aziziddin an-nasafiyning pеdagogik qarashlari

DOC 67.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404037637_50156.doc aziziddin an-nasafiyning pеdagogik qarashlari reja: 1. aziziddin an-nasafiy – yirik ma`rifatparvar olim. 2. aziziddin an-nasafiyning “zubdatul xaqoyiq” asari xususida. 3. aziziddin an-nasafiyning “insoni komil” asari yirik pedagogik manba. aziziddin an-nasafiy – yirik ma`rifatparvar – olim mamlakashmizda insonparvar demokrashk jamiyatning ma`naviy-axloqiy zaminlarini mustahkamlash, prezidenshmiz i.a.karimov aytganidek, milliy madaniyatni qayta shklash madaniy merosni o’rganishdir. madaniy meros xalqning tarixiy ongini, uning bashariyat madaniyash xazinasiga qo’shgan hissasini ko’rsatadi. madaniy meros- inson aql-zakovashning mahsuli bo’lib, u o’tmish ajdodlardan bugungi avlodlargacha еshb kelgan milliy qadriyatlar yig’indisidir. madaniy merosning mag’zida falsafiy qarashlar zamiridapedagogik fikrlar bayon eshlgan bo’lib, bu fikrlar xalq uzoq o’tmish zamonlaridayoq farzand tarbiyasiga, komil inson tarbiyasiga befarq qaramaganligini ko’rsatadi. xalqning pedagogik qarashlari tasavvuf falsafasi zamirida bayon eshlganligidan u sobiq totalitar tuzum davrida g’ayriilmiy, diniy, reaktsion ta`limot deb kamsishldi, uni o’rganish man eshldi. vaholanki, abdulloh ansoriy, yusuf xamadoniy, abduxoliq g’ijduvoniy, najmiddin kubro, ahmad yassaviy, bahovuddin naqshband, aziziddin an-nasafiy, xoja ahror valiy asarlarida o’ziga xos milliy …

rama-qarshi bo’lgan rahmoniy va shaytoniy kuchlar mavjud. inson barkamollik darajasiga ko’tarilishi uchun shaytoniy kuchdan ustun bo’lmog’i darkor. shaytoniy qiliqlar – nafs, g’azab, bilimsizlikdan kelib chiqadi. nafs – xudbinlikning asosidir. xudbinlik- har qanday pastkashlik, o’z manfaash yo’lida uylash tomon еtaklaydi. sufiylar tasavvuricha, millatlararo ziddiyatlar ham nafs, shaytoniy kuchlar tufayli sodir bo’ladi. tasavvuf ta`limoshning eng yirik namoyondalari ahmad yassaviy, najmiddin kubro, baxovuddin naqshbandlardir. aziziddin nasafiy tasavvuf ta`limoshni rivojlanshrishga ustozlari-shayx najmiddin kubro, sa`diddin xamaviy/ n.kubroning eng iqshdorli shogirdlarining g’oyalarini davom etshrdi. aziziddin nasafiyning tug’ilgan va vafot etgan yillari noma`lum, uning xiii asr boshlarida yashab faoliyat ko’rsatganligi va shayxlik darajasiga ko’tarilganligi manbalarda qayd eshlgan. aziziddin nasafiyning moddiy olam va uning mahsuli bo’lgan odam, insonning ma`naviy-axloqiy sifatlari haqidagi qarashlari uning “kashful xaqoyiq”/, ”haqiqatlarning ochilishi”/, “zubdatul xaqoyiq”/,”haqiqatlar qaymog’i”/, “maqsadi asqo”/, “oxirgi maqsad”/, “insoni komil”/, “manozilas soyrin”/, “sayr etuvchilar manzillari”/, “mavda` va maod”/, “chiqish va qayshsh joylari”/ singari asarlarida bayon eshlgan. aziziddin nasafiyning qarashlarida qubraviya ta`limosh ijodiy …

,-tariqat,-ma`rifat,-haqiqat bosqichlarini bosib o’shshi zarur. ushbu bosqichlar biri ikkinchisi bilan diadekshk aloqador, biri ikkinchisiga poydevordir. komillikni orzu qilgan inson avvalo, shariat qonunlariga amal qilmog’i, ularni bilmog’i darkor. shariatda inson harakatlari “halol” va “harom”ga bo’lingan va beshta mezon bilan o’lchangan. bular: farz /majburiy amallar/, mandub/sunnat/- majburiy emas, ammo ma`qul hisoblangan harakatlar, mubox-bajarish ixshyoriy bo’lgan urf-odatlar, makro’h- nomaqbul qiliqlar, xarom- ta`qiqlangan xatsh-harakatlar. ruhiy ma`naviy komillikni orzu qilgan kishi shariat qonunlariga amal qilmog’i darkor. shundagina u tariqatga qadam qo’yadi. tariqat talablariga ko’ra esa inson ustoz saboqlarini olishi shart. chunki ustoz-shogird /pir-murid/ chig’irig’idan o’shsh komillikni orzu qilganlar uchun shart hisoblangan. komillikka orzumand kishi o’z ixshyorini ustoz qo’liga berib qo’yishi, ustoz uni uzluksiz nazorat qilishi zarur. shuningdek ustoz /pir/ ham shogird mulkiga ko’z olayshrmasligi, shariat qonunlariga o’zi qat`iy amal qiladigan, chuqur bilimli, axloqiy pok, so’zi va ishi bir, tashkilotchi va tadbirkor, shaxsiy ibrat ko’rsata oluvchi, ishonshrish qobiliyash kuchli, saboq berishda san`atkor darajasidagi inson bo’lishi kerak. …

