fizika 6-klass

PDF 177 pages 9.0 MB Free download

177 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.0 MB

File type PDF

Pages 177

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 177

zattíń dúzilisi haqqínda dáslepki maǵlíwmatlar mexanikalíq qubílíslar haqqínda dáslepki maǵlíwmatlar denelerdiń teńsalmaqlílíǵí ápiwayí mexanizmler jíllílíq qubílíslarí haqqínda dáslepki maǵlíwmatlar elektr qubílíslarí haqqínda dáslepki maǵlíwmatlar jaqtílíq qubílíslarí haqqínda dáslepki maǵlíwmatlar seslik qubílíslar haqqínda dáslepki maǵlíwmatlar qayta islengen úshinshi basılımı tashkent – 2017 6 n. sh. turdiev 2 uok: 372.853-512.121 (075) kbk 22.3ya72 t–95 pikir bildiriwshiler: r.móminov – óz.ia nıń akademigi, «fizika-quyash» ilimiy-óndirislik birlespesi, fizika-texnika institutınıń bas ilimiy xızmetkeri, f.m.i. d., d.begmatova – óz.mu «ulıwma fizika» kafedrası baslıǵı, p.i.k. docent, n.saidxanov – óz.ia fizika-texnika institutınıń ilimiy xatkeri, f.m.i.d., x.tajimuratova – nizamiy atındaǵı tmpu niń «fizika hám astronomiyanı oqıtıw metodikası» kafedrası oqıtıwshısı, p.i.k., docent w.a., u.alimuxammedova – tashkent qalası, yunusabad rayonı 9-mektep oqıtıwshısı, n.berdirasulov – tashkent qalası, sergeli rayonı 104-mektep oqıtıwshısı, b. kamalov – sırdárya wálayatı, bayawıt rayonı 30-mektep oqıtıwshısı. ózbekistan respublikası xalıq bilimlendiriw ministrligi tarepinen sabaqlıq sıpatında tastıyıqlanǵan. shártli belgiler: – fizikalıq shamalarǵa anıqlama, tiykarǵı nızamlar; – áhmiyetli formulalar; – itibar beriń, …

2 / 177

oqıw predmeti bolǵan «fizika» sabaqlıǵınıń birinshisi esaplanadı. keyingi 7–9-klaslarda da «fizi ka»dan oqıw sabaqları dawam etedi. ne ushın bul oqıw predmetin úyreniw kerek? átirapqa qarasańız, jawıp atırǵan qar yamasa jawındı, kóship júrgen bultlardı, salma yaki dáryalardan aǵıp turǵan suwdı kóresiz. bulardıń barlıǵı tábiyat qubılıslarına kiredi. bizdi qorshap turǵan tábiyattaǵı ózgerisler ómirimizge tikkeley tásir kórsetedi. tábiyatta bolıp ótip atırǵan proceslerdiń nızamlılıqların úyreniw, olardan ónimlirek paydalanıw múmkinshiligin beredi. nızamlılıqlardı úyreniw boyınsha insan óz miynetin jeńillestiretuǵın mashinalardı oylap tapqan. kúndelikli turmısımızdı elektrsiz, jaqtılıqsız hám taza suwsız kóz aldımızǵa keltire almaymız. elektr energiyasın payda etetuǵın mashinalar, elektrden hám janılǵıdan paydalanıp isleytuǵın qurılmalar fizika pánine tiykarlanıp jaratıladı. mashina hám mexanizmlerdi basqarıwda, ońlaw jumısların orınlawda, úy-ruwzıgershilik texnikasınan ónimli paydalanıwda da fizikadan alǵan bilimlerińiz kerek boladı. tábiyatta júz berip atırǵan hár túrli qubılıslardıń belgilerine qarap mexanikalıq, jıllılıq, elektr, jaqtılıq hám ses qubılıslarına ajıratıw múmkin. bul qubılıslardı úyreniw zattıń dúzilisin úyreniwden baslanadı. 6-klasta fizika pániniń úyreniletuǵın tarawları: zattıń …

3 / 177

ıń nárse hám predmetlerden shaǵılısıwı, hawada ayqulaqtıń payda bolıwı sıyaqlılar jaqtılıq qubılıslarına kiredi. qalayınsha insan qarańǵı bólmesin jaqtı ete aldı, uzaq mámleketlerde bolıp atırǵan waqıyalardı kórip turatuǵın, azıq- awqatlardıń buzılmastan saqlanıwına erisetuǵın boldı? olardıń barlıǵına elektr qubılısların úyreniw sebepli erisildi. ne sebepten quyashtan jaqtılıq shıǵadı? nege suw puw yamasa muz kórinisinde bola aladı? qanday sebep penen bólme temperaturasında sınap suyıqlıq halında boladı da, temirdi suyıltıw ushın júdá joqarı temperaturaǵa shekem qızdırıw kerek? mine usınday sorawlarǵa juwap beriw ushın zattıń dúzilisin úyreniw kerek. denelerdiń ishki dúzilisin úyrenip, onıń kóplegen qásiyetlerin túsindiriw hámde kerekli qásiyetlerge, yaǵnıy ıssılıqqa shıdamlı, bekkemligi joqarı hám t.b. larǵa iye bolǵan jańa zatlardı jaratıw múmkin. 1. 1-súwretke qarap fizikalıq qubılıslarǵa tiyisli ózińizdiń mısallarıńızdı keltiriń. 2. átirapımızdaǵı álemdi úyreniwde fizika qanday rol oynaydı? 3. muzqaymaqtıń eriwi qanday qubılısqa kiredi? 4. kúndelikli turmıstan fizikalıq qubılıslarǵa mısallar keltiriń. 6 2-tema fizikaníń rawajlaníw tariyxínan maǵlíwmatlar fizika grekshe «physis» – tábiyat degen sózden …

