etnopedagogika manbalari tizimi

DOC 71,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1362580515_41708.doc etnopedagogika manbalari tizimi www.arxiv.uz режа: 1. etnopedagogika manbalari tizimi va uning xilma – xilligi. 2. maqollar, topishmoqlar, olqish va qarg`ishlar tizimi. 3. marosim folklori, qo`shiqlar, dostonlar, og`zaki drama va askiyalar tizimining pedagogik ahamiyati. 4. afsona, rivoyat, naqllar, ertaklar, latifalar, loflar tizimining pedagogik xususiyatlari. 1. etnopedagogika manbalari tizimi vaularning xilma-xilligi etnopedagogika manbalari o`z tuzilishi, qo`llanish o`rni, vazifasiga ko`ra muayyan tizimlar (guruhlar) ni tashkil etadi. bunday guruhlarni ko`rsatish uchun ma`lum atamalardan foydalaniladi. etnopedagogika manbalari turlari ijtimoiy taraqqiyot davomida sekinlik bilan o`zgarib boradi: ularning ba`zilari so`nishi yoki boshqasi bilan almashishi mumkin. etnopedagogika manbalari turlarining vujudga kelishini ijtimoiy hayot taqoza qiladi. chunki voqelikning o`zi voqealarga, obrazlarga boy bo`lib, xalq ijodiyoti oldiga uni g`oyaviy-tarbiyaviy va estetik mohiyatini idrok etgan holda biror shaklda ifodalashni zaruratga aylantiradi. ajdodlarimizning bosqinchilarga qarshi kurashi afsona va dostonlarni, tabiat kuchlari oldidagi ojizligi esa so`z magiyasi (afsun) ga sig`inishni paydo qildi. demak, voqelikning muayyan xarakteri xalқ ogzaki ijodida ўziga xos ifoda …

necha xalqlardagi etnopedagogika manbalarining bir xil tizimi ham o`z xususiyatiga ko`ra bir-biridan farq qiladi. etnopedagogik asarlar janrlari o`z ijodkorlari faoliyati bilan ham bog`liq. agar topishmoq va maqol singari turlar ommaviy xususiyatga ega bo`lsa, doston, og`zaki drama, ertak, askiya kabilar maxsus kasbiy tayyorgarlikni talab qiladi. ammo, mazkur turlarga xos quyidagi tamoyillarni ta`kidlab o`tish lozim: 1. etnopedagogika manbalari pedagogik xususiyatlarining mushtarakligi; 2. manbalar janrlariaro o`zaro ta`sir, bir-biriga muvofiqlik va bir-birini boyitish xususiyatlari; 3. har bir turning vujudga kelishida ikkinchi turning manba sifatida xizmat qilishi – genetik aloqa; 4. bir turdagi asarning boshqa bir tur tarkibida uchrashi; 5. bir turdagi asarning yana bir necha boshqa turlar tarkibida uchrashi va boshqalar. shunday qilib, markaziy osiyo xalqlari pedagogikasida manbalar tizimi quyidagilarni o`z ichiga oladi: 1. maqollar, 8. latifalar, 8. latifalar, 2. топишмоqлар, 9. loflar, 3. olqish va qarg`ishlar, 10. dostonlar, 10. dostonlar, 4. marosim aytimlari, 11. оg`заки драма, 5. qo`shiqlar, . 12askiya, . 12askiya, 6. …

shuning uchun ham l.n. tolstoy: “har bir maqolda men shu maqolni yaratgan xalq siymosini ko`raman”, -degan edi. xalq maqollari mehnat jarayonida yaratilganligi tufayli unda mehnat mavzusi yetakchilik qiladi. mehnatga muhabbat, hurmat ulug`lanuvchi makollarda dangasalik qoralanadi: betashvish bosh qayda, mehnatsiz osh qayda; dangasaning kosasi oqarmas; ishyoqmasga it boqmas ... vatanparvarlik, dushmanga qarshi nafrat targ`ib etiladi: bulbul chamanni sevar, odam – vatanni; vatan gadosi – kafan gadosi; ona yurting omon bo`lsa, rangi ro`ying somon bo`lmas ... botirlik, saxiylik, adolat, insof qadrlanadi: arslon izidan qaytmas, yigit so`zidan; erni nomus o`ldiradi; botirdan yov qo`rqar; yo`lga chiqsang, yo`ldoshli chiq! ... ilmni egallash targ`ib etiladi: ilm – aql chirog`i; ilm ko`p, umr oz, zarurini o`rgan; kitob – bilim manbai ... topishmoq – deb, bir-biriga o`xshash ikki predmetdan jumboq yasalib, ikkinchisiga xos o`xshash belgilar asosida uni topishga mo`ljallangan she`riy yoki nasriy topshiriqqa aytiladi. masalan: “bir parcha patir, olamga tatir” topishmog`ida eng to`yimli ozuqa – patir “oy” ga …

