eksperimental psixologiya metodlari

DOC 20 pages 35.9 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 35.9 KB

File type DOC

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

eksperimental psixologiya metodlari www.arxiv.uz reja: 1. psixologik kuzatish metodlarining klassifikatsiyasi 2. eksperimental psixologiya metodlari psixologik kuzatish metodlarining klassifikatsiyasi b. g. ananevning nuqtai nazaricha psixologik kuzatish metodlari psixologik ob'ektlar bilan operatsiyalar tizimi va shu bilan birga psixologiya fanining gneseologik obektidir. psixologiyada empirik metodlarni qo'llash muammosini ko'rib chiqilayotganda (agarda tizimli yondashish talablariga rioya qilganda) ularni psixologik metodlar tizimidagi o'rnini aniqlashdan boshlash kerak. juda bo'lmaganda beshta darajasini ajratish mumkin. 1. metodika darajasi. 2. metodik qo'llanma darajasi. 3. metod darajasi. 4. tekshirishni tashkil qilish darajasi. 5. metodologik yondashish darajasi. to'gri «metod» atamasining darajasini hohlagancha ishlatsa bo'ladi, masalan psixofizikada – o'rtacha xatolar metodi, chegara metodi bor: psixodiognostikada – proektiv metod (ikkinchi daraja); psixosemantikada semantik differentsial metod va repertuar kataklar metodi haqida gapiriladi. (birinchi daraja); yosh davrlari psixologiyasida psixogenetik metod to'grisida baxs yuritiladi va uning turlichaligi – egizaklar metodida (to'rtinchi daraja) ko'rsatilgan. psixologik tadqiqotda qo'llaniladigan usullarning darajali bo'lishini. g.d.pirov taklif etgan. u metodlarni quyidagi guruhlarga bo'lgan: …

2 / 20

uni nazariy metodlaridan mahrum qildi, xuddi shunday yaqinlik pedagogika va fiziologiya bilan bu fanlarni psixologik ro'yxatga qo'shilishi bilan ragbatlantirildi. psixologik tekshiruvlarning keng ko'lamdagi ikkinchi klassifikatsiyasi – bolgar psixologi g. d. pirov tuzgan. u mustaqil metodlar sifatida taklif qilgan kuzatuv, eksperiment, modellashtirish, psixologik xarakteristikani, yordamchi metodlar maxsus metodik yondoshuvlarni ta'kidlab o'tdi. shu metodlarning har biri bir qancha turlargalarga bo'linadi. shunday qilib, masalan, kuzatish (aloqador) anketalarga, so'rovnomalarga faoliyat maxsullarini o'rganishga va boshqalarga bo'linadi. b. g. ananev pirov klassifikatsiyasini tanqid ostiga olib, boshqasini taklif etdi. hamma metodlarni u 1) tashkiliy 2)empirik 3) ma'lumotlarni qayta ishlash usullari va 4) sharhlash metodlariga bo'ldi. tashkiliy metodlarga ananev qiyosiy, longityud va kompleks metodlarni kiritdi. ikkinchi guruhda observatsion metodlar, eksperiment psixodiagnostik metod, faoliyat mahsullari, modellashtirish va biografik metodlar qoldi. uchinchi guruhda ma'lumotlarni matematik-statistik analiz metodi va sifatli tavsiflanishi kiritiladi. nihoyat, to'rtinchi guruhni genetik va struktura metodi tashkil qildi. ananev har bir metodni aniqroq tasvirlab berdi. lekin uning chuqur …

3 / 20

nishidir. ular asosiy psixologik metodlarning sonlarini 6 taga birlashtirishadi. 1) germenevtik – fanning bo'linmagan holatiga to'gri keladi. 2) biografik metod psixika to'g'risidagi fanning yakka ob'ektiv idrokini ko'rsatish. 3) kuzatish – idrok ob'ekti va sub'ekti differetsiatsiyasi. 4) o'z-o'zini kuzatish-ob'ektni oldingi differentsiatsiya asosida ob'ektga aylanishi. 5) klinik-birinchi o'ringa mexanizmning tashqi kuzatuvchidan ichki kuzatuv mexanizmiga o'tish vazifasi chiqadi. 6) eksperiment ob'ekt idrokining sub'ektga aktiv qarishligi sifatida, sub'ektning roli idrok jarayonida hisobga olinadi. keltirilgan tasnif gneseologik asos, kelishmovchiliklarga ega bo'lsa ham, tushunarsiz, biografik metodning ajralishi nimaga bog'liqligi bizni qiziqtiradi? biroq mualliflar o'ylab yoki o'ylamay psixologik metodlarning empirik tasnifidagina, germenevning metodlari hisobiga modellashtirishni qo'shishga majbur bo'ldilar. bu metodni qo'llashda «idrokning sub'ekt va ob'ekti qarama- qarshi qilib qo'yilmaganmi? model – bu bir sub'ektining boshqa bir sub'ektga ratsional qarshiligi, sub'ektning ob'ektga va o'ziga nisbatan refleksivsiz muomalasi mumkin emas-ku, degan savol tug'iladi. psixologik tekshirishning tasnifiy metodlarini tushuntirishda boshqacha yondashuvlar bor, lekin psixologik tekshirish empirik metodi va psixologik metodlar …

4 / 20

oydalanish natijasi tabiiy til belgisi yoki ochiq sxematik shaklidagi predmet haqidagi bilim bilan qo'shilgan. nihoyat, qayta ishlash- tushuntirish metodi- bu nazariy va eksperimental metodlarni qo'llanilishda, ularning o'zaro munosabati natijalarining «uchrashish joyi»dir. psixologik tekshirishning nazariy metodlarini sanab o'tamiz: 1)deduktiv –umumiydan xususiyga. natijasi – nazariya, qonun va boshqalar. 2) induktiv – omillarni umumlashtirish, xususiydan umumiyga o'tish. 3)modellashtirish – analogiya metodini aniqlashtirish, «transduksiya», xususiydan xususiyga ongga kiritish. natija- ob'ekt, jarayon, sharoit modeli. psixologiyaning nazariy metodlarida psixologiyaning aqliy etuklik metodlarini saralash kerak. aqliy etuklik ilmiy faktlar empirik qonuniyatlarga tayanmay, balki ta'limot muallifining faqat shaxsiy bilimida o'z o'rnini topadi. psixolog xuddi faylasuf kabi uning nuqtai nazarida ishlatiladigan psixik reallik modellarini yoki uni alohida tashkil qiluvchi modellarini yaratadi. aqliy etuklikni mahsuli o'qish hisoblanadi, ya'ni ba'zi bir butun fikriy mahsulot, qaysi o'qida ratsional va irrotsianal bilimlar tomonlarini birlashtiruvchi, empirik tadqiqotdagi o'zining falsifikatsiyasini ko'zlaydigan, ammo ba'zi reallikni tushuntirishdagi to'liqlik va birdamlikka intiluvchi. modellashtirishning 2 ta asosiy turlari bor: …

5 / 20

aydir umumiylikni tahlil qiladi. bu metod ko'p fanlarda tarqalgan, ayniqsa solishtirma anatomiyada, poleontologiyada, va boshqalarda. tabiiyki, bizga boshqa odamning psixik reallik tizimini tushunish qiyin. ammo har bir narsa xususiy reallikka ega, shuning uchun m.s. rogovin va g.v. zalevskiylarni germenivtik metodlar soniga modellashtirish metodini kiritishga turtki bo'lgan funktsional – strukturani modellashtirish va germenevtik metodlarni o'xshashligi bor. shunday qilib, «toza siqilish» degan tushunchadagi aniq boshqa odamning psixik realligining sub'ektiv modelidan psixik reallikning nazariy modelini ajratish kerak. psixik jarayonlarning o'xshashligi - ilmiy metodlarning o'xshashligi emas. interpretatsion – tavsiflash metodlari butun bir psixologik tadqiqotda muhim rol o'ynaydi. bu metodlarni tadqiqotchi tomonidan egallanishi ilmiy programmani muvoffaqiyatini belgilab beradi. psixologiyada ta'riflash metodining ahamiyati v.a ganzen monografiyasida aniqroq ta'riflangan. psixologik empirik metodlarning yana bir tasnifini ko'rib chiqamiz. biz tadqiqotchining bilish faoliyati bilan bog'liq bo'lgan metodlarni ikki asosga bo'lgan edik. aktivlik – passivlik, mablag'larning borligi – muqobilchilik. psixologik tadqiqotda ob'ekt aktiv bo'lishi mumkin, odam yoki hayvon haqida gap …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eksperimental psixologiya metodlari"

eksperimental psixologiya metodlari www.arxiv.uz reja: 1. psixologik kuzatish metodlarining klassifikatsiyasi 2. eksperimental psixologiya metodlari psixologik kuzatish metodlarining klassifikatsiyasi b. g. ananevning nuqtai nazaricha psixologik kuzatish metodlari psixologik ob'ektlar bilan operatsiyalar tizimi va shu bilan birga psixologiya fanining gneseologik obektidir. psixologiyada empirik metodlarni qo'llash muammosini ko'rib chiqilayotganda (agarda tizimli yondashish talablariga rioya qilganda) ularni psixologik metodlar tizimidagi o'rnini aniqlashdan boshlash kerak. juda bo'lmaganda beshta darajasini ajratish mumkin. 1. metodika darajasi. 2. metodik qo'llanma darajasi. 3. metod darajasi. 4. tekshirishni tashkil qilish darajasi. 5. metodologik yondashish darajasi. to'gri «metod» ata...

This file contains 20 pages in DOC format (35.9 KB). To download "eksperimental psixologiya metodlari", click the Telegram button on the left.

Tags: eksperimental psixologiya metod… DOC 20 pages Free download Telegram