pedagogik axloqning tarixiy ildizlari

DOC 157.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403351532_45199.doc pedagogik axloqning tarixiy ildizlari pedagogik axloqning tarixiy ildizlari reja: 1. kasb axloqining vujudga kelishi 2. o’zbek xalq pedagogikasi - o’qituvchi odobnomasining manbaidir 3. zardushtiylikda axloqiy g’oyalar 4. yunon, rim pedagoglari pedagogik odob haqida 5. ilm o’rganish odobi haqida islom ta‘limoti 6. xi-xvi asrlarda movarounnahrda o’qituvchi odobi muammosi 7. xvi-xx asr pedagogikasida o’qituvchi odobi muammosi 8. 1917-1990 yillarda o’qituvchi odobi masalalari pedagogik axloqning paydo bo’lishi insoniyat tarixining eng qadim zamonlariga borib taqaladi. u o’qituvchilik kasbi bilan birga tarbiyachilik faoliyatining tarkibiy qismi sifatida vujudga kelgan. ma‘lumki, umumiy ta‘lim maktablarida , o’rta maxsus va oliy o’quv yurtlarida yoshlarga ta‘lim-tarbiya beruvchi mutaxassisni-o’qituvchi, muallim, pedagog, ustoz, mudarris, domla deb yuritiladi. o’qituvchilik eng qadimiy va boqiy kasblardan hisoblanadi. o’qituvchilik kasbining, u bilan birga pedagogik axloqning vujudga kelishi ham kishilik jamiyati tarixida tarbiyaning paydo bo’lishi, ya‘ni insonlar to’plagan yurish-turish, xatti-harakatlar, mehnat sohasidagi dastlabki tajribalarni, urf-odatlarni, aqliy, axloqiy, ilohiy bilimlarni yoshlarga o’rgatish; yozuv ixtiro qilingach-o’qish, yozishni o’rganish …

tanasini chiniqtirish, chidamlikka o’rgatish, harbiy jismoniy mashqlarni bajartarishga ko’proq e‘tibor berilgan. ibtidoiy jamoa tuzumining yemirilish davrida bola tarbiyasi oilada amalga oshiriladi. ayrim kishilar tajriba natijasida dehqonchilik, chorvachilik, tabibchilik, kasb-hunar sohalarida to’plangan aqliy, axloqiy bilimlarni o’z bolalariga, yaqin kishilar va hukmdorlarning bolalariga o’rgata boshlaydilar. ilohiy ta‘limotga ko’ra tarbiya bu, o’zligini anglash, o’z-o’zini boshqarish, tevarak-atrofdagi olamni bilib olish, yer yuzida va jannatda yashash uchun hozirlik ko’rish, tangri dargohiga intilishdan iborat. dinlar paydo bo’lgach, diniy tarbiya muqaddas kitoblardagi g’oyalar asosida ota-onalar yoki maxsus tayyorlangan kishilar tomonidan amalga oshirilgan. mashxur chex pedagogi yan amos komenskiy «buyuk didaktika» asarida ko’rsatishicha, qadim zamonlarda ota-onalar, odatda, o’z bolalarini oilada o’zlari tarbiyalaganlar. lekin ota-onalar har xil bo’ladi: bolaga ta‘lim-tarbiya berish bir xilining qo’lidan kelsa, bir xilining qo’lidan kelmaydi; bola tarbiyasi uchun ba‘zilarining vaqti bo’lsa, ba‘zilarining vaqti bo’lmaydi. og’ir tabiatli maxsus kishilarga berib shqitganlar. yoshlarga ta‘lim-tarbiya beruvchi bunday kishilarni pedagog, professor deb, bolalarni to’plab o’qitiladigan joyni-maktab, gimnazim, akademiya, universitet …

algi ming yillikda ham katta-katta qurg’onlar, shaharlar, davlatlar mavjud bo’lgan. ularda madaniyat elementlari, din, yozuv, maktablar vujudga kelgan. turkiy xalqlar qadim zamonlardayoq o’z yozuviga ega bo’lgan. ota-bobolarimiz o’tmishda uyg’ur, runik yozuvlaridan, shuningdek, sug’d, xorizmiy yozuvlaridan foydalanishgan. arablar istilosidan so’ng arab alifbosi qabul qilingan. arab yozuviga asoslangan o’zbek alifbosiga ming yildan ko’proq muddatda amal qilindi. o’zbekistonda 1929 yilda – lotin, 1939 yilda rus alifbosiga o’tildi. 1993 yilda o’zbekiston respublikasi lotin yozuviga – yangi o’zbek alifbosiga o’tish xaqidagi qaror chiqardi. qadimgi turon zaminida yashagan xalqlar sug’orma dehqonchilik bilan mashg’ul bo’lganlar. odamlar tabiat hodisalarini ko’zatib borganlar, olam sirlari haqida ayrim kishilarga (payg’ambarlarga) vaqti-vaqti bilan g’ayb ilmi ham kelib turgan. ayrim kishilar karomat ko’rsatib bo’lajak voqealarni oldindan ayta bilganlar. dunyoviy ilmlardan astronomiya, geometriya, arifmetika, tibbiyot vujudga kelgan. saroylar, ibodatxonalar huzurida ochilgan maktablarda yoshlarga diniy va dunyoviy ilmlar o’rgatilgan. mirzalar, qozilar, hakimlar kabi davlat xizmatchilari tayyorlaydigan maktablar ham bo’lgan. sharq mamlakatlaridagi maktablarda xat-savod o’rgatish murakkab, …

