maktabgacha tarbiya yoshidagi bolalar nutqining rivojlanish xususiyatlari

DOC 35.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1361974474_41641.doc мактабгача тарбия ёшидаги болалар нутқининг ривожланиш хусусиятлари www.arxiv.uz reja: 1. bolalar nutqining rivojlanish davrlari. 2. tayyorgarlik va bog‘chagacha bo‘lgan davr. 3. maktabgacha va maktab davri. tayanch so‘zlar: ( nutq. bo‘g‘in. talaffuzuz. tafakkur. sharoit.) bolaning nutqi kattalar nutqi asosida rivojlanib boradi. nutqning to‘g‘ri shakllanishi atrofdagilar nutqiga, nutqiy tajribaga, to‘g‘ri nutq muxiti va ta’lim-tarbiyaga bog‘liq. nutq tug‘ma qobiliyat emas, balki xayot davomida bolaning jismoniy va aqliy rivojlanishi bilan bir qatorda shakllanib boradi. nutq buzilishlarini o‘rganish, tushunish uchun bola nutqining normal rivojlanish yo‘lini, bu jarayonning o‘ziga xos xususiyatlarini, nutqning muvaffakiyatli shakllanishida katta rol o‘ynovchi sharoitni bilishi lozim. bundan tashqari bola nutqining rivojlanish jarayonidagi rivojlanish davrini anik bilish zarur. bu esa nutqning rivojlanish jarayonidagi u yoki bu kamchiliklarni o‘z vaqtida bilish va aniqlash uchun kerak bo‘ladi. masalan, 1 yoshu 4 oylik bola gapirmayapti. pedagog bolaning normal rivojlanishida birinchi so‘zlar qachon paydo bo‘lishina bilsa, u xolda bu bolaning normal yoki nonormal rivojlanayotganini xal qila …

lanish davrlarini turlicha ko‘rsatadilar, ularni har-xil nomlaydilar va har birining yosh chegaralarini turlicha ifodalaydilar. g. l. rozengrad-pupko bolada nutq rivojlanishni 2 davrga ajratadi: 1. tayyorlov davri. ( 2 yoshgacha bo‘lgan davr) 2. nutqning mustaqil shakllanish davri. a.n. leontev bola nutqining shakllanishini 4 davrga bo‘lib ko‘rsatadi: tayyorgarlik davri- 1 yoshgacha. bog‘chagacha bo‘lgan davr- 3yoshgacha. maktabgacha bo‘lgan davr- 7 yoshgacha. maktab davri. bu davrlarning to‘liq tavsifi ustida to‘xtalib o‘tamiz. shunday qilib, birinchi davr-tayyorgarlik davri. bola tug‘ilgan daqiqadan boshlab ovoz chiqaradi. bu ovoz qichqiriq va yig‘idan iborat bo‘ladi. to‘g‘ri, bu ovoz odam nutqidan uzoq. lekin, ana shu qichqiriq va yig‘i nutq apparatining 3 bo‘limini (nafas olish, ovoz xosil bo‘lish, artikulyatsion) rivojlanishda katta rol o‘ynaydi. ikki xafta o‘tgach, bola gapirayotgan odamning ovoziga e’tibor bera boshlaydi. unga gapirayotganda quloq soladi, yig‘lashdan to‘xtaydi. bir oyligining oxiriga borib, uni mayin qo‘shiq (alla) ostida tinchlantirish mumkin bo‘lib qoladi. keyinchalik u boshini gapirayotgan odam tomonga buradi yoki uni ko‘zlari …

a bola nafaqat fonemalarni, balki nutqning sur’at, ritm, ton, musiqaviyligi, ifodaliligini o‘zlashtiradi. ikkinchi yarim yillikda bola ba’zi bir tovushlar birikmasini idrok qila boshlaydi va ularni predmetlar yoki harakatlar bilan bog‘laydi. (bu, ma, bey).bola yetti - to‘qqiz oyligida kattalar ketidan turli xil bo‘g‘inlarni qaytara boshlaydi. o‘n – o‘n bir oyligida so‘zlarning o‘ziga reaksiya paydo bo‘la boshlaydi. (vaziyat va gapirayotgan kishining intonatsiyasidan qat’iy nazar) bu vaqtda bola nutqi shakllanayotgan shart-sharoitlar muxim ahamiyat kasb eta boshlaydi.(kattalarning to‘g‘ri nutqi va kattalarga taqlid qilish va xakozolar).bola xayotining birinchi yilining oxiriga kelib unda nutqiy aloqada bo‘lish extiyoji o‘sib boradi. u bir nimani olishni, so‘rashni aytishni xoxlaydi. bu extiyoj bolaning butun faoliyatida ishtirok etadi va unda aktiv nutqning paydo bo‘lishini belgilab beradi. bir yoshning oxiridan boshlab bolada aktiv nutq rivojlana boshlaydi. birinchi so‘zlar paydo bo‘ladi. ikkinchi davr-bog‘chagacha bo‘lgan davr.(1yoshdan 3 yoshgacha) bolada birinchi so‘zlar paydo bo‘lgandan so‘ng tayorlov davri tugab aktiv nutqni egallash davri boshlanadi. bu vaqtda …

