polimer 1

PPTX 18 pages 402.9 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 402.9 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

a’jiniyaz atindag’i nmpi fizika – matematika fakulteti fizika astronomiya oqitiw metodikasi talim bag’dari 2g kurs talabasi nurlibaeva zulfiyanin’ polimerler fizikasi paninen o’zbetinshe jumisi. temasi:makromolekulalardıń konfiguratsiyası hám konformatsiyası makromolekulalardıń konfiguratsiyası hám konformatsiyası rejesi: makromolekulalardıń xarakteristikaları. konfiguratsiya degenimiz ne? konformatsiya degenimiz ne? makromolekuladaġı funktsional gruppanıń jaylasıwı. polimer birikpeleriniń duzilisiniń tiykarġı ayırmashılıġı - kóp sanlı atomlar izbe-izligi saqlanıp, olar shınjırlı molekulalardı payda etetuġınlıġı bolıp tabıladı. bunday birikpelerge eki tiptegi baylanıs - ximiyalıq hám molekulalar aralıq baylanıslar tán boladı. olar óz-ara baylanıs energiyası hám molekulalar aralıġı menen ajıraladı. polimer shınjırındaġı atomlar óz-ara ximiyalıq baylanısqan hám olar ortasındaġı aralıq 1-1,5e shamasında boladı. al shınjırlar arasında ázzi bolġan molekulalardıń aralıq kúshi 3-4 e aralıqta bolġan tásir juzege keledi. polimerlerge tán bolġan eń áhemiyetli qásiyet bul polimer molekulalarınıń iyiliwsheńligi bolıp tabıladı. eger polimer shınjırında aġzalardıń monoton qaytalanıwı juzege kelse hám aġzalar arasında uzaq tártip saqlansa, onda polimer regulyar, al eger usı tártip buzılsa, onda ol polimer shınjırı …

2 / 18

jesi boladı [2]. polimerlerdiń stereoregulyarlıġı úlken áhmiyetke iye bolıp, stereoregulyar polimerler dep keńislikte barlıq tarmaġı belgili bir tártipte jaylasqan polimerlerge aytamız. keńislikte aġzalardıń birdey jaylaspaġanınan konfiguratsiyalıq izomeriya kelip shıġadı. polimerlerdiń molekulyar massası bul bólek makromolekulalardıń molekulyar massalarınıń ortasha mánisi bolıp, polimerlerdiń eń tiykarġı xarakteristikalarınan bolıp tabıladı. mısalı: birdey tábiyatqa iye, biraq hár qıylı ortasha molekulyar massalı polimerler óz-ara fizikalıq hám mexanikalıq qásiyetleri menen ajıralıp turadı. sonday-aq polimerlerdiń tarmaqlanıw dárejeside eń áhemiyetli kórsetkishlerdiń biri bolıp tabıladı. eger polietilen (pe) hár bir 1000 uglerod atom aralıġında 20-40 tarmaqqa iye bolsa, onda pe kristallanıw dárejesi páseyedi, regulyarlıġı kemeyip qattılıġı azayadı. bunday polietilen kishi tıġızlıqtaġı pe dep aytıladı. eger uglerod atomınıń hár bir 1000 danasına 5-15 tarmaq tuwra kelse, onda pe kristall dárejesi artadı, onıń qattılıġı kúsheyedi, yaġnıy pe joqarı tıġızlıqtaġı dep ataladı. makromolekula dúzilisi atap aytqanda, onın konfiguratsiyası yamasa konformatsiyası menen xarakterlenedi. konfiguratsiya - bul makromolekuladaġı atomlardıń keńisliktegi qatań tártipli jaylasıwın táriplewshi kórinis. …

3 / 18

sha hár túrli bolıp keledi (1.3.2-súwret). súwretten kórinip turġanday, qaytalanıwshı monomer gruppalar bir tárepke baġıtlanbaġan. tsis- izomeriyada monomerdiń metil gruppası 0,816 nm den hám trans- izomeriyada 0,48 nm den keyin tákrarlanıp atır. sol sebepli, hár qıylı konfiguratsiyalı shınjır hár qıylı qásiyetke iye boladı: guttapercha - kristall strukturaġa iye bolıp, 50-70os larda suyıqlıqqa aylanadı; tábiyġıy kauchuk - elastomer bolıp, pás temperaturalarda hám óz qásiyetin saqlap qaladı. konfiguratsiyanıń jáne bir zárúr bolġan túri – optik izomeriya bolıp esaplanıladı. bul izomeriya makromolekulada asimmetrik uglerod atomı bar bolġanlıqtan júzege keledi. optikalıq izomerler polyarizatsiyalanġan jaqtılıq nurınıń polyarizatsiyalanıw tegisligin shepke hám ońġa aylandırıw qásiyetine iye. a`dette m hám n radikallar hár túrli boladı. bul jaġdayda polimerlerdiń optikalıq aktivligi artadı (1.3.4-súwret). makromolekulada asimmetrikalıq uglerod atomınıń bar bolıwı stereoizomeriyalı yamasa stereoregulyar (sterotaktik) polimerlerdiń payda bolıwına alıp keledi. polimerlerdiń stereoregulyarlıġı úlken áhemiyetke iye bolıp, al keńislikte barlıq tarmaġı belgili bir tártipte jaylasqan polimerlerge stereoregulyar polimerler dep aytıladı. arnawlı sintez …

