ifodali o'qishning asosiy vositalari. (urg'u, pauza, intonasiya, temp va ritm)

DOC 66,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1362577210_41695.doc ifodali o'qishning asosiy vositalari www.arxiv.uz reja: 1. urg'u haqida umumiy ma'lumot. 2. urg'uning turlari. 3. pauza haqida umumiy ma'lumot. pauzaning turlari. 4. intonasiya haqida umumiy ma'lumot. 5. badiiy asarlarni ifodali o'qishda nutq san'atining ahamiyati. 6. ritm haqida umumiy ma'lumot. 7. temp haqida umumiy ma'lumot. urg'u haqida umumiy ma'lumot. urg'u ifodali o'qishning asosiy vositalaridan biri bo'lib, u ta'kidlash, alohida e'tibor qaratish uchun xizmat qiladi. urg'u so'zlarni to'g'ri talaffuz etishga, ma'noni to'g'ri va to'la anglashga yordam beradi. urg'u ilmiy adabiyotlarga leksik urg'u, dinamik urg'u, rimik urg'u, mantiqiy urg'u, tradision urg'u, psixologik urg'u kabi bir necha turga bo'lib o'rganiladi. bu bo'linish lingvistik jihatdan to'g'ri, ammo biz talabalarni ifodali o'qishga o'rgatish va ifodali o'qishning nazariy masalalari haqida ma'lumot olishlarini osonlashtirish maqsadida urg'uning ikki turi xususida to'xtalmoqchimiz: 1. so'z urg'usi. 2. mantiqiy urg'u. so'z urg'usi. so'z urg'usi tushgan bo'g'indagi unli shu so'zning boshqa bo'g'inlaridagi unli tovushlariga qaraganda kuchliroq, cho'ziqroq talaffuz etiladi. so'z urg'usi lingvistik …

xirida; oqqush, otboqar, to'proq, bozor, uchqo'rg'on, beshariq. adabiy talaffuzni normallashtirish va nutq madaniyatini rivojlantirish, o'zbek tiliga internasional so'zlarning tobora ko'plab kirishi va keng omma nutqiga singib borishi tufayli urg'uning ahamiyati kun sayin ortib bormoqda. hozirgi o'zbek adabiy tilida so'z urg'usining vazifasi ancha kengaydi. o'zbek tilida urg'u ma'noni farqlash xususiyatiga ega; olma, (meva, ot) olma (buyruq fe'li); atlas (mato), atlas ( geografik karta); kesma (ovqat turi, ot) kesma (buyruq fe'li); tugma ( kiyim tugma ot), tugma ( buyruq fe'li); gulsiz ( guli yo'q, sifat ), gulsiz (guldaysiz, o'zshatish); qizgina (kichkina qizcha, kichraytirish); qizgina (qizning o'zi, ajratib ko'rsatish). bulardan tashqari, hozirgi o'zbek adabiy tilida o'zlashib ketgan ruscha-baynalminal so'zlarda ham urg'u ma'noni farqlash xususiyatiga ega. urg'u quyidagi so'zlarning birinchi bo'g'iniga tushsa sifatga aylanadi. masalan: akademik-ot, akademik-sifat, matematik-ot, matematik-sifat; texnik-ot, texnik-sifat. shuning uchun ham o'quvchi-talabani matnni ifodali o'qishga o'rgatishdan oldin, ularni matndagi so'zlarning ma'nosi bilan tanishtirish, so'zlarning urg'uli bo'g'inini aniqlashga o'rgatish lozim. mantiqiy urg'u. …

darajada qisqacha, to'xtab, nafas oladilar va o'pkalarini qayta havoga to'ldirib, nutqni davom ettiradilar. nutqdagi ana shunday to'xtash, tinish yoki shunday kichik talaffuzga pauza deyiladi. badiiy asarlarni ifodali o'qishda pazaning o'ziga xos o'rni bo'lib, u asarning janr xususiyati, mazmuni va sintaktik qurilishi bilan uzviy bog'liq. badiiy asarda pauza muallif fikrning tinglovchiga aniq va to'la yetib borishiga katta yordam beradi. pauza she'riy asarlarda aksariyat so'roqlarga tushadi va his-hayajon bag'ishlaydi. she'rlardagi bayt yoki bandlar asarning tugallangan bir bo'lagi sifatida bir-biridan doimo pauza bilan ajraladi. masalan: ko'm-ko'k... ko'm-ko'k... ko'm-ko'k... mehnat sharaf va shon bo'lgan vodiylar ko'm-ko'k... pauzaning turlari haqida har xil fikrlar mavjud. biz talabalarga tushunarli bo'lsin uchun uni uch ko'rinishga bo'lib o'rganamiz: 1. grammatik pauza 2. mantiqiy pauza 3. psixologik pauza. grammatik pauza. badiiy asarlar ifodali o'qiganda tinish belgilarida qisqa pauza qilinadi. bunday pauza grammatik pauza deyiladi. o'zbek tilida quyidagi tinish belgilari ishlatiladi: nuqta (.), so'roq belgisi (?), undov belgisi (!), ko'p nuqta …