ta, 3 yoshda 1000 ta so‘z. bola xayotining uchinchi yiliga kelib, nutqning grammatik tomoni shakllana boshlaydi. avval bola o‘z xoxishi va iltimoslarini har bir so‘z bilan ifodalaydi. keyinchalik 1-2 ta so‘zdan iborat sodda jumlalar paydo bo‘la boshlaydi. uchinchi davr- maktabgacha bo‘lgan davr. (3 yoshdan 6 yoshgacha). maktabgacha bo‘lgan davrda bolalar birinchi navbatda artikulyatsion jixatidan oson talaffuz etiladigan: lab-til undoshlari (p, b, m, f, v ) va boshqalarni o‘rgana boshlaydilar. artikulyatsion jixatidan talaffuzuz etish qiyin bo‘lgan: shivirlovchi, sirg‘aluvchi (s, z, sh, j, ch ) va sonor (r, l)til orqa (k, g) tovushlarni talaffuzini egallashga qiynaladilar. shuning uchun bolalar bu tovushlarni nutqda noto‘g‘ri qo‘llaydilar yoki talaffuzuz etmaydilar. 3-7 yoshgacha bo‘lgan davrda bolalarda eshitish malakalari rivojlanib boradi, bu esa bolaning o‘zi talaffuzini nazorat qilishga imkoniyat yaratadi. ba’zi xollarda bolalar o‘z kamchiligini to‘g‘rilaydilar. ularda fonematik idrok shakllanib boradi. bu davrda lug‘at boyligining o‘sishi davom etadi. bolaning 4-6 yoshida uning aktiv lug‘ati 3000-4000 ta so‘zgacha …

lar nutqining rivojlanishi oldingi davrlarga nisbatan ongli ravishda ro‘y beradi. bu davrda bolalar tovushlar analizi, nutqning grammatik qonuniyatlarini egallaydilar. bu davrda nutqning yangi turi yozma nutq yetakchi rol o‘ynaydi. grammatik qonstruksiyalar ham murakkablashib boradi, chunki, agar, kachonki kabi bog‘lovchilarni ishlata boshlaydilar. bu bolaning tafakkur jarayonlari murakkablashib borayotganligini va bu nutqda o‘z ifodasinin topayotganligini ko‘rsatadi. bola nutqining rivojlanish jarayoni o‘z vaqtida to‘g‘ri kechishi uchun maxsus sharoitlar zarurdir. buning uchun: bola ruxiy va jismoniy jixatidan sog‘ bo‘lishi, normal aqliy qobiliyatga ega bo‘lishi normal eshitish va ko‘rishi, yetarli darajada ruxiy aktivlikka ega bo‘lishi, gaplashish extiyojiga ega bo‘lishi, to‘g‘ri nutq muxitiga ega bo‘lishi lozim. bolada nutqning normal rivojlanishi, unga doimo yangi tushunchalarni o‘zlashtirib olishga, tevarak-atrof xaqidagi bilim va tasavvurlarini kengaytirishga imkoniyat yaratadi. shunday qilib, nutq, uning rivojlanishi tafakkurning rivojlanishi bilan uzviy bog‘liqdir. foydalanilgan adabiyotlar: 1 rozengrad-pupko g.a. «rech i razvitiye vospitaniya v rannem vozraste» m 1963 y. 2.fomicheva t.b» vospitaniye u detey pravilnogo proiznosheniya» …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "maktabgacha tarbiya yoshidagi bolalar nutqining rivojlanish xususiyatlari"

1361974474_41641.doc мактабгача тарбия ёшидаги болалар нутқининг ривожланиш хусусиятлари www.arxiv.uz reja: 1. bolalar nutqining rivojlanish davrlari. 2. tayyorgarlik va bog‘chagacha bo‘lgan davr. 3. maktabgacha va maktab davri. tayanch so‘zlar: ( nutq. bo‘g‘in. talaffuzuz. tafakkur. sharoit.) bolaning nutqi kattalar nutqi asosida rivojlanib boradi. nutqning to‘g‘ri shakllanishi atrofdagilar nutqiga, nutqiy tajribaga, to‘g‘ri nutq muxiti va ta’lim-tarbiyaga bog‘liq. nutq tug‘ma qobiliyat emas, balki xayot davomida bolaning jismoniy va aqliy rivojlanishi bilan bir qatorda shakllanib boradi. nutq buzilishlarini o‘rganish, tushunish uchun bola nutqining normal rivojlanish yo‘lini, bu jarayonning o‘ziga xos xususiyatlarini, nutqning muvaffakiyatli shakllanishida katta rol o‘ynovchi sharoitni b...

DOC format, 35.5 KB. To download "maktabgacha tarbiya yoshidagi bolalar nutqining rivojlanish xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: maktabgacha tarbiya yoshidagi b… DOC Free download Telegram