4 / 18

ti payda etip, keńislikte qatań regulyarlıqtı payda etedi. máselen, bunday qásiyet tsellyulozaġa, tábiyġıy kauchukke, beloklarġa hám nuklein kislotalarına tán. konformatsiya – shınjırlı molekulanıń barlıq atomlarınıń keńisliktegi jaylasıw halı bolıp, ol hal jıllılıq tásirinde ózgeredi, biraq atomlar arasındaġı ximiyalıq baylanıs buzılmaydı hám ol molekulanıń valentli (ximiyalıq) baylanıspaġan bóleksheleriniń óz-ara tásirlesiwi menen belgilenedi. bunda monomerlerdiń jıllılıq háreketleri hám basqa túrli tásirler sebepli júz beretuġın ózgeriwlerde, olardıń kovalent baylanısları átirapındaġı aylanısınıń erkinlik dárejesi saqlanıp qalınadı. konformatsiyanıń konfiguratsiyadan ayırmashılıġı bir konformatsiyalıq jaġdaydan basqa konformatsiyalıq jaġdayġa ótkende ximiyaliq baylanıs úzilmeydi. konformatsiyanıń xarakterli qásiyetlerinen biri - bul onıń keńislikte valentlik múyeshleriniń ádettegidey mániske iye bolıwı hám valentli baylanıslardıń ózgermeli orientatsiyası bolıp esaplanıladı (1.3.6-súwret). makromolekulanıń monomer aġzaları jıllılıq yamasa basqa túrdegi tásirler nátiyjesinde, ápiwayı (jeke) baylanıslar átrapında aylanıw qásiyetine iye. bul qásiyet makromolekulanıń iyiliwsheńligi delinedi hám ol eki túrli boladı. birinshisi termodinamikalıq iyiliwsheńlik bolıp, bul elementar aġzalardıń ishki molekulyar (mikrobroun) jıllılıq háreketi sebepli polimer shınjırı konformatsiyasınıń ózgeriwi …

5 / 18

l energiyasınıń ózgeriwi hár qıylı boladı. bul ózgeris shınjırdaġı valentli múyeshler mánisine baylanıslı bolġan halda bir qatar minimum hám maksimum mánislerine iye boladı. eń shuqır minimum mánisi statsionar bolġan aylanıs trans-izomeriyasına sáykes keledi, sebebi onda atomlar bir-birinen ádewir uzaq jaylasadı. tsis- izomeriyada atomlar ústpe-úst jaylasqan hám potentsial energiyanıń mánisi maksimum boladı. sonday-aq, oralġan shınjırlardı xarakterlewshi gosh-izomeriya hám bar bolıp, ol energetikalıq tárepten trans- hám tsis- izomeriyalar aralıġında jaylasadı. minimum jaġdaydan maksimum jaġdayġa ótiw ushın zárúr bolġan energiya, aylanıstıń aktivlik energiyası delinedi. polimer molekulasınıń forması, makromolekula segmentiniń hám konturınıń uzınlġına baylanıslı boladı. ulıwma alġanda makromolekulanıń konformatsiyası, onıń jıllılıq hám basqa da háreketler tásirinde belgili bir waqıtta keńislikte iyelegen forması bolıp tabıladı makromolekulaġa termodinamikalıq qolaylı haldı iyelew tán, bul onıń tártipsiz oralġan klubok-statistikalıq forması (halı) boladı. eger bul klubok óz-ara tásirge ushıramasa, mısal ushın eritiwshi menen tásirlespese, onda ol gauss klubogi dep ataladı. polimer shınjırında elementar aġzalar, yaġnıy monomerlerdiń izbe-iz tákrarlanıp keliwiniń …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "polimer 1"

a’jiniyaz atindag’i nmpi fizika – matematika fakulteti fizika astronomiya oqitiw metodikasi talim bag’dari 2g kurs talabasi nurlibaeva zulfiyanin’ polimerler fizikasi paninen o’zbetinshe jumisi. temasi:makromolekulalardıń konfiguratsiyası hám konformatsiyası makromolekulalardıń konfiguratsiyası hám konformatsiyası rejesi: makromolekulalardıń xarakteristikaları. konfiguratsiya degenimiz ne? konformatsiya degenimiz ne? makromolekuladaġı funktsional gruppanıń jaylasıwı. polimer birikpeleriniń duzilisiniń tiykarġı ayırmashılıġı - kóp sanlı atomlar izbe-izligi saqlanıp, olar shınjırlı molekulalardı payda etetuġınlıġı bolıp tabıladı. bunday birikpelerge eki tiptegi baylanıs - ximiyalıq hám molekulalar aralıq baylanıslar tán boladı. olar óz-ara baylanıs energiyası hám molekulalar aralıġı menen aj...

This file contains 18 pages in PPTX format (402.9 KB). To download "polimer 1", click the Telegram button on the left.

Tags: polimer 1 PPTX 18 pages Free download Telegram