hib yotog'iga ketgali g' dargohiga yetgalig' oltin shohi etagini sudraydi. g' mantiqiy pauza ifodali o'qishning o'ziga xos eng muhim unsurlaridan biri bo'lib, u faqatgina mantiq qonuniyatiga rioya qiladi, lozim bo'lsa, tinish belgilarini ham mutlaqo inkor etadi. mantiqiy pauza gapning mazmunini tubdan o'zgartirib yuborishi mumkin. misol uchun quyidagi jumlalarni ikki xil pauza bilan o'qib, ma'no o'zgarishiga e'tibor bering: 1. yaramas g' itday o'lib ketdi yaramas itday g' o'lib ketdi. 2. aldasam g' sizni yer yutsin aldasam sizni g' yer yutsin. mantiqiy pauzaning bunday jozibador kuchidan xalq donishmandlari unumli foydalanganlar. psixologik pauza. muallifning matnida yashiringan kuchli his-hayajonini psixologik pauza orqali ifodalash mumkin. psixologik pauza o'quvchi va notiq nutqiga jonlilik kiritib, asarning ta'sirchanligini oshiradi. psixologik pauza ikki chiziqqa (g'g' ) bilan belgilanadi. badiiy asarlarning o'xshatish, sifatlash, mubolag'a, istiora va boshqa tasviriy ifoda vositalari qo'llangan o'rinlarda ham muhimdir. intonasiya haqida umumiy ma'lumot. ma'lumki, nutq tafakkur mahsulidir. kishi fikri yoki maqsadini ikkinchi bir kishiga so'zlar …

i, muallifning hayot haqidagi fikr-mulohazalarini, qahramonlarning ichki hissiyotlarini yetkazish ifodali o'qish oldiga qo'yiladigan asosiy vazifadir. shu maqsadda har bir talaba ifodali o'qishning o'ziga xos xususiyatlarini mukammal o'rganishi kerak. uni puxta o'zlashtirgan kishining nutqi ravon, shirali bo'lib, o'z fikrini tinglovchilarga to'g'ri va izchil yetkaza oladi. to'g'ri, badiiy asarlarning hammasi ham bir xilda o'qilavermaydi. har qanday asarni ifodali o'qish uning janr xususiyatlari va kompozision tuzilishiga ko'ra belgilanadi. o'qituvchi asarni ifodali o'qisha kirishishdan oldin uning g'oyaviy mazmunini, obrazlar tizimini va badiiy xususiyatlarini chuqur o'rganishi lozim. she'riy asarlarni ifodali o'qishning o'ziga xos xususiyatlari o'qiladigan asarning janri, ritmi, qofiyalanish tartibi va band qurilishiga bog'liq. ritm haqida umumiy ma'lumot. ritm grekcha ( rhuthmos–ritmos) so'zidan olingan bo'lib, vazifadosh, ohangdosh degan ma'nolarni anglatadi. ritm ifodali o'qishda katta o'rin tutadi. badiiy adabiyotda, ayniqsa, she'riyatda misradagi kichik bo'laklarning bir-biriga monand ravishda takrorlanib kelishi ritmni hosil qiladi.masalan, barmoq tizimidagi she'rlarda ritm, turoq, qofiya, radiflar yordamida va misralardagi hijolarning bir tekisda takrorlanishidan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ifodali o'qishning asosiy vositalari. (urg'u, pauza, intonasiya, temp va ritm)"

1362577210_41695.doc ifodali o'qishning asosiy vositalari www.arxiv.uz reja: 1. urg'u haqida umumiy ma'lumot. 2. urg'uning turlari. 3. pauza haqida umumiy ma'lumot. pauzaning turlari. 4. intonasiya haqida umumiy ma'lumot. 5. badiiy asarlarni ifodali o'qishda nutq san'atining ahamiyati. 6. ritm haqida umumiy ma'lumot. 7. temp haqida umumiy ma'lumot. urg'u haqida umumiy ma'lumot. urg'u ifodali o'qishning asosiy vositalaridan biri bo'lib, u ta'kidlash, alohida e'tibor qaratish uchun xizmat qiladi. urg'u so'zlarni to'g'ri talaffuz etishga, ma'noni to'g'ri va to'la anglashga yordam beradi. urg'u ilmiy adabiyotlarga leksik urg'u, dinamik urg'u, rimik urg'u, mantiqiy urg'u, tradision urg'u, psixologik urg'u kabi bir necha turga bo'lib o'rganiladi. bu bo'linish lingvistik jihatdan to'g'ri, ammo bi...

Формат DOC, 66,0 КБ. Чтобы скачать "ifodali o'qishning asosiy vositalari. (urg'u, pauza, intonasiya, temp va ritm)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ifodali o'qishning asosiy vosit… DOC Бесплатная загрузка Telegram