evona: “xey, do`st”, -deb keldi. men bir kurak tillo berdim, u meni maqtab ketdi. sen bir kurak go`ng berding, u seni qarg`ab ketdi. men bir otga, sen bir eshakka minding ... “javobi -tuxum” edi. yoki, “sotdim - oldim” dialogi bilan topishmoq javobi yakunlangan: - sotdim. – nimasini?. – nima qilasan? - oldim. – qo`lini. – o`choqqa kasov qilaman ... olqishlar – olqish turkiy tillarda “maqtash, sharaflash, yaxshi istak tilash” ma`nolarini anglatadi. o`tmishda olqishlar ulug` yoki oqsoqollar tomonidan ijro etilgan. hozir ularning quyidagi turlari mavjud: a) uchrashuv olqishlari: - kishilar tanish-notanishligidan qat`iy nazar uchrashganlarida olqish aytib fotiha tortadi: “omin, qadam yetdi, balo yetmasin” kabi. b) dasturxon olqishlari: “omin, taomning haqi, baloning dafi, har kim yesa, o`zining nafi, esonlik, tan-sihatlik, keng fe`l, ketmas davlat, xotirjamlik ... bersin” singari. v) ish boshidagi olqishlar (so`z sehriga ishonishdan paydo bo`lgan). jumladan, imorat qurishdan oldin: “omin, boshlagan ishlaringda alloh madadkor bo`lsin, ishlaring unumli va barorli bo`lsa, …

ng chiqsin” ... . jonsiz narsalar bilan bog`liq qarg`ishlar: “sut ko`r qilgur”, “non ko`r qilgur”, “tobutingni o`zim ko`taray”, “topganing tobutingga buyursin” va boshqalar. olqishlar va qarg`ishlarda tarbiyaviy ta`sirchanlik g`oyat kuchli bo`lib, oilada axloqiy og`ish yuz bergan a`zolar, ularning ta`sirida o`z kamchiliklarini tuzatishga, ota-onaga, oilaga, yaqinlarga nisbatan o`z munosabatini, axloqiy sifatlarini o`zgartirishga majbur bo`lgan. 3-masala. marosim folklori, qo`shiqlar, dostonlar, oғzaki drama va askiyalar tizimining pedagogik ahamiyati insonga sog`liq, to`kin-sochinlik tila sh, uning hayotidagi biror muhim sanani nishonlash maqsadida o`tkaziladigan, an`anaga aylanib qolgan harakatlar marosim deyiladi. marosimlarning mavsumiy va oilaviy-maishiy marosim turlari mavjud. mavsumiy marosimlar bahorgi, yozgi, kuzgi, qishki marosimlar kiradi. ular ham turlarga bo`linadi. jumladan, bahorgi mavsumiy marosimlarga: loy tutish, shox moylar (dalaga qo`sh chiqarish), navro`z, yomg`ir chaqirish, “sust xotin” (“avesto” da madh etilgan) marosimlari kirgan. chunonchi: havolarni yog`dirgan, sust xotin, bug`doylarni bo`ldirgan, sust xotin. osmondan tomchi tashlab, sust xotin, elu yurtni to`ydirgin, sust xotin... yozgi marosimlar: “choy momo” (shamol ona …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "etnopedagogika manbalari tizimi"

1362580515_41708.doc etnopedagogika manbalari tizimi www.arxiv.uz режа: 1. etnopedagogika manbalari tizimi va uning xilma – xilligi. 2. maqollar, topishmoqlar, olqish va qarg`ishlar tizimi. 3. marosim folklori, qo`shiqlar, dostonlar, og`zaki drama va askiyalar tizimining pedagogik ahamiyati. 4. afsona, rivoyat, naqllar, ertaklar, latifalar, loflar tizimining pedagogik xususiyatlari. 1. etnopedagogika manbalari tizimi vaularning xilma-xilligi etnopedagogika manbalari o`z tuzilishi, qo`llanish o`rni, vazifasiga ko`ra muayyan tizimlar (guruhlar) ni tashkil etadi. bunday guruhlarni ko`rsatish uchun ma`lum atamalardan foydalaniladi. etnopedagogika manbalari turlari ijtimoiy taraqqiyot davomida sekinlik bilan o`zgarib boradi: ularning ba`zilari so`nishi yoki boshqasi bilan almashishi mumkin. etn...

Формат DOC, 71,0 КБ. Чтобы скачать "etnopedagogika manbalari tizimi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: etnopedagogika manbalari tizimi DOC Бесплатная загрузка Telegram