atrofimizdagi_olam_2_uzb

PDF 104 pages 5.2 MB Free download

104 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.2 MB

File type PDF

Pages 104

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 104

cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi toshkent — 2018 umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 2-sinfi uchun darslik qayta ishlangan va to‘ldirilgan oltinchi nashri o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan p. g‘ulomov, sh. mirzaxmatova 2 isbn 978-9943-05-819-4 savollar topshiriqlar amaliy ish shartli belgilar: © p. g‘ulomov, sh. mirzaxmatova, 2018 © cho‘lpon nomidagi nmiu, 2016 © cho‘lpon nomidagi nmiu, 2018 dars tugadi òaqrizchilar i. sagdullayev – biologiya fanlari nomzodi, dotsent; m. bositxonova – toshkent shahar 324-maktab boshlang`ich sinf o`qituvchisi mas’ul muharrir h. vahobov – geografiya fanlari doktori, professor respublika maqsadli kitob jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan chop etildi. uo‘ê 372.362(075) kbê 20.18ya71 a 87 3 1-§. aòrofimizdagi olam siz ko‘radigan hamma narsalar — binolar, daraxtlar, gullar, suvlar, mashinalar, kapa- laklar, tog‘lar, quyosh, oy va yulduzlarni atrofimizdagi olam deymiz (1-rasm). atrofimizdagi olam juda xilma-xil bo`lib, sirlari ko`p. odamlar qadimdan tabiatni o‘rganishga qiziqishgan. uning sirlarini bilishga inti- lishgan. aòrofimizdagi olamni o‘rganamiz 4 1-rasm. atrofimizdagi olam 5 atrofimizdagi olamni …

2 / 104

va moddalar siz ko‘rib turgan barcha narsalar jism va moddalardan iborat: bino, mashina, daraxt, kitob, stol, stul. biz yashaydigan yer, osmondagi quyosh, oy, yulduzlar ham jism. ba’zi bir jismlar tabiiy bo`ladi (3-rasm). ba’zi jismlarni odamlar yasashadi (4-rasm). jismlar moddalardan tuzilgan bo‘ladi. moddalar tabiiy holda ham uchraydi. ulardan har xil shakldagi jismlarni yasash mumkin. temirdan g‘ildirak, ketmon, mashinalar yasa- ladi. bunda g‘ildirak, ketmon, mashina- lar — jismlar, temir esa moddadir. 3-rasm. òabiiy jismlar 7 mis, oltin, tuz, suv, shakar, biz nafas olayotgan havo ham moddadir. òabiatda uch- raydigan ko‘p moddalar uch xil: suyuq, qattiq va bug‘ holatida bo‘lishi mumkin. buni suv misolida ko‘rib chiqamiz. bir parcha muzni muzlatkichdan olib idishga solib qo‘ysak, u erib suvga aylanadi. suvni qaynatsak, bug‘ hosil bo‘ladi. demak, suv qattiq (muz), suyuq (suv) va bug‘ (gaz) holatida uchraydi (5-rasm). har qanday jism va modda ma’lum bir og‘irlikka ega. ularning og‘irligi tarozilar yordamida o‘lchanadi. 4-rasm. odamlar yasagan jismlar …

3 / 104

bir-biridan farq qiladi. ob-havoning qanday ekanligi uning belgi- lariga qarab aniqlanadi. havoning harorati, bulutlilik, yog‘inlar, shamollar ob-havoning belgilari deyiladi. qor yomg‘ir havo ochiq havo bulut havo yarimbulut ob-havo hodisalarining shartli belgilari ob-havoning qandayligini bilish uchun uni doim kuzatib turish kerak. kuzatish ma’lu- motlari «ish daftari»ga yozib boriladi. ob-havoning belgilari turli asboblar yor- damida o‘lchanadi. havo harorati termometr 10 6-rasm. ob-havo holatlari: 1 — havo ochiq; 2 — havo aynidi; 3 – yomg‘ir yog‘moqda; 4 — daraxtzorni tuman qopladi. 1 2 3 4 11 21 7-rasm. òermometrlar: 1 — havo haroratini o‘lchaydigan; 2 — suv haroratini o‘lchaydigan; 3 — tana haroratini o‘lchaydigan. 3 (7-rasm), yog‘in miqdori yog‘in o‘lchagich asbobi bilan o‘lchanadi. havo isigan paytda termometr naychasi ichidagi simob kengayib, yuqoriga ko‘tariladi. simob shkaladagi qaysi raqamgacha ko‘- tarilib borib to‘xtasa, havo harorati shuncha daraja bo‘ladi. 12 havo issiq bo‘lsa, raqam oldiga «+», sovuq bo‘lsa «—» belgisi qo‘yiladi. amaliy ish òermometr yordamida havo …

