tadbirkorlik faoliyati motivasiyasiga oid ijtimoiy-psixologik nazariyalar va ularning tahlili

DOC 100,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404020085_49876.doc tadbirkorlik faoliyati motivasiyasiga oid tadbirkorlik faoliyati motivasiyasiga oid ijtimoiy-psixologik nazariyalar va ularning tahlili tadbirkorlik va uni boshqarish muammolarini hal qilishda (xx asrning 70-yillari) garvarddan d.makkeland (david mccelland) va michigan universitetidan j.atkinson (j.atkinson)lar tomonidan ishlab chiqilgan motivasiya nazariyasi muhim ahamiyat kasb etadi. ular motivasiyani o’lchashda aniq baho berishga harakat qilishib, uchta omilga bo’lishadi: [1] muvaffaqiyatga intilish; [2] tan olinishga intilish; [3] hokimiyatga intilish. muvaffaqiyatga erishish omilida kishilar hayotiy ne’matlardan bahramand bo’lishni nazarda tutishadi. muvaffaqiyatga erishish jarayonida shaxs o’z oldida turgan qiyin muammolarni yechishni yoqtirad iva unga intiladi. hokimiyatga intilish omilida esa, muayyan shaxs boshqaruvga o’z hukmini o’tkazishga intiladi va bundan mag’rurlanadi. umuman olganda, muvaffaqiyatga erishish motivasiyasi shaxs qobiliyatlari doirasiga aloqador bo’lib, bu murakkab masalalar ustida jiddiy ravishda ishlay olish layoqatidir. chunki, o’rta aqliy qobiliyatga ega bo’lgan tadbirkor ba’zida o’zidan ko’ra o’tkirroq raqobatdoshlariga qaraganda yaxshiroq faoliyat yuritayotganligini, aynan, shu muvaffaqiyatga erishish motivasiyasidagi o’zaro tafovutlar tushuntirib berishi mumkin. faoliyatni sinash va xatolarga …

ushbu yo’nalishda qator nazariyalarni ishlab chiqishgan. shunday nazariyalardan biri (eng birinchilardan bo’lgan) mehnat motivasiyasi haqidagi f.teylor (f.taylor) nazariyasidir (xx asrning dastlabki o’n yilliklari). uni dastlab “ilmiy boshqarish” nazariyasi, deb atashdi. sosiolog ham, psixolog ham bo’lmagan teylor shaxsning xatti-harakatlari motivasiyasini mehnat mazmuni va faoliyatga qo’yiladigan talablarning o’sib borishiga qarab tahlil qiladi. xviii-xix asrlarga oid siyosiy-iqtisod borasidagi nazariyalarni tahlil qilib, u o’zining “iqtisodchi odam” konsepsiyasini yaratdi. teylor shunday yozadi: “biz ilmiy boshqarishda hamisha brigada bilan emas, alohida ishchi bilan faoliyat yuritishimiz lozim”. f.teylor opponentlaridan biri – aqshga 1922 yilda kelgan avstraliyalik olim e.meyo (elton mayo) dir. u bu konsepsiyani tahlil etish jarayonida, muallifning “texnik san’atini” yuqori baholab, “ijtimoiy bilimsizlikda” qiynalganligini ta’kidlaydi. natijada, teylor nazariyasi o’rniga meyo qarashlari ostida shakllangan “shaxslararo munosabatlar” konsepsiyasi vujudga keldi. muallif bu konsepsiyasiga “sosiologiya va psixologiyaning qo’shma mahsuli” sifatida ta’rif beradi. shu munosabat bilan fanda “psixososiologik tashkilot” degan atama yuzaga keldi. alderfer o’tgan asrning 70-yillarida yaratgan “erg” (existence, …

bo’lgan hayotiy kechinmalar oddiy holdek bo’lib tuyuladi. shuningdek, d.makkeland ning “maqsadga erishish” (need for achievement), f.xersberg (frederick herzberg) ning “ikki omil” (two-factor theory), e.louler va d.xakmen (lawler end xakmen)ning “rejalashtirish, ehtimollik” kabi nazariyalarda tadbirkorlik faoliyati motivasiyasini shakllantirishda qarorlar qabul qilish va rejalashtirishga oid masalalar ijtimoiy-psixologik talqin qilingandir. tadbirkorlik faoliyati motivasiyasini yanada kengroq ochishda, bir konsepsiya mavjudki – bu boshqaruv tajribalarida keng qo’llaniladi. bu f.xersberg ning “ikki omil” nazariyasi. muallif sanoat sohasida faoliyat yurituvchi ishchilarning psixologik kasalliklarini davolovchi mutaxassis edi. unga ishchilarni rag’batlantirish (harakatga keltirish) konsepsiyasini ishlab chiqish taklif etilgan. u o’zining ishlab chiqqan nazariyasini “motivasiyali gigiyena” yoki “ishni jonlantirish” nazariyasi deb ataydi. f.xersberg ishga bo’lgan rivolantirish ishtiyoqini ikki toifaga bo’ladi. u birinchi guruhga barcha yuzaki munosabatlarni, ya’ni maosh, hamkasb bilan muloqot hamda moddiy shart-sharoitlar kabilarni kiritadi. kuzatuvlari natijasida umumiy to’xtamga kelib, uning bu qarashlari 1966 yil nashr qilingan “motivasiya va inson borlig’i” deb nomlangan kitobida o’z ifodasini topgan. muallifning fikricha, …