4 / 177

úzilgenligi haqqındaǵı teoriyanı eramızǵa shekemgi 341–270-jılları jasaǵan epikur bergen. onıń ideyaların shayır lukreciy óziniń «zatlardıń tábiyatı haqqında» degen poemasında keltiredi. onıń pikiri boyınsha barlıq deneler kózge kórinbeytuǵın, bólınbeytuǵın atomlardan quralǵan hám olar toqtawsız qozǵalısta boladı. fizika nızamların áskeriy texnikada keń kólemde qollanǵan alımlardan biri arximed edi. arximed eramızǵa shekemgi 287-jılı siciliya atawınıń sirakuza qalasında tuwıladı. bul dáwirde siciliya atawı rim hám karfagen arasındaǵı urıs maydanı edi. atawdaǵı hákimiyat ǵarezsizlikti saqlap qalıw ushın qorǵanıw qurılısların quradı. bunda arximedtiń injenerlik qábileti payda beredi. rimliler siciliyaǵa hám teńizden, hám qurǵaqlıqtan hújim jasaydı. greciyalı tariyxshı plutarx mınaday dep jazadı: «rimlilerdiń eki tárepleme (teńiz hám qurǵaqlıqtan) hújiminen sirakuzalılar qattı qáweterlendi. bunday kúshli kóp sanlı áskerge qarsı ne menen juwap beredi? arximed óz mashinaların iske qostı. qurǵaqlıqtaǵı áskerler ústine pátli atılǵan úlken taslar olardı toz-toz etti... kemelerge kútilmegende diywal ústinen pát penen qadalar kelip urılıp, olardı 7 suwǵa batırdı. temir ilmekler kemelerdi bir ushınan ilip alıp, …

5 / 177

iw múmkin. beruniy zatlardıń tıǵızlıǵı, kosmos fizikası, minerallar, jaqtılıq, ses hám magnit qubılısları qusaǵan baǵdarlarda jumıslar alıp barǵan. onıń ásirese, jer radiusın júdá anıq ólshegenligi (beruniydiń esaplawı boyınsha jerdiń meridian doǵasınıń bir gradusı 110245 m ge teń. bul boyınsha jer radiusı 6321 km shıǵadı. házirgi maǵlıwmat boyınsha 6400 km) dıqqatqa ılayıq bolıp tabıladı. al-xorezmiydıń matematika, astronomiya tarawı boyınsha miynetlerin dúnya tán alǵan. ibn sınanı pútkil dúnya medicinanıń atası dep biledi. onıń bunnan basqa mexanikalıq qozǵalıs, hawa-rayına baylanıslı, jaqtılıq qubılısları sıyaqlı temalarǵa arnalǵan miynetleri de bar. omar hayyam sol dáwir ushın ádewir jetilisken kalendardı islegen bolsa, omar shaǵminiy jer kósheriniń qıyalıǵı sebepli máwsimler almasıp turatuǵınlıǵın aytıp ótken. fizikanıń keyingi rawajlanıwı evropa menen baylanıslı boldı. polyak alımı n. kopernik birinshi bolıp quyash sistemasınıń dúzilisin durıs túsindirip berdi. lekin bul táliymattı qabıl etiw ańsatlıq penen bolmadı. italyan alımı g. galiley hám nemis alımı i. kepler óz tájiriybelerine hám esaplawlarına tiykarlanıp táliymattı tastıyıqlaydı. birinshi …

Want to read more?

Download all 177 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fizika 6-klass"

zattíń dúzilisi haqqínda dáslepki maǵlíwmatlar mexanikalíq qubílíslar haqqínda dáslepki maǵlíwmatlar denelerdiń teńsalmaqlílíǵí ápiwayí mexanizmler jíllílíq qubílíslarí haqqínda dáslepki maǵlíwmatlar elektr qubílíslarí haqqínda dáslepki maǵlíwmatlar jaqtílíq qubílíslarí haqqínda dáslepki maǵlíwmatlar seslik qubílíslar haqqínda dáslepki maǵlíwmatlar qayta islengen úshinshi basılımı tashkent – 2017 6 n. sh. turdiev 2 uok: 372.853-512.121 (075) kbk 22.3ya72 t–95 pikir bildiriwshiler: r.móminov – óz.ia nıń akademigi, «fizika-quyash» ilimiy-óndirislik birlespesi, fizika-texnika institutınıń bas ilimiy xızmetkeri, f.m.i. d., d.begmatova – óz.mu «ulıwma fizika» kafedrası baslıǵı, p.i.k. docent, n.saidxanov – óz.ia fizika-texnika institutınıń ilimiy xatkeri, f.m.i.d., x.tajimuratova – nizamiy atın...

This file contains 177 pages in PDF format (9.0 MB). To download "fizika 6-klass", click the Telegram button on the left.

Tags: fizika 6-klass PDF 177 pages Free download Telegram