sportchilarda yuksak xislarni shakllantirish

DOC 49.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1682923765.doc sportchilarda yuksak xislarni shakllantirish reja: 1. o‘zbek xalqi jismoniy madaniyatining ildizlari 2. qadimda jismoniy madaniyat o‘zbekiston hududida yashagan xalqlar qadim zamonlardayoq yoshlarning ruhiy, aqliy, axloqiy va jismoniy madaniyatiga alohida e’tibor berishgan. ular farzandlariga bolalik chog‘laridayoq jismoniy tarbiya-ning kurash, o‘q-yoy otish, chavandozlik singari mashq turlarini munta-zam ravishda o‘rgatib kelishgan. grek tarixchisi gerodot (eramizdan avvalgi 484—425-yillar) xorazmiylar bilan yonma-yon yashagan saklar qabilasidagi mohir merganlar haqida bunday deb yozgan: «saklar... dunyodagi barcha merganlar orasida o‘qni zoye ketkazmaydigan juda mohir merganlar sifatida shuhrat qozongan edi». saklar va xorazmliklarning ayollari ham harbiy yurishlar va janglarda qatnashar, mardlik va matonatda erkak jangchilardan qolishmas edilar. eramizdan oldingi 1- asrda yashagan grek tarixchisi diodor ular haqida bunday deb yozgan edi: «umuman, bu qabilaning ayollari mard bo‘ladilar va urush xatarlarini erkaklar bilan birga baham ko‘radilar». rim yozuvchisi kliment aleksandriyskiy (eramizdan avvalgi ii asr) saklar qabilasining ayollari haqida bunday deb yozgan edi: «sak ayollari ayyorlik bilan qochib ketaturib, ot …

falari haqida noma’lum bo‘lgan jihatlarni o‘rganishga qiziqish o‘sa borgan. tarixiy voqealar asosida yaratilgan, qadimgi yunon tarixchilarining asarlari orqali yetib kelgan. «zariadr va odatida», «to‘maris», «shiroq» kabi qissalarida ham inson qalbini tug‘yonga keltiradigan o‘ta kuchli ruhiy holatlarning tasviri berilgan. xorazm va farg‘ona hududlarida otda uzoq masofaga yurish ko‘nikmalarini tarbiyalash maqsadida o‘tkaziladigan ot poygasi oldidan, shuningdek, navro‘z va boshqa xalq bayramlarida uyushtiriladigan kurash va yakka olishuvlardan avval maxsus psixologik tayyorgarlik ko‘rilgan. bunday psixologik tadbirlar polvonda o‘z kuchiga to‘la ishonch hosil qilishda, vatanga bo‘lgan muhabbat hissini yanada oshirishda muhim o‘rin tutgan. o‘sha davrlarda jangchilarning ko‘ngil ochish va kayfiyatini ko‘tarish vositalaridan biri «chavgon» o‘yini bo‘lgan. jangchilarning jismoniy va ruhiy sifatlarini o‘stirish maqsadida yirtqich parrandalar yordamida ov qilish kabi musobaqalar o‘tkazilgan. shuning uchun ham o‘zbeklar va ularning ota-bobolari qadim zamonlardanoq ruhan va jismonan baquvvat, chidamli, mard va matonatli kishilar sifatida tanilganlar. xalq pahlavonlari haqida qanchadan qancha afsona va qo‘shiqlar to‘qilgan. masalan, alpomish dostonida o‘zbek xalqi …

bu zabardast, kuragi yerga tegmagan pahlavoni nafaqat mamlakatda, balki qo‘shni davlatlarda, jumladan, hindistonda ham mashhur bo‘lgan. xorazm asirlarini ozod qilishi, vatan uchun kurashda jon fido qilishi pahlavon mahmudning ichki ruhiyati va ma’naviy dunyoqarashining naqadar kuchli ekanligidan dalolat beradi. demak, bu ulug‘ inson o‘z ruhiyati va jismida yashirinib yotgan ichki imkoniyatlardan to‘la foydalanish xususiyatiga ham ega bo‘lgan. qadimda jismoniy madaniyat va sportning insonga beqiyos darajada ma’naviy, ruhiy madad berishini chuqur his qilgan ajdodlarimiz katta janglar va ulkan qurilishlardan oldin turli xil musobaqalar o‘tkazishgan. qadimgi gretsiyada ham yangi shaharlar qurishga kirishishdan oldin olimpiada o‘yinlariga o‘xshash xilma-xil musobaqalar uyushtirilgan. o‘zbek xalqi jismoniy madaniyatni qadim zamonlardayoq vujudga keltirgan. chunki tarixiy zarurat nihoyatda ongli, aqlli, bilimli, jismoniy va ruhiy jihatdan barkamol, matonatli, qo‘rqmas, botir yigitlarni tarbiyalashni talab qilar edi. xalq tarbiyalagan, bosqinchilarga qarshi kurashda toblangan qahramonlardan biri jaloliddin manguberdidir. u 300 kishilik suvoriysi bilan vatani xorazmdan xurosonga ketishga majbur bo‘ldi. o‘zini ta’qib qilib borgan mo‘g‘ul …

