ertaklarda real voqelikni badiiy aks ettirish mezonlari

DOC 49,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662840961.doc ertaklarda real voqelikni badiiy aks ettirish mezonlari reja: 1. ibtidoiy davrning ilk bosqichi 2. ibtidoiy davrning ovchilik bosqichi 3. ibtidoiy jamiyatning chorvachilik bosqichi 4. ibtidoiy jamiyatning nisbatan keyingi bosqichi real voqelikni badiiy aks ettirish mezonlari hayvonlar haqidagi ertaklarga xos tarixiylikning uchinchi belgisi hisoblanadi. e'tirof etish kerakki, ertaklar xalqning badiiy tafakkurida qaytadan jonlangan real tarixdir. biroq bu jonlanish real tarixiy voqeliqdan keskin farq qiladi. binobarin, ertaklarda real voqeliqni badiiy aks ettirish fantastika va hayoliy uydirmalarga asoslanadi. hayvonlar haqidagi ertaklarda real voqelikni badiiy aks ettirish mezonlari o'ziga xos tarzda namoyon bo'ladi. v.ya. propp qayd etganidek «ertak, albatta, turmushdan tug'iladi». binobarin uzoq o'tmish ajdodlarimizning hayvonot olami haqidagi ibtidoiy tasavvuri hamda nuqtai nazari ilk bor qadimiy mif va afsonalarda tasvirlangan bo'lsa, ularning badiiy shaklga kirgan namunalari esa ertaklarda mukammallashdi. ma'lum bo'ladiki, hayvonalar haqidagi ertaklarning dastlabki namunalari hayoliy uydirmalar asosiga ko'rilgan, boshqacha qilib aytadigan bo'lsak, mazkur turdagi ertaklar bevosita hayvonlar bilan bog'liq qadimiy afsona …

kni badiiy aks ettirishning vujudga kelishi -evolyutsiyasi va shakllanish jarayonini bosqichma - bosqich davrlarga bo'lib tahlil qilish mantiqan o'rinlidir, deb hisoblaymiz. bizningcha, hayvonlar haqidagi ertaklarda real voqelikning badiylashish jarayoni ibtidoiy davrning tarixiy bosqichlari bilan bog'liq holda voqe bo'lgan. lmiy manbalar tahlili shuni ko'rsatadiki, ibtidoiy davr bosqichlari aqliy tafakkur rivojida ma'naviy madaniyatning paydo bo'lishi va tadrijiy takomillashuv jarayonlari bilan bir-biridan o'zaro farq qiladi va ular quyidagicha guruhlarda tahlil etiladi. ibtidoiy davrning ilk bosqichi. mazkur bosqichga xos asosiy qarashlar hayvoniy odat va hatti-harakatlardan ramziy andoza olish hamda uni insoniy qiyofa va munosabatlar mazmuniga singdirish aqidasini ilgari surish bilan harakterlanadi. bu o'rinda ongli ifoda yoki ongli hatti — harakat tamoyillari emas, balki mifik tushuncha va mifik tasavvur ustunligi zohir bo'lgan. shunga muvofiq, odamning hayvon bilan qarindoshligi haqidagi totemistik tasavvurlar yoki hayvonning odam qiyofasidagi tasviri ana shu davrlarda yaratilgan mif va og'zaki hikoyatlarning mag'zini tashkil etgan, deyish mumkin va ularning yig'indisi folklorshunoslikda totemistik miflar …

lik asosidagi ramziy belgilarda ifodalandi. jumladan, asotirlarda totem hayvonlarni muayyan qabilaning ilohiy e'tiqod ramzi sifatida talqin qilinishi yuqoridagi flkrimizning jonli namunasi bo'la oladi. bu o'rinda ramziylik badiiy ijodning ibtidoiy tasviriy vositasi sifatida ko'zga tashlanadi. veselovskiy. a.n. «ramz ostida qadimiyatdan guvohlik beradigan, kult, afsonalar bilan zich bog'langan, tashqaridan o'zga tasavvurlarning kirib kelishiga yo'l qo'ymaydigan tasavvurlar» ni tushuniladi. demak, shu tariqa mif, afsonalarda totemik e'tiqodlarni ramziy belgilarda tasvirlash an'anasi vujudga keldi. ayni paytda, mavhum, hayoliy uydirmalar umumlashmasi bilan real voqelikning badiiy ifodasi qo'shilib, chatishib o'ziga xos assotsiativ ma'nolarni yuzaga chiqara boshladi. boshqacha qilib aytadigan bo'lsak, dastlab ideologik maqsaddan boshlangan munosabatlar umumlashmasi badiiy an'ana doirasiga ko'chdi. nihoyat, keyinchalik mifologik e'tiqodga bo'lgan ishonchning yo'qolishi sababli uning mohiyati estetik munosabatlar mahsuliga aylandi. bir so'z bilan aytganda, mazkur hodisa totemistik va animistik miflarni badiiy ijodga yaqinlashtirdi. real voqelikni badiiy aks ettirish ertaklarni janr sifatida qaror topishi va taraqqiy eta borishiga olib keldi. ibtidoiy davrning ovchilik bosqichi. …

