tafakkur

DOC 51.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404027500_49940.doc tafakkur reja: 1. tafakkur haqida tushuncha 2. tafakkurning mantiqiy shakllari 3. tafakkur jarayonlari va turlari 4. ko‘gazmali va obrazli - harakat tafakkurlari 5. tafakkurning individual xususiyatlari tafakkur haqida tushuncha. tafakkur – ijtimoiy sababiy, nutq bilan chambarchas bog‘liq, muhim bir yangilik qidirish va ochishdan iborat psixik jarayondir. tafakkur voqelikni analiz va sintez qilish uni bevosita va umumlashtirib aks ettirishdan iborat jarayondir. tafakkur amaliy faoliyat asosida hissiy bilishdan paydo bo‘ladi va hissiy bilish chegarasidan ancha tashqariga chiqib ketadi. bilish faoliyati sezish va idrok qilishdan bog‘lanadi va keyin tafakkurga o‘tib ketishi mumkin. biroq tafakkur, hatto eng rivojlangan tafakkur ham hamisha hissiy bilish bilan, ya’ni sezgilar, idrok va tasavvurlar bilan bog‘langan bo‘ladi. tafakkur faoliyati o‘zining butun «materialani» faqat bitta manbadan, ya’ni hissiy bilishdan oladi. tafakkur faqat sezgilar va idrok orqaligina tashqi muhit bilan bog‘lanadi va shu tariqa tashqi olamni aks ettiradi. ammo sezgilar va idrok kabi hissiy bilish jarayonlari olamning turli xildagi aloqalarini, …

ar, elementlar, inson sezgi organlari «sezmaydigan» turli to‘lqin uzunliklari yoki juda uzoq masofada joylashgan ob’ektlar (planetalar, yulduzlar va h.k); bevosita idrok qilishning imkoni mavjud, ammo vosita qo‘llash samarali bo‘lgan hollar. masalan, o‘sib turgan daraxtning balandligini trigonometrik funktsiyalar yordamida o‘lchash, havo haroratini termometr yordamida o‘lchash kabilar. yuqoridagilardan ko‘rinib turibdiki, hissiy bilish samarali bo‘lmay qolgan hollarda tafakkur bosh tafakkur boshlanadi. tafakkur hissiy bilish idrok qilish imkonini bermaydigan voqea, hodisalarni ham o‘rganish imkonini beradi. masalan, yorug‘lik tezligini o‘lchash, o‘rganish, uning xossalaridan foydalanish faqat tafakkur orqaligina amalga oshirilishi mumkin. qachon tafakkur faoliyati boshlanadi? biz doimo fikrlaymiz. agar vaziyat bizga tushunarli bo‘lsa, yetarli hamma ma’lumot va vositalarga ega bo‘lsak, biz «o‘ylamaymiz». tafakkur jarayoni muammo paydo bo‘lsa, muammoli vaziyatda paydo bo‘ladi. muammoli vaziyat – biror masalani yechish uchun zarur bilimlar, vosita yoki ma’lumot, malakalarning yetishmasligi bilan bog‘liq bo‘ladi. muammoli vaziyatda bizning avvalgi vosita va usullarimiz yetishmay qoladi. shu sababli oddiy, tushunarli, o‘zida yangilikni aks ettirmaydigan ma’lumotni …

logiya fani mantiq fani bilan birgalikda tafakkurning mantiqiy shakllarini o‘rgandi. tafakkurning mantiqiy shakllari–tushuncha, hukm va xulosa chiqarishlardir. tushuncha shunday fikrki, bu fikrda voqelikdagi narsa va hodisalarning umumiy, muhim, farq qiladigan belgilari aks ettriladi. masalan, odam tushunchasi uning mehnat faoliyati, mehnat qurollarini ishlab chiqarish, nutq, inson ongi va shular kabilar nixoyatda muhim belgilarni o‘zida mujassamlashtirgan. mana shu belgilar bilan odam hayvonlardan farq qiladi. tushunchalarning mazmuni hukmlarda aks ettiriladi. xukm narsa va hodisalar o‘rtasidagi mavjud bog‘lanishlarning yoki shu narsa-hodisalarga xos bo‘lgan xususiyat va belgilari o‘rtasidagi bog‘lanishlarni o‘zida aks ettiruvchi tafakkur shakli. hukmlar ob’ektiv voqelikni qanday aks ettirishlariga qarab chin va yolg‘on bo‘lishi mumkin. chin-«toshkent uzbekistonning poytaxti». yolg‘on – «hech qanday uchburchak o‘tkir burchakka ega bo‘la olmaydi». hukmlar umumiy, juz‘iy va yakka bo‘ladilar. umumiy hukmda aks ettirilgan xususiyat va bog‘lanishlar biror sinfdagi barcha narsalarga taalukli bo‘ladi. «barcha metallar elektr tokini o‘tkazadilar». juz‘iy hukmlarda tasdiqlash yoki inkor qilish faqat ayrim narsalargagina taaluqli bo‘ladi. «ba’zi …