i; (f) faoliyatni rejalashtirilishida qatnashish va hokazolar. bu motivlar bir-biri bilan nafaqat tadbirkorlik motivasiyasini shakllantiruvchi jarayonda, balki tadbirkorlik faoliyatini boshqarishda ham muhim ahamiyat kasb etadi. adabiyotlarda motivasiyaga oid nazariyalar, asosan, ikki toifaga ajratiladi: [1] mazmuniy; [2] jarayoniy. motivasiyaning mazmuniy nazariyalari birinchi navbatda insonlarni harakatga undovchi ehtiyojlarini aniqlashga harakat qiladi va aynan u orqali ishning hajmi hamda mazmuni aniqlanadi. motivasiyaning zamonaviy mazmuniy konsepsiyalariga asos solinishi, asosan, a.maslou (abraham maslow), f.xersberg, d.makkelandlarning ishlari bilan bog’liq. d.makkeland x.myurre (h.murray)ning motivasiyaga bag’ishlangan tadqiqotlarini nazariy g’oyalari va empirik yondashuvlari asosida erishgan yutuqlarini rivojlantirib, bir qator tajribalar seriyasini o’tkazgan. u tadqiqotlari obyekti sifatida nafaqat o’quv muassasasi talabalarini, balki tadbirkorlarni ham ishtirok etishini ta’minlashga uringan. uning “yutuqlar jamoasi, 1961” nomli kitobida qayd etilgan ushbu izlanishlari, iqtisodiy rivojlanish muammolarini tahlil qilish va hal etish yo’lidagi psixologiya fani metod va nazariyalaridan foydalanilgan dastlabki tadqiqot sifatida tarixda qoldi. d.makkeland tadqiqotlarining asosiy g’oyasi sifatida, tadbirkorlarni alohida psixologik xususiyatlari, jumladan, ayrim mavjud …

asining ifodalanish holatini baholash uchun d.makkeland tat metodikasidan foydalangan. olim turli xil interpretasiyaga asoslanuvchi, noaniq holatdagi tasvirlar, rasmlar va ularda nimalar yuz berayotgani bayon etuvchi hikoyalar tuzish jarayonini tajribadan o’tkazgan. maxsus ishlab chiqilgan tayanch iboralar yordamida, muallif, yutuqqa erishish motivasiyasini namoyon etilishi haqida guvohlik beruvchi “chastota”larni hisobga olib, hikoyalar mazmunini tahlil qilgan. natijada olingan “indeks” motiv ifodalanish darajasining miqdoriy bahosi bo’lib xizmat qildi. mashhur nemis sosiologi m.veber (max weber) xix asr boshlarida biznesdagi holatni tahlil etar ekan, biznes odobi masalasiga mufassal to’xtalib o’tgan. biznesning mohiyatini tushunib yetgan holda u: “trubinalardan tutun chiqishi uchun foyda olinishi zarur”, – deb ta’kidlagan. bu yerda u tadbirkorlar faoliyatidagi ikki yo’nalishni ajratib ko’rsatadi: usiz ishlab chiqarish mavjud bo’lmaydigan oqilona foydaga intilish; “boylikka intilish”. m.veber ikkinchi yo’nalishni: “bunday intilish ofisiantlar, vrachlar, rassomlar, yengil tabiatli kishilar, askarlar, qimorboz va gadoylarda uchraydi. to’liq ishonch bilan u barcha davr va mamlakatlarning aholi guruhlari hamda alohida shaxslariga xos bo’ladi” va …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tadbirkorlik faoliyati motivasiyasiga oid ijtimoiy-psixologik nazariyalar va ularning tahlili"

1404020085_49876.doc tadbirkorlik faoliyati motivasiyasiga oid tadbirkorlik faoliyati motivasiyasiga oid ijtimoiy-psixologik nazariyalar va ularning tahlili tadbirkorlik va uni boshqarish muammolarini hal qilishda (xx asrning 70-yillari) garvarddan d.makkeland (david mccelland) va michigan universitetidan j.atkinson (j.atkinson)lar tomonidan ishlab chiqilgan motivasiya nazariyasi muhim ahamiyat kasb etadi. ular motivasiyani o’lchashda aniq baho berishga harakat qilishib, uchta omilga bo’lishadi: [1] muvaffaqiyatga intilish; [2] tan olinishga intilish; [3] hokimiyatga intilish. muvaffaqiyatga erishish omilida kishilar hayotiy ne’matlardan bahramand bo’lishni nazarda tutishadi. muvaffaqiyatga erishish jarayonida shaxs o’z oldida turgan qiyin muammolarni yechishni yoqtirad iva unga intiladi. ...

Формат DOC, 100,0 КБ. Чтобы скачать "tadbirkorlik faoliyati motivasiyasiga oid ijtimoiy-psixologik nazariyalar va ularning tahlili", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tadbirkorlik faoliyati motivasi… DOC Бесплатная загрузка Telegram