qadimgi sharq mamlakatlarida ilk psixologik fikrlarning paydo bo`lishi

ZIP 7 pages 17.9 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.9 KB

File type ZIP

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

1404027096_49931.doc qadimgi sharq mamlakatlarida ilk psixologik fikrlarning paydo bo`lishi qadimgi sharq mamlakatlarida ilk psixologik fikrlarning paydo bo`lishi reja: 1. idealizm va materializm tushunchalari, ular o`rtasidagi ko`rash. 2. qadimgi hindistonda ilk psixologik fikrlar, vedalar maktabi, uponishodlar, buddizm, jaynizm. 3. qadimgi xitoyda ilk psixologik fikrlar. ruh haqidagi ta‘limot, konfutsiy ta‘limoti, daosizm. 4. qadimgi misrda psixologik fikrlar. mimfik teologiya xotiralari asari. idealizm (fr. idealisme) - idealizm: falsafaning bosh masalasida -ongning borliqqa munosabati masalasida materializmga qarama-qarshi ularoq ong, ruh, birlamchi, moddiy dunyo, borliq esa ikkilamchi, ong, sezgi, tasavvur va tushunganlarning mahsulidir deb da‘vo qiluvchi g`ayri ilmiy falsafiy oqim. idealistlar materialistlarga qarama-qarshi ularoq, psixika tan bilan yashirin yusinda birlashgan, inson ulgach, tanani tashlab «narigi dunyoga», goyalar dunyosiga ketib, u yerda abadiy yashaydigan moddiy bulmagan qandaydir ilohiy substanqiya yoki mohiyatining namoyon bo`lishidir deb tushunadilar. materializm (lot-materialis-moddiy) materializm falsafasidagi ikki asosiy oqimdan biri, ya‘ni idealizmga qarama-qarshi ularoq, birdan bir ilmiy, tarixan progressiv dunyoqarashdir. falsafa tafakkurning borliqqa munosabati …

2 / 7

ng urtalarida xindiston va xitoyda 2 ming yillikda paydo bo`lgan. «veda» matnlar asoslanadi. vedalarning yakuni sifatida keyinchalik er.av 1-ming yillikda upanishadalar paydo bo`di. ular da ruh muammosi kuproq etik muammo sifatida shaxsni yetuklikka erishishning nuqtai nazaridan taxlil qilindi va qabul qilingan umumiy goyalar, ya‘ni ruhning uchib yurishi uning abdiyligi ushbu manbalarda o`z aksini topdi. shu asosda er.av. 3 asrda jaddizm va buddizm dini ta‘limotining mazmuni shakllandi, yo`nalishi ham ruhiy hodisalar-ning tana bilan bo`lgan munosabatiga doir o`z karashlarini ifoda etdi. jaddizmda tana pyh erkinligini sababchisi deb ta‘riflangan bo`lsa, buddizm umuman ruxni aloxida sifatida inkor etdi. keyinchalik paydo bo`lgan sanya vedanta, yoga, milansa falsafa maktablari ham ruhni urganishga metofizik etik tomondan yondoshdilar. vedantada upanishadagi idealistik g`oyalar ilgari surildi. ularda ataman va braxman haqida fikr yuritildi. bu fikrga ko`ra ruh doim tananing intilishlari va xissiy kechinmalari ortida yashiringan bo`ladi. qat‘iy intizom orkali ruh bulardan xolos bo`lib, adabiy braxman darajasiga yetadi. yoga ta‘limotida esa …

3 / 7

bulingan nutq strukturasida namoyon buluvchi idrok bo`lib, buddistlarning ta‘kidlashicha, u idrok emas chunki aql ta‘sir etadi, nutq har xil belgilardan tashkil topganligi uchun idrok etilayotgan obrazni xiralashtiradi. mimansa maktabining tarafdorlari vedantistlarni ham buddistlarni ham, tanqid qilgan xolda noaniq idrok 2 belgiga umumiy va speqifik belgilarga ega ekanligini ta‘kidlaydi. umumiy belgi kupchilik individual ob‘ektlarga taalluqli bo`lsa, faqat berilgan ob‘ektlarga tegishlidir. noaniq idrok qilinishi mumkin emas, chunki buning uchun uning boqkalardan ajratishga to`g`ri keladm. lekin bu ob‘ekt umumiy belgi sifatida ham idrok qilinmaydi, chunki buning uchun u boshqalar bilan birlashtirilishi keraq bunga esa faqat nutq xisobiga erishish mumkin. chunki nutq narsalarga xos belgilarni ajratishi ham birlashtirilishi ham mumkin degan xulosaga keldilar. bu maktab namoyondalari «reallik» va «illyuzie» deb atardi. mimansa maktabining faylasufi bxata organ va tashqi ob‘ekt urtasidagi munosabat bilan belgilandi. agar bu munosabat qandaydir sabab bilan bo`zilsa, idrok illyuzior bo`lib koladi. buning sababi sifatida bxatta: 1) pereferik (sezgi a‘zosidagi) va 2) …

