriladi. psix-rometrik budka termometrlarni to‘g‘ri va qaytgan radiasiyaning ta’siri-dan, yerning nurlanishidan, shamollardan va yog‘inlardan saqlaydi. termometrlarni budkadagi metall shtativga o‘rnatiladi. 2 ta psixrometrik termometrlarni, tik ravishda rezervuarlarini er yuzasidan 2 m …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "atmosferaning issiqlik rejimi"

1404275905_52423.doc www.arxiv.uz atmosferaning issiqlik rejimi reja: 1. havoning isishi va sovishi jarayonlari. 2. havo haroratini o‘lchash. 3. havo haroratining balandlik bo‘yicha o‘zgarishi. havo harorati inversiyalari. 4. havo haroratining sutkalik va yillik o‘zgarishi. 5. joylarning harorat rejimi harakteristikalari. 6. o‘simliklar qoplamining havo haroratiga ta’siri. 1. atmosfera havosining harorati taqsimotining xarakteri va uning o‘zgarishini havoning issiqlik rejimi deb yuritiladi. atmosferaning issiqlik rejimi asosan uning yerdagi faol yuza va kosmik fazo bilan issiqlik almashinishi bilan aniqlanadi. atmosfera quyosh radiasiyasini bevosita yutishi natijasida juda kam, aniqrog‘i 0,50 chamasida isiydi. atmosferaning yuqori qatlamlari quyosh radiasiyasini pastki qatlamlaridan kuchli...

DOC format, 101.5 KB. To download "atmosferaning issiqlik rejimi", click the Telegram button on the left.

Tags: atmosferaning issiqlik rejimi DOC Free download Telegram