olalari oilada turmush, mehnat jarayonida tarbiya olganlar, kasb-hunarni egallaganlar. o’zbek xalq pedogogikasi – o’qituvchi odobning dastlabki va bebaho manbai ahloqiy pand-nasihatlarning, ta‘lim-tarbiyaning ijodkori ham, asrlar davomida yoshlarni kamolot sari yetaklab, ularga hayot ilmini, turmush saboqlarini o’rgatib kelgan to’ng’ich ustoz ham-hayot, xalqdir. yer yuzidagi barcha kishilar singari turkiy qabilalar ham qadim zamonlardayoq hayotiy ehtiyoj taqozosi bilan o’z bolalarini sog’lom, baquvvat, mehnatsevar, katta-kichiklarni izzat-hurmat qiladigan, xushaxloq, botir, jamoani, vatanni himoya qila oladigan kishilar bo’lib ulg’ayishlarini orzu qilganlar. tarbiya sohasida to’plagan tajribalarini, orzu-istaklarini umumlashtirib maqol, topishmoq, ertak, rivoyat, hikoyat, doston kabilar shaklida ifodalab yoshlarga, oila a‘zolariga, boshqalarga o’rgatganlar. shu tariqa o’zbek xalq pedogogikasi vujudga kelgan. unda ijobiy axloqiy sifatlar, fazilatlar ulug’lanadi, salbiy illatlar esa qoralanadi. o’zbek xalq pedagogikasining shaxs va jamiyat uchun foydali, ilg’or, axloqiy g’oyalari og’izdan-og’izga, avloddan-avlodga o’tib, folklor asarlari, milliy oilaviy urf-odatlar, an‘analar sifatida bizgacha yetib kelgan. o’zbek xalqi pedagogikasi asarlarida murabbiy, ustozning hurmati, mo’‘tabat inson sifatida ulug’lanadi. “otang bolasi bo’lma, …

gird-jonsiz kesak”, “ustoz ko’rmagan shogird-har maqomda yurg’alar” kabi maqollarning ahamiyati katta bo’lgan. xalq doimo yosh avlodni aqlli, odobli, go’zal fazilatli inson bo’lib kamol topishini orzu qilgan va shunga intilgan. bunday orzu-istaklar abdulqosim firdavsiyning markaziy osiyo xalqlarining qadimgi hayotini aks ettiruvchi “shohnoma” asarida quyidagicha tasvirlanadi. aql yo’l ko’rsatib, dilni etar shod, har ikki olamda aqlli obod. hamisha aqlingni rahnamo etgil, noloyiq ishlardan olisroq ketgil. (“shohnoma” 1-kitob, toshkent., 1975 yil. 35-36 betlar). o’zbek xalq pedagogikasida ota-onaning namuna, ibrat ko’rsatishiga katta e‘tibor berilgan. “bolalarga go’zal tarbiya berish uchun, ota-onalarning o’zlari go’zal axloqli, tarbiyali bo’lishlari shartdir ... agar ota-onalar o’z umr-yo’ldoshlari bilan go’zal ravishda umr kechirsalar, ularni hurmatlasalar, bolalar ulardan oliyjanoblik va xushmuomalalik odobini o’rganadilar”. (donolar tarbiya xususida. toshkent, “o’qituvchi”, 1982 yil, 42-43 betlar). o’zbek xalq pedagogikasida qo’llanib kelingan tarbiya usullari yoshlarga o’zaro izzat-hurmatda bo’lish, qadr-qimmatni anglash, samimiylik, iltifotlilik, haqiqatlilik, mardlik, jasurlik, mehribonlik kabi insoniy fazilatlarni singdirishga xizmat qilgan. bolani elga manzur, odobli farzand …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "pedagogik axloqning tarixiy ildizlari"

1403351532_45199.doc pedagogik axloqning tarixiy ildizlari pedagogik axloqning tarixiy ildizlari reja: 1. kasb axloqining vujudga kelishi 2. o’zbek xalq pedagogikasi - o’qituvchi odobnomasining manbaidir 3. zardushtiylikda axloqiy g’oyalar 4. yunon, rim pedagoglari pedagogik odob haqida 5. ilm o’rganish odobi haqida islom ta‘limoti 6. xi-xvi asrlarda movarounnahrda o’qituvchi odobi muammosi 7. xvi-xx asr pedagogikasida o’qituvchi odobi muammosi 8. 1917-1990 yillarda o’qituvchi odobi masalalari pedagogik axloqning paydo bo’lishi insoniyat tarixining eng qadim zamonlariga borib taqaladi. u o’qituvchilik kasbi bilan birga tarbiyachilik faoliyatining tarkibiy qismi sifatida vujudga kelgan. ma‘lumki, umumiy ta‘lim maktablarida , o’rta maxsus va oliy o’quv yurtlarida yoshlarga ta‘lim-tarbiya ber...

DOC format, 157.0 KB. To download "pedagogik axloqning tarixiy ildizlari", click the Telegram button on the left.

Tags: pedagogik axloqning tarixiy ild… DOC Free download Telegram