idrokning umumiy xususiyatlari

DOCX 2.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1695462502.docx idrokning umumiy xususiyatlari oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti ijtimoiy fanlar fakulteti umumiy psixologiya kafedrasi 60310903-psixologiya: amaliy psixologiya a- patok umumiy psixologiya fanidan 1-mustaqil talim topshirigi toshkent idrokning umumiy xususiyatlari idrok-bu jismoniy stimullarning sezgi organlarining retseptorlari yuzalariga bevosita ta’siri natijasida yuzaga keladigan ob’ektlar, vaziyatlar, hodisalarning yaxlit aksi. oldingi bobda biz hissiyotni ko’rib chiqdik. ushbu jarayonning mohiyati, shuningdek, mavjud dunyoni aks ettirishdir. "sezgi" va "idrok" tushunchalari bir-biri bilan bog’liq, ammo ular orasida tub farqlar mavjud. sezgilar haqida gapirganda, ularning mazmuni aks ettirishning elementar shakllaridan tashqariga chiqmasligini va sezgi jarayonlarining mohiyati atrofimizdagi dunyo ob’ektlari va hodisalarining faqat individual xususiyatlarini aks ettirishdan iboratligini ta’kidladik. biroq, tashqi dunyoni aks ettirishning haqiqiy jarayonlari elementar shakllardan ancha yuqori. inson izolyatsiya qilingan yorug’lik yoki rang dog’lari, tovushlar yoki teginishlar dunyosida yashamaydi, u narsalar, predmetlar va shakllar dunyosida, qiyin vaziyatlar dunyosida yashaydi. biror kishi nimani sezmasin, har doim uning oldida yaxlit …

ual xususiyatlarni aks ettirishdan butun ob’ektlar yoki vaziyatlarni aks ettirishga o’tadi. shuning uchun idrok va sezgi o’rtasidagi asosiy farq bu bizga ta’sir qiladigan hamma narsani anglashning ob’ektivligi, ya’ni haqiqiy dunyo ob’ektini uning barcha xususiyatlarining yig’indisida aks ettirish yoki boshqacha qilib aytganda, ob’ektning yaxlit namoyishi. siz taxmin qilganingizdek, idrok hissiyotni o’z ichiga oladi va unga asoslanadi. bundan tashqari, har qanday sezgi tasviri bir qator sezgilarni o’z ichiga oladi, chunki har qanday ob’ekt yoki hodisa juda ko’p va turli xil xususiyatlarga ega, ularning har biri boshqa xususiyatlardan mustaqil ravishda sensatsiyani keltirib chiqarishi mumkin. biroq, bunday jarayon (nisbatan oddiy sezgilardan — idrokning murakkab tasviriga) individual sezgilarning oddiy yig’indisi ekanligiga ishonish xato bo’ladi. aslida, butun ob’ektlar yoki vaziyatlarni idrok etish (yoki aks ettirish) ancha murakkab. sezgilarga qo’shimcha ravishda, idrok etish jarayonida oldingi tajribalar, idrok etilayotgan narsalarni tushunish jarayonlari ishtirok etadi, ya’ni. jarayoniga xotira va fikrlash kabi yanada yuqori darajadagi aqliy jarayonlar kiradi. shuning uchun …

iqotlari shuni ko’rsatadiki, idrok juda murakkab jarayon bo’lib, muhim analitik va sintetik ishlarni talab qiladi. avvalo, atrofimizdagi dunyoning ob’ektlari va hodisalari to’g’risida biz olgan ma’lumotlar hech qanday tarzda sezgi organlarining oddiy qo’zg’atish xususiyati va periferik idrok etuvchi organlardan miya yarim korteksiga qo’zg’alishni keltirib chiqarishi natijasi emas. idrok jarayoniga har doim vosita komponentlari kiradi (ob’ektlarni his qilish va muayyan ob’ektlarni idrok etishda ko’z harakati; nutqni idrok etishda tegishli tovushlarni kuylash yoki talaffuz qilish). shuning uchun idrok sub’ektning idrok etuvchi (idrok qiluvchi) faoliyati sifatida eng to’g’ri belgilanadi. ushbu faoliyatning natijasi biz haqiqiy hayotda duch keladigan mavzuning yaxlit tasviridir. o’z navbatida, mavzuni yaxlit aks ettirish bir vaqtning o’zida ahamiyatsiz narsalardan chalg’itish (mavhumlik) bilan asosiy etakchi belgilarning ta’sir etuvchi xususiyatlarini (rangi, shakli, vazni, ta’mi va boshqalar) butun majmuasidan ajratishni talab qiladi. ehtimol, agar biz ushbu idrok etanida fikrlash pertseptiv tasvirni shakllantirishda ishtirok etishi mumkin degan taxminni bildirsak, xato qilmaymiz. shu bilan birga, idrokning keyingi …