di. o‘sha kuni kechqurun mo‘g‘ullar jaloliddin manguberdining asir olingan 7 yoshli o‘g‘lini tiriklayin yuragini sug‘urib oldi. bu voqeadan so‘ng jaloliddin manguberdi o‘rdasidagi barcha ayollarni, hatto, o‘z onasi va xotinlarini mo‘g‘ullar qo‘liga asir tushirmaslik uchun hind daryosiga cho‘ktirib yubordi. o‘zi esa suvoriylari bilan hindistonning ichkarisiga chekindi. keyinchalik jaloliddin manguberdi katta kuch to‘plab, eron va kavkaz ortiga qaytib kelib, bu yerda mo‘g‘ullarga qarshi kurashni davom ettirdi. ammo u mo‘g‘ullar zulmi ostida qolgan xorazmga qaytib kelolmadi. jaloliddin manguberdi ozarbayjonni, uning shimolidagi yerlarni, ganjani va 1226-yilda gurjistonni va uning poytaxti tiflisni bosib oldi. jaloliddin manguberdi shimoliy ozarbayjonda o‘zining kurd navkari tomonidan o‘ldiriladi. uning halokatiga kavkaz orti va kurdistonning xristian hokimlariga qarshi olib borgan siyosati sabab bo‘ldi. jaloliddin manguberdining harbiy yurishlarida hamroh bo‘lgan tarixchi nasaviy unga bag‘ishlab «siyrat as-sulton jaloliddin manguberdi» («sulton jaloliddin manguberdining halokati») nomli asarini, m.shayxzoda esa «jaloliddin» (1943) dramasini yozgan. o‘zbek xalqining manguberdi mag‘lubiyatidan so‘ng mo‘g‘ullarga qarshi kurashi qariyb bir yarim asr …

bilan ko‘proq qiziqqan va maxsus asarlar yozib qoldirgan. «jon-ruh haqida kitob» va boshqalar shular jumlasidandir. bulardan tashqari, ibn sinoning ko‘pgina yirik falsafiy, tibbiy asarlarida («tib qonunlari», «shifo beruvchi kitob» va «donishnoma» kabi) psixologiyaga doir alohida bo‘limlar mavjuddir. psixologiya muammolariga taalluqli masalalarni yaxlit tizimga solib birinchi marta maxsus asar yozgan olim arastudir. shuning uchun uni qadimgi yunonistonda psixologiyaning asoschisi deb ataydilar. ibn sino esa o‘rta asr sharoitida sharqda psixologiyaga doir masalalarni bir tizimga soldi va maxsus asarlar yozdi. shuning uchun ham ibn sinoni sharqda psixologiyaga asos solgan olim deb ayta olamiz. ibn sinoni psixologiya masalalarini yoritishga qiziqtirgan omil, birinchidan, o‘rta osiyo, xitoy, eron va hindistonda o‘zidan ilgari yashab o‘tgan olimlar tomonidan yozib qoldirilgan asarlarni o‘rganganligi bo‘lsa, ikkinchidan, antik dunyo olim va faylasuflarining ta’siri hamdir. chunki, arastu ibn sinoning falsafada «birinchi o‘qituvchi»sidir. u arastuning «jon haqida»gi asari bilan yaxshi tanish edi. uchinchidan, ibn sinoning tibbiyot sohasida olib borgan tadqiqotlari har tomonlama kuzatish, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "sportchilarda yuksak xislarni shakllantirish"

1682923765.doc sportchilarda yuksak xislarni shakllantirish reja: 1. o‘zbek xalqi jismoniy madaniyatining ildizlari 2. qadimda jismoniy madaniyat o‘zbekiston hududida yashagan xalqlar qadim zamonlardayoq yoshlarning ruhiy, aqliy, axloqiy va jismoniy madaniyatiga alohida e’tibor berishgan. ular farzandlariga bolalik chog‘laridayoq jismoniy tarbiya-ning kurash, o‘q-yoy otish, chavandozlik singari mashq turlarini munta-zam ravishda o‘rgatib kelishgan. grek tarixchisi gerodot (eramizdan avvalgi 484—425-yillar) xorazmiylar bilan yonma-yon yashagan saklar qabilasidagi mohir merganlar haqida bunday deb yozgan: «saklar... dunyodagi barcha merganlar orasida o‘qni zoye ketkazmaydigan juda mohir merganlar sifatida shuhrat qozongan edi». saklar va xorazmliklarning ayollari ham harbiy yurishlar va jang...

DOC format, 49.0 KB. To download "sportchilarda yuksak xislarni shakllantirish", click the Telegram button on the left.

Tags: sportchilarda yuksak xislarni s… DOC Free download Telegram