jadidlar harakati

PPT 679,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1483562122_65346.ppt powerpoint presentation jadidlar harakati "jadid" arabcha so’z bo’lib, "yangi" degan ma'noni bildiradi. ismoilbek g'oyalarini qabul qilgan yangilik tarafdorlari "jadidlar", uning g'oyalari esa jadidchilik nomini oldi. ismoilbek gaspirali darslik yaratdi, o’zining "tarjimon" (1883-1914) gazetasini tashkil etib, jadidchilikni turkiy xalqlar orasida targ'ib qildi. bu gazeta turkiston olkasi shaharlarida, shuningdek buxoro amirligi va xiva xonligida ham tarqala boshladi. jadidchilik harakatining boshlanishi 1892 yilda ismoil gaspirali turkistonga tashrifi ham jadidchilik g'oyalarining keyingi rivojiga ta'sir ko’rsatdi. u chor ma'murlari xukmdorlari va buxoro amiri abdulaxadxon qabulida bo’ldi. u buxoro amirini qiyinchilik bilan amirlik poytaxtida yangi usul maktabi ochishga kondirishga erishdi. bu maktabga "muzaffariya" nomi berildi. 1899 yilda andijonda shamsuddin domla, 1901 yilda qo’qonda salohiddin domla, toshkentda munavvarqori abdurashidxonov va samarqandda abduqodir shakuriylar birinchi bo’lib jadid maktablari ochdilar. yangi usul maktablarining ochilishi 1903 yilga kelib birgina turkiston o’lkasida 100 dan ziyod boshlang'ich jadid usuli maktablari ochilgan edi. turkiston jadidlariga maxmudxqja bexbudiy, abduqodir shakuriy, munavvarqori abdurashidxonov, abdulla …

shqalar "bolalar tarbiyasi" xayriya jamiyatini tashkil etib, 1911 yilda 15 ta, 1912 yilda 30 ta talabani turkiyaga o’qishga jo’natdi jadidchilikning asosiy maqsad va vazifalari jadidchilik turkistonda madaniy-ma'rifiy harakat sifatida rivojlandi va asosiy maqsadi milliy hayotni zamonaviylashtirishga qaratildi. bu jumladan quyidagilarni anglatar edi; -xalq ta'limini isloh qilish; -adabiyotni rivojlantirish; -zamonaviy matbuotni yaratish; -islom aqidaparastligi va mutaassiblikni rad etish; -zamonaviy teatr va dramaturgiyani yaratish; -tarix fanini rivojlantirish va o’zbek xalqining yangi tarixini yo’zish. jadidlarning xalqparvarligi jadidlar etiqodli, izchil va chinakam musulmonlar bo’lib, hech mahal turkistonda islom dini arkonlarini taftish qilishni istamaganlar. jadidlar islomni bar xil soxtaliklardan tozalab, xaqiqiy dinni qaror toptirish va dunyoviy bilimlami egallash yo’li bilan jamiyatda uning ta'sirini mustahkamlashga erishmoqchi edilar. jadidlarga mutaassib ruxoniylar qarshilik ko’rsatdilar. ular jadidlarni padarkushlar, maktablari haqida esa «bu xil maktabda o’quvchi-talabalar birinchi yili gazeta o’qiy boshlaydi, ikkinchi yili ozodlikni talab qilishadi, uchinchi yili esa janobi oliylarni taxtdan ag'darib turmaga tiqib qo’yishadi», -der edilar. jadidlarning xalqaro …

uqodir shukuriy, maxmudxo’ja bexbudiy, abdulla avloniy, munavvar qori va boshqalar kuch-g'ayratlarini o’z islohotchilik g'oyalarini aholi orasida targ'ib etishga qaratishdi. qattiq qo’l senzuraga qaramasdan, ular o’z gazeta va jurnallarini nashr eta boshlashdi. turkistonda 1906-1908 yillarda jadidlarning «taraqqiy», «shuxrat», «xurshid», 1913-1917 yillarda «sadoi turkiston», «samarqand», «oyina», «turon», «buxoroi sharif», «sadoi farg'ona» va boshqa gazetalari bosmadan chiqa boshladi. jadidlarga qarshi chora-tadbirlar mustamlakachi ma'murlar jadidlar harakatini jilovlash choralarini ko’rdilar. ular ustidan nazorat o’rnatar, gazeta va jurnallarini man etib, nashriyotlarni buzib tashlar, kitob do’konlari, qiroatxonalarni yopib tashlar edi. mustamlakachilarning jadidlarga nisbatan qo’llagan zo’ravonlik choralari ularni ma'naviy-ma'rifiy islohotdan siyosiy qarshilik ko’rsatish darajasiga ko’tarilishga olib keldi. milliy g'oya va milliy mafkura jadidlar boy tarixiy merosida milliy g'oya va milliy mafkura alohida o’rin tutadi. jadidchilik faqat madaniy hodisa bo’lib qolmasdan, u, avvalo, siyosiy hodisa ham edi. milliy taraqqiyparvarlar o’z faoliyatida davlat va uning qurilishidan tortib, jamiyat va uning ma'naviy hayotigacha bo’lgan barcha masalalarni qamrab olishgandi. milliy-ozodlik harakatining mafkurasi …

ssiyasining xonliklarga qarshi siyosati rossiya imperiyasi o’lkani turkiston general-gubernatorligi, buxoro amirligi va xiva xonligidan iborat uch qismga bo’lib, tub aholi birligi va siyosiy qudratini sindirish yo’lida barcha vositalardan foydalandi. turkiston xalqining milliy g`ururi mustamlakachilar turkiston xalqlari turmushida nimaiki ularning istiqboliga to’g'anoq bo’lsa, ularni ozodlik uchun kurashdan chalg'itsa, hammasini qo’llab-quvvatlagan holda, istiqlolga xizmat qiluvchi barcha intilishlarning payini qirqdilar. rossiya mustamlakachilarining og'ir asorati sharoitida ham xalqimiz o’zligini, milliy qadriyatlarini, ma'naviyatini, madaniyatini, urf odatlari va turmush tarzini saqlab qola oldi.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "jadidlar harakati"

1483562122_65346.ppt powerpoint presentation jadidlar harakati "jadid" arabcha so’z bo’lib, "yangi" degan ma'noni bildiradi. ismoilbek g'oyalarini qabul qilgan yangilik tarafdorlari "jadidlar", uning g'oyalari esa jadidchilik nomini oldi. ismoilbek gaspirali darslik yaratdi, o’zining "tarjimon" (1883-1914) gazetasini tashkil etib, jadidchilikni turkiy xalqlar orasida targ'ib qildi. bu gazeta turkiston olkasi shaharlarida, shuningdek buxoro amirligi va xiva xonligida ham tarqala boshladi. jadidchilik harakatining boshlanishi 1892 yilda ismoil gaspirali turkistonga tashrifi ham jadidchilik g'oyalarining keyingi rivojiga ta'sir ko’rsatdi. u chor ma'murlari xukmdorlari va buxoro amiri abdulaxadxon qabulida bo’ldi. u buxoro amirini qiyinchilik bilan amirlik poytaxtida yangi usul maktabi ochishg...

Формат PPT, 679,5 КБ. Чтобы скачать "jadidlar harakati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: jadidlar harakati PPT Бесплатная загрузка Telegram