4 / 104

almashinishi quyoshga bog‘liq. quyoshdan kelayotgan nur yer yuzini yoritib, isitadi. o‘lkamizda kuz 14 8-rasm. yil fasllari: 1 — bahor; 2 — yoz; 3 — kuz; 4 — qish. 1 2 3 4 15 agar quyosh nur sochib turmaganda yer yuzi sovuq va qorong‘i bo‘lar edi. yerda hayot bo‘lmas, o‘simliklar o‘smas edi. ob-havo ham quyoshga bog‘liq. yozda quyosh baland ko‘tariladi. uning nuri yer yuzasiga tik tushadi, shuning uchun kunlar uzun va issiq bo‘ladi. qishda esa quyosh baland ko‘tarilmaydi, nuri qiya tushadi. shuning uchun kunduz qisqa bo‘lib, kechasi uzun, havo sovuq bo‘ladi (9-rasm). kuz va bahor fasllarida quyoshning ba- landligi o‘rtacha bo‘ladi. shu sababli kunlar issiq ham bo‘lmaydi, sovib ham ketmaydi. 9-rasm. quyoshning yoz, kuz, bahor va qishda osmonda turish holati 21-iyun, yoz 21-mart, bahor 23-sentabr, kuz 22-dekabr, qish 16 tayanch so‘zlar: quyosh, yil fasllari, bahor, yoz, kuz, qish. savollar 1. o`lkamizda har yili qaysi fasllar almashinib keladi? 2. fasllar bir-biridan nimasi …

5 / 104

di. mevalar qishga saqlab qo‘yilishi uchun, avval daraxtlardan bittalab terib olinadi (12-rasm). so‘ngra saralanib, yashiklarga ehtiyot- korlik bilan joylanadi va salqin omborxo- nalarga taxlab qo‘yiladi. paxta juda ko‘p mehnat talab qiladigan ekin. paxtani uvol qilmay yig‘ib-terib olish zarur (13-rasm). 11-rasm. qovun va tarvuz polizida 19 ko‘pgina sabzavot ekinlari yerdan kovlab olinib, tozalanadi. ular maxsus omborxonalarda saqlanadi. kartoshka, sabzi, turp, sholg‘omni maxsus o‘ralarda ham saqlash mumkin. ekinlar yig‘ib olingach, yer shudgorla- nadi. òayanch so‘zlar: kuz oylari, bog‘, paxta, poliz ekinlari, sabzavotlar, shudgor. savollar 1. kuz fasli qaysi oylardan iborat? 2. kuzda qaysi mevalar pishadi? 3. nima uchun mevalarni saqlab qo‘yamiz? 12-rasm. bog‘da mevalarni terib olish 20 òopshiriq «ish daftari»ngizga quyidagi jadvalni chizing va mevalar tagiga mevalar, poliz ekinlari tagiga poliz ekinlari, sabzavotlar tagiga esa sabzavotlar nomini yozib qo‘ying. 13-rasm. mashinada paxta terish ralavem ralavem ralavem ralavem ralavem iralnikezilop iralnikezilop iralnikezilop iralnikezilop iralnikezilop raltovazbas raltovazbas raltovazbas raltovazbas raltovazbas 21 6-§. ijòimoiy foydali …

Want to read more?

Download all 104 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atrofimizdagi_olam_2_uzb"

cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi toshkent — 2018 umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 2-sinfi uchun darslik qayta ishlangan va to‘ldirilgan oltinchi nashri o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan p. g‘ulomov, sh. mirzaxmatova 2 isbn 978-9943-05-819-4 savollar topshiriqlar amaliy ish shartli belgilar: © p. g‘ulomov, sