o’rta asr va uyg’onish davrida evropa matematikasi

DOC 125.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1443673123_61324.doc ( ) 0 , 0 . 3 > > = + q p q px x h x x + = 1 0 2 3 = + + + d cx bx ax 3 x p 10 10 12 2 * 3 p xy x x , . 2 3 bb aa a + + 4 1 2 1 ( ) 0 = x p n ( ) x p n ( ) x p n 0 2 2 4 = + + + qx px x 0 2 2 1 2 1 2 2 1 2 1 2 2 2 2 = ÷ ÷ ø ö ç ç è æ - + - + ÷ ÷ ø ö ç ç è æ + + + - y q p y yx x y q p y yx x 2 , y y ( ) 0 4 2 2 …

i tushunishning birdan-bir asosi deb qaradi va o’zining tabiiy filosofiya konsepsiyasini yaratish bilan matematikani rolini oshirdi; 2-si leonardo pizaniyskiy . asli savdogar oilasidan bo’lib,matematik bilimlarni jazoirda olgan. shunga ko’ra arbcha nomi fibonachcho(banochchoog’li) deb yuritilgan. savdo ishlari bilan shimoliy afrika, misr, ispaniya, sisiliya va boshqa erlarda ko’p bo’lib matematika bilan qiziqadi. buning natijasida 1202 yili “abjad kitobi”ni yozdi. bu haqiqiy ensiklopedik asar bo’lib, 200 yil davomida evropada asosiy kitob bo’lib keldi. shundan so’ng to xv asrgacha evropada matematikaning rivoji to’xtab qoldi, lekin matematik bilimlarni to’plash, sistemaga tushurish borasida etarlicha ishlar bo’ldi. xv asr oxirida parij universitetinig bakalavri n.shyuke manfiy va nol ko’rsatkichli daraja manfiy son tushunchasini kiritadi. simvolikani rivojlantiradi. xv asrga kelib fandagi sxolastik tasavvurlar tez emirila boshladi. bunga sa-bab 1492 yil amerikaning ochilishi, 1498 yil afrikada aylanib o’tiah, 1519 yil 1-chi marta dunyoni aylanib o’tish, kopernikning (1473-1543) geliosentrik nazariyasining ochilishi va isbotlanishi va boshqalar. trigronometrya soxasida 1461 yili nemis matematigi …

oshlandi. xulosa qilib shuni aytish mumkunki o’rta asr evropa matematikasi asosam algebra sohasidagi ishlar bo’lib, uni aparatini va simvolikasini takomillashtirishga qaratilgan edi. bu vaziyatlar algerbrani bundan keyingi rivoji uchun turtki bo’ldi. bolonya universitetining professori sipion del ferro (1496-1526) ko’rinishdagi tenglamini musbat ildizini topish usilini topdi. umrini oxirigacha sir saqlab va nixoyat shogirdi flyurega aytadi. 12/ii-1535 yili flyure va nikolo tartalya (1500-1557) o’rtasidagi ilmiy munozarada keyigisinig g’alabasi bilan tugaydi. uzoq vaqt e’lon qilinmasligining sababi 1-dan raqobatchilik bo’lsa, 2-dan echish usulining to’liq emasligi, ya’ni mavhum ildizlarning paydo bo’lishi edi. 1539 yildan 3-chi darajali tenglamalar bilan kordano (1501-1576) shug’ulana boshlaydi. u tartalyandan sirini olvolib, kamchiliklarini to’ldirib, 1545 -yili “buyuk san’at yoki algebraning qoidalari haqida” asrarini e’lon qiladi. bu asar 40 bobdan iborat bo’lib, 1,2,3-darajali tenglamalarni echish bilan birga algebraik tenglamalarning umumiy nazaryasi elemantlarini ham o’z ichiga oladi. almashtirish bilan to’liq tenglamani qatnashmagan tenglamaga keltirishni va 4-darajali tenglamlarga tatbiqni qo’llaydi. bu asarda kordano shogirdi …

ematikani tez sur’atlar billan rivojlanishini ta’minlaydi. dastlab qisqartma so’zlardan foydalangan matematiklar so’ngra vbelgilarga o’ta boshladilar. bu borada fransuz matematigi fransua viet (1540-1603) qirol genrix iii va iv lar saroyida maslaxatchi va olimi sifatida katta yutuqlarga erishadi. 1591 yili e’lon qilingan “analitik san’atga kirish” asarida sistemali ravishda tatbiq etadi. sonlarni harflar bilan ifoda etadi, +,- ishoralarni hozirgidek ishlatadi, qisqartma va to’liq so’zlarni ishlatadi. viet algebrasi hali mukammal emas edi. o’lchovli miqdorlarni tushinish, daraja tushunchasi faqat natural bo’lgan, ildizni ishlatishdagi aniqmasliklar va . . . xvii asr oxiri va xviii asr boshlariga kelib, evro[pada savdo sotiqning rivojlanishi, yangidan-yangi mustamlakalarni egallanishi arifmetiklar va injenerlarni hazmatiga extiyoj kuchadi. bundan tashqari bu davrga kelib matematikaning amaliy extiyoji uchun , jumladan : trigronometrik funksiyalar jadvalini tuzish, ning xarakterini aniqlash, aniq mazmundagi tenglamalarni echishning usulini toppish va qulay algoritmlarini toppish va shu kabilarga zaruryat kuchaydi. bu sohada ishlagan olimlarni va ularning ishlagan ishlari bilan tanishaylik: 1. kopernik …

advali deyarli butun dunyoga tarqaldi. eng birinchi hisob mashinasini (1623) nemis professori vilgelm shikkard yaratdi. bu mashina haqidagi ma’lumot 1985 yili kepler arxividan topilgan. shunga ko’ra bu mashina tir doiradagi olimlarga ma’lum bo’lgan. shuning uchun 1–chi hisob mashinqasi arifmometrni 1642 yili blez paskal (1623-1662) ixtiro qilgan deb kelinadi. keyinchalik 1674 yilda leybinis buni takomillaashtiradi. shunga qaramay hali bu mashinalarning amaliy ahamyati past edi. 1874 yili peturgburlik injener odner maxsus qurilma –odner g’ildiragini kashf etganidan keyin keng qo’llanila boshlandi. u algebraik tenglamalarning sonli echimlarini topish uchun turli metodlarni yaratilishidir. jumladan tenglama ildizlarni taqribaiy hisoblash metodlari. bularning hammasi va yana juda ko’p yangiliklar xv-xvii asrgacha matematiklarni amaliy maqsadlar y’lida ochgan ixtirolari va yutiqlari edi. matematika rivojlanishining uchinchi davri. o’zgaruvchilar miqdorlar matematikasi. xvii asr boshiga kelib algebra, trigonometriya, geometriya hamda hisoblashning turli usullari shu darajada ko’p ma’lumot to’pladiki, bular fan va texnikaning ilmiy rivojiga zamin tayyorlaydi. matematikaning metodlari tabiiy fanlarga jadal ravishda kirib …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’rta asr va uyg’onish davrida evropa matematikasi"

1443673123_61324.doc ( ) 0 , 0 . 3 > > = + q p q px x h x x + = 1 0 2 3 = + + + d cx bx ax 3 x p 10 10 12 2 * 3 p xy x x , . 2 3 bb aa a + + 4 1 2 1 ( ) 0 = x p n ( ) x p n ( ) x p n 0 2 2 4 = + + + qx px x 0 2 2 1 2 1 2 2 1 2 1 2 2 2 2 = ÷ ÷ ø ö ç ç è æ - + - + ÷ ÷ ø ö …

DOC format, 125.0 KB. To download "o’rta asr va uyg’onish davrida evropa matematikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o’rta asr va uyg’onish davrida … DOC Free download Telegram