'rgan - kechirganlari uydirmalar zamirida aks ettiriladi. etiologik harakterdagi ertaklar syujeti u yoki bu xayvonni ayrim belgilarga ko'ra ayblash, masharalash kabi voqealar asosida tashkil topadi. «kiyik bilan kadi», «qaldirgoch bilan zinglovuk», «muqaddas baliq», «chummoq shog'ol» kabi ertaklar shular jumlasidandir. bu xildagi ertaklarning g'oyaviy mazmuni harakterli belgilarni isbotlashga, dalillar misolida tasdiqlashga qaratilgandir. ibtidoiy jamiyatning chorvachilik bosqichi. bu bosqich ba'zi hayvonlarni xonakilashtirish jarayoni bilan izohlanadi. mazkur jarayon uy hayvonlari bilan yovvoyi hayvonlarga bo'lgan munosabatni yuzaga keltirdi va bu munosabat mazkur tipdagi ertaklar tabiatida o'ziga xos o'zgarishlar yasadi: a) syujet tarkibida uy hayvonlari bilan yovvoyi hayvonlar o'rtasidagi o'zaro kurashlarga asoslangan to'qnashuv motivi vujudga keldi; b) voqea va hodisalar talqinida badiylikning o'ziga xos namunalari ko'zga tashlanadi. bo'rining qonxo'rligi, qashqirning tulki bilan ayyorona munosabati, echki buzoq, xo'roz, qo'y kabi uy hayvonlarining o'ta dono va tadbirkorlik kabi sifatlari ma'naviy to'qnashuvlarda aqliy sinovning dastlabki badiiy namunalarini yuzaga keltirdi. bu xildagi badiiy jihatlar «bo'ri bilan echki», «echki, buzoq, …

kllana boshlagan edi. demak, ularda aks ettirilgan voqelik esa davr talabiga ko'ra o'tmishga daxldor. shu ma'noda ertaklarning mazmun - mohiyati qadimiyatdan dalolat beradi. hayvonlar haqidagi ertaklarning yuzaga kelishi, shakllanish va rivojlanish tarixi kishilik jamiyati taraqqiyotining muayyan bosqichlariga borib taqaladi. shu o'rinda ertaklarga zamin bo'lgan asoslar ko'zga tashlanadi. bular hayvonlar haqidagi ertaklarning hayotiy, g'oyaviy hamda poetik asosini tashkil etadi. mazkur asoslar majmui ertaklarning umumiy holatini tavsiflaydi shakllanish va tadrijiy takomil bosqichlarini izohlaydi. mazkur ertaklarning hayotiy asosi - ibtidoiy jamiyatning iqtisodiy manbai bo'lgan ovchilik bilan belgilanadi. ovchilik faoliyatining keng tarmoq otib ixtisoslashuvi ibtidoiy jamiyatning nafaqat iqtisodiy taraqqiyotiga, balki uning ma'naviy rivojiga ham turtki bergan. binobarin, ibtidoiy ajdodlarimiz ma'naviy merosining bebaho durdonasi sanalgan hayvonlar haqidagi ertaklar ana shu tarixiy jarayon mahsuli sifatida yuzaga kelgan va tarixiy taqdiri shu yo'nalishda tamg'alangan. 2. totemiylikka e'tiqod va dunyoni animistik his etish - hayvonlar haqidagi ertaklarning g'oyaviy asosini tashkil etadi. uning mazmuniy ifodasi dastlab mazkur tipdagi ertaklarning …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ertaklarda real voqelikni badiiy aks ettirish mezonlari"

1662840961.doc ertaklarda real voqelikni badiiy aks ettirish mezonlari reja: 1. ibtidoiy davrning ilk bosqichi 2. ibtidoiy davrning ovchilik bosqichi 3. ibtidoiy jamiyatning chorvachilik bosqichi 4. ibtidoiy jamiyatning nisbatan keyingi bosqichi real voqelikni badiiy aks ettirish mezonlari hayvonlar haqidagi ertaklarga xos tarixiylikning uchinchi belgisi hisoblanadi. e'tirof etish kerakki, ertaklar xalqning badiiy tafakkurida qaytadan jonlangan real tarixdir. biroq bu jonlanish real tarixiy voqeliqdan keskin farq qiladi. binobarin, ertaklarda real voqeliqni badiiy aks ettirish fantastika va hayoliy uydirmalarga asoslanadi. hayvonlar haqidagi ertaklarda real voqelikni badiiy aks ettirish mezonlari o'ziga xos tarzda namoyon bo'ladi. v.ya. propp qayd etganidek «ertak, albatta, turmushdan tug'...

Формат DOC, 49,0 КБ. Чтобы скачать "ertaklarda real voqelikni badiiy aks ettirish mezonlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ertaklarda real voqelikni badii… DOC Бесплатная загрузка Telegram