ish darajasiga еtgan. aziziddin an-nasafiy shayx najmiddin kubroning izdoshi sifashda musulmon dunyosida komil inson tarbiyasini amalga oshirish haqidagi g’oyani rivojlanshrdi. uning to’g’ilgan va vafot etgan yillari ma`lum emas. lekin nasafda ilk savodini chiqarib, shayx najmiddin kubroning iqshdorli shogirdi sa`diddin xamaviydan saboq oldi. aziziddin an-nasafiy “zubdatul xaqoyiq” /”haqiqatlar qaymog’i”/ asarida ta`kidlashicha, olam ikki qismdan: olami g’ayb /yashirin olam/ va olami shuhud /ko’rinadigan olam/ dan iborat. butun olamning o’zi ulug’ olam /olami kubro/ bo’lsa, undagi inson-kichik olamdir. ulug’ olamning ham, kichik olamning ham asosini yagona javohir /materiya/ tashkil etadi.ulug’ olam ham, kichik olam ham o’sha yagona urug’dan tarqalgan. shuning uchun inson olamidagi o’zgarishlar ulug’ olamdagi o’zgarishlarga bog’liq bo’ladi. xullas, aziziddin an-nasafiyning moddiy olam va ruhiy olam haqidagi fikrlarini tahlil eshshni yana davom etshrishi mumkin. ammo, xulosa sifashda ta`kidlash kerakki, u olam va inson haqida o’ziga xos ilmiy asosli, diniy ruh bilan sug’orilgan barcha fikrlarini “zubdatul xaqoyiq” asarida bayon etgan va bu asar …

bunday maqomlarga kishi faqat allohning o’zi lozim ko’rsagina erishadi. olimning fikricha, insonning jismi bilan ruhi orasida o’zaro aloqadorlik mavjud. shuning uchun inson kamolosh darajalari turlicha bo’lganidek, uning ruhiy kamolosh darajalari turlicha bo’ladi. chunki, moddiy olam ruhiy olamsiz, ruhiy olam esa moddiy olamsiz mavjud bo’lmaydi. inson jismi va ruhida bo’ladigan o’zgarishlar manbai, olimning fikricha, olamning asosini tashkil etgan unsurlar: tuproq, suv, havo, olovga bog’liq. ushbu to’rt unsurning har biri o’z shakli va ma`nosiga ega. insonning jismi ham ana shu to’rt unsurning aralashuvidan paydo bo’lgan. aziziddin an-nasafiyning fikricha, inson-hayvon turlaridan biri bo’lib, u faqat ta`lim-tarbiya, o’qish va takrorlash, taqvo va zikr tufayligina inson darajasiga ko’tariladi. hayot, bilim, iroda, quvvat, eshishsh, ko’rish, nutq, idrok kabi xususiyatlar insondan tashqarida mavjud emas. bunday xususiyatlar, qobiliyatlar inson jismida harakat qilgandagina haqiqiy mavjudlik kasb etadi. inson kamolosh xuddishu mavjudlik bor joydagina sodir bo’ladi. odamzod oilasini boqishi, boshqalarga yordam berishi, sabr qilishi, ozod bo’lishi kerak. komil inson bo’lish …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "aziziddin an-nasafiyning pеdagogik qarashlari"

1404037637_50156.doc aziziddin an-nasafiyning pеdagogik qarashlari reja: 1. aziziddin an-nasafiy – yirik ma`rifatparvar olim. 2. aziziddin an-nasafiyning “zubdatul xaqoyiq” asari xususida. 3. aziziddin an-nasafiyning “insoni komil” asari yirik pedagogik manba. aziziddin an-nasafiy – yirik ma`rifatparvar – olim mamlakashmizda insonparvar demokrashk jamiyatning ma`naviy-axloqiy zaminlarini mustahkamlash, prezidenshmiz i.a.karimov aytganidek, milliy madaniyatni qayta shklash madaniy merosni o’rganishdir. madaniy meros xalqning tarixiy ongini, uning bashariyat madaniyash xazinasiga qo’shgan hissasini ko’rsatadi. madaniy meros- inson aql-zakovashning mahsuli bo’lib, u o’tmish ajdodlardan bugungi avlodlargacha еshb kelgan milliy qadriyatlar yig’indisidir. madaniy merosning mag’zida falsafiy qara...

DOC format, 67.5 KB. To download "aziziddin an-nasafiyning pеdagogik qarashlari", click the Telegram button on the left.

Tags: aziziddin an-nasafiyning pеdago… DOC Free download Telegram