4 / 7

ib, qi fiziolog jarayonlar va psixik fe‘lni bajaradi deb hisoblangan. yurak fikrni harakatlantirgani uchun u fikrimiz asosi jigar esa xissiyotlarimiz asosidir deb ta‘kidlaydi, qadimgi xitoy tabiblari. tabiblar usha davrdayoq temperament haqidagi ma‘lumotni yaratdilar. bu ma‘lumotga ko`ra temperament 3 ta element: xavosimon tsi elementi, kon va balgamning mikdoriga bogliq bo`ladi. 1. agar qon kup bo`lsa: odam kuchli yulbarsdek jasur bo`ladi. 2. agar tsi elementi kup bo`lsa: odam maymun kabi beqaror, harakatchan bo`ladi. 3. agar shilimshiq modda kup bo`lsa, odam kamharakat sust bo`ladi. xuddi xindistonda bo`lgani kabi er. av. 1-ming yillikning urtalarida paydo bo`lgan xitoy falsafasi maktablari o`zining etik yo`nalishi bilan ajralib turadi. shunday maktabning eng yirigi lao—tszi asos solgan maktablar hisoblangan. lao-qz jahon falsafasining durdonasi bulmish o`zining «dao dee tszin» asarida «dao» yul, ya‘ni baxt saodatga erishishi uchun borishi kerak bo`lgan yul haqida yozadi. konfutsiylikda uning asoschisi konfuqiy birinchidan bo`lib irsiy va hayotda orttirilgan narsalar masalasini kutarib chiqdi. uning fikricha odam …

5 / 7

fan‘ chjen ham o`z davrida ilgari surdi. u ruxning abadiy emasligi aksincha moddiy tananing funkqiyasi bo`lgani uchun ajralmasligi va u bilam birga yo`qolishi o`z traktida yozgan «tana, - deb yozadi u, - ruhning materiyasi, ruh tananing funkqiyasidir. materiya uchun rux pichoq uchup utkirlik kabidir, utkirlik bu pichoq emas. pichok mavjud bulmay utkirlik bo`lishi mumkin emas, xuddi shunday ravishda tana ulib ruh qolishi mumkin emas» - deb ta‘kidladi fan chjen. shu bilan birga u ruh faqat malum tarzda to`zilgan- materiyaga xos ekanligini aytib utdi. ma‘lumki, er.av. 4-5 asrda ishlab chiqarish kuchlarnning rivojlanishi jamiyatning tabaqalanishi va quldorlik davlatlarining paydo bo`lishiga olib keldi. bu davlatlarda ruxning abadiyligini, u tanani tark etib bemalol harakatlanib yurishi mumkiiligini ta‘kidlovchi diniy ideologiya hukmron edi. shu bilan birga bizgacha yetib kelgan manbalarda nafaqat diniy balki tabiiy bilimlariipg asoslari ham ta‘riflangan. narsa va hodisalarni teologik mifologik jihatdan tushuntirishta harakat qiluvchi tasavvurlar asta-sekin raqionalizaqiyaga uchrab yangi tushunchalar bilan almasha boshladi. …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi sharq mamlakatlarida ilk psixologik fikrlarning paydo bo`lishi"

1404027096_49931.doc qadimgi sharq mamlakatlarida ilk psixologik fikrlarning paydo bo`lishi qadimgi sharq mamlakatlarida ilk psixologik fikrlarning paydo bo`lishi reja: 1. idealizm va materializm tushunchalari, ular o`rtasidagi ko`rash. 2. qadimgi hindistonda ilk psixologik fikrlar, vedalar maktabi, uponishodlar, buddizm, jaynizm. 3. qadimgi xitoyda ilk psixologik fikrlar. ruh haqidagi ta‘limot, konfutsiy ta‘limoti, daosizm. 4. qadimgi misrda psixologik fikrlar. mimfik teologiya xotiralari asari. idealizm (fr. idealisme) - idealizm: falsafaning bosh masalasida -ongning borliqqa munosabati masalasida materializmga qarama-qarshi ularoq ong, ruh, birlamchi, moddiy dunyo, borliq esa ikkilamchi, ong, sezgi, tasavvur va tushunganlarning mahsulidir deb da‘vo qiluvchi g`ayri ilmiy falsafiy oqim. i...

This file contains 7 pages in ZIP format (17.9 KB). To download "qadimgi sharq mamlakatlarida ilk psixologik fikrlarning paydo bo`lishi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi sharq mamlakatlarida il… ZIP 7 pages Free download Telegram