. biroq, yangi yoki notanish narsalarni idrok etishda ularni tanib olish ancha murakkab va batafsil shakllarda bo’ladi. bunday ob’ektlarni to’liq idrok etish murakkab analitik va sintetik ish natijasida yuzaga keladi, bunda ba’zi muhim xususiyatlar ajralib turadi, boshqalari to’xtatiladi (tormozlanadi), ahamiyatsiz va sezilgan belgilar bitta mazmunli yaxlitlikka birlashtiriladi. shuning uchun haqiqiy dunyo ob’ektini tanib olish yoki aks ettirish tezligi ko’p jihatdan idrokning jarayon sifatida qanchalik faol ekanligi bilan belgilanadi, ya’ni. ushbu ob’ektning aks etishi qanchalik faol. shunday qilib, idrokda bizning u yoki bu ob’ektni idrok etish istagimiz, uni idrok etish zarurati yoki majburiyatlari ongi, yaxshiroq idrokka erishishga qaratilgan ixtiyoriy harakatlar, bu holatlarda biz ko’rsatadigan qat’iyat katta rol o’ynaydi. shunday qilib, e’tibor va yo’nalish (bu holda istak) haqiqiy dunyo ob’ektini idrok etishda ishtirok etadi. atrofimizdagi dunyo ob’ektlarini idrok etish istagining roli haqida gapirganda, biz o’zimiz sezgan narsaga bo’lgan munosabatimiz idrok etish jarayoni uchun katta ahamiyatga ega ekanligini beixtiyor isbotlaymiz. mavzu biz uchun …

n (sezgir) zonalariga kiradi, bu xuddi sezgi organlarida mavjud bo’lgan asab tugunlarining markaziy proektsiyasi yani proektsion zonaning qaysi organ bilan bog’liqligiga qarab, ma’lum bir hissiy ma’lumotlar hosil bo’ladi. shuni ta’kidlash kerakki, yuqorida tavsiflangan mexanizm sezgilarning paydo bo’lish mexanizmi. darhaqiqat, taklif qilingan sxema darajasida hislar shakllanadi. shuning uchun sezgilarni idrok etish jarayonining tarkibiy elementi sifatida ko’rib chiqish mumkin. idrokning o’ziga xos fiziologik mexanizmlari keyingi bosqichlarda, proektsion zonalardan qo’zg’alish miya yarim korteksining integral zonalariga o’tkazilganda, haqiqiy dunyo hodisalari tasvirlari shakllanishining tugashi sodir bo’lganda, yaxlit tasvirni shakllantirish jarayonida yoqiladi. shuning uchun idrok etish jarayonini yakunlovchi miya yarim korteksining integral zonalari ko’pincha idrok zonalari deb ataladi. ularning funktsiyasi proektsion zonalarning funktsiyalaridan sezilarli darajada farq qiladi. ushbu farq ma’lum bir zonaning faoliyati buzilgan taqdirda aniqlanadi. masalan, vizual proektsion zonaning ishi buzilgan taqdirda, markaziy ko’rlik deb ataladigan narsa paydo bo’ladi, ya’ni atrof — muhit — sezgi organlarining to’liq ishlashi bilan odam vizual sezgilaridan butunlay mahrum bo’ladi, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "idrokning umumiy xususiyatlari"

1695462502.docx idrokning umumiy xususiyatlari oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti ijtimoiy fanlar fakulteti umumiy psixologiya kafedrasi 60310903-psixologiya: amaliy psixologiya a- patok umumiy psixologiya fanidan 1-mustaqil talim topshirigi toshkent idrokning umumiy xususiyatlari idrok-bu jismoniy stimullarning sezgi organlarining retseptorlari yuzalariga bevosita ta’siri natijasida yuzaga keladigan ob’ektlar, vaziyatlar, hodisalarning yaxlit aksi. oldingi bobda biz hissiyotni ko’rib chiqdik. ushbu jarayonning mohiyati, shuningdek, mavjud dunyoni aks ettirishdir. "sezgi" va "idrok" tushunchalari bir-biri bilan bog’liq, ammo ular orasida tub farqlar mavjud. sezgilar haqida gapirganda, ularning mazmuni aks ettirishning elementar sha...

DOCX format, 2.1 MB. To download "idrokning umumiy xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: idrokning umumiy xususiyatlari DOCX Free download Telegram