a chiqarish. deduktsiya – umumiy koidalardan juz‘iy hodisaga, faktga, misolga qarata xulosa chiqarish. tafakkur jarayonlari va turlari. tafakkur jarayonlari (fikrlash) o‘ziga xos xususiyatlarga, qoidalarga bo‘ysunadi. tafakkur jarayonining mohiyatini tushunish uchun uning qanday kechishini o‘rganish lozim. tafakkur avvalo analiz, sintez va umumlashtirishdir. analiz – ob’ektning muayyan bir tomonlarini, elementlarini, xossalarini munosabatlarini va boshqa shuning kabilarni ajratib olib, o‘rganilayotgan ob’ektni fikran bo‘laklarga, qismlarga, elementlarga bo‘lish demakdir. biron narsani analiz qilish davomida bu narsaning g‘oyat muhim, kerakli va qiziqarli va shu kabi muayyan xususiyatlari ajratib olinadi. sintez. bir butun narsani analiz qilish natijasida ajratilgan komponetlarni birlashtirish sintezdir. analiz va sintez jarayonlari hamma vaqt o‘zaro bog‘liqdir. takkoslash-narsa va hodisalarni bir-biri bilan solishtirib ko‘rish va ular orasidagi o‘xshashliklar, tafovutlarni topish. taqqoslash albatta analiz va sintezni taqoza qiladi. narsa va hodisalarni oldin analiz keyin esa sintaz qilmasdan turib ular orasidagi o‘xshashlik va tafovutlarni topib bo‘lmaydi. taqqoslash davosida narsalarni umumlashtirish amalga oshiriladi. umumlashtirish o‘xshash tarzidagi umumiylik va …

shakllangan. bu shuni anglatadiki, sof nazariy faoliyat birlamchi emas, balki amaliy faoliyatning o‘zi birlamchidir. bog‘chagacha yosh davrida bolada asosan ko‘rgazmali harakat tafakkuri ustun bo‘ladi. hamma ish, «o‘ylash», bilish jarayoni harakatlar vositasida amalga oshiriladi. ko‘rgazmali – obrazli tafakkur. ko‘rgazmali-obrazli tafakkur sodda shaklda asosan bog‘cha yoshidagi bolalarda namoyon bo‘ladi. ularda tafakkurning harakatli shakllari saqlanib qolsa ham, ular to‘g‘ridan-to‘g‘ri yuzaga chiqmaydi. endi bola narsa va hodisalarning bevosita idrok qilinmayotganligidagi obraziga suyanib fikr yuritadi. agar shu yoshdagi bolaga ikkita bir xil hajmdagi hamirdan qilingan soqqa ko‘rsatilsa, u ularning tengligini aytadi. keyin ularning ko‘z o‘ngida sokqalardan biron shakliga keltiriladi. bolalar yassilantirib, non shakliga keltirilgan soqqani ko‘p, katta deb ko‘rsatadilar (j.piaje tajribalaridan). mavhum (nazariy) tafakkur. bolalarning amaliy va ko‘rgazmali-obrazli tafakkuri asosida ularda mavhum tafakkur shakllanadi. bu mavhum tushunchalarga asoslangan tafakkur. bolalarning juda ko‘plab fanlardan o‘quv predmetlaridan oladigan bilimlari mavhum tushunchalar yordamida ifodalangan. predmet va hodisalar o‘rniga ularning nomlari (so‘z-belgi) qo‘llaniladi. mavhum tafakkur endi bolaga endi o‘zi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tafakkur"

1404027500_49940.doc tafakkur reja: 1. tafakkur haqida tushuncha 2. tafakkurning mantiqiy shakllari 3. tafakkur jarayonlari va turlari 4. ko‘gazmali va obrazli - harakat tafakkurlari 5. tafakkurning individual xususiyatlari tafakkur haqida tushuncha. tafakkur – ijtimoiy sababiy, nutq bilan chambarchas bog‘liq, muhim bir yangilik qidirish va ochishdan iborat psixik jarayondir. tafakkur voqelikni analiz va sintez qilish uni bevosita va umumlashtirib aks ettirishdan iborat jarayondir. tafakkur amaliy faoliyat asosida hissiy bilishdan paydo bo‘ladi va hissiy bilish chegarasidan ancha tashqariga chiqib ketadi. bilish faoliyati sezish va idrok qilishdan bog‘lanadi va keyin tafakkurga o‘tib ketishi mumkin. biroq tafakkur, hatto eng rivojlangan tafakkur ham hamisha hissiy bilish bilan, ya’ni sezgi...

DOC format, 51.5 KB. To download "tafakkur", click the Telegram button on the left.

Tags: tafakkur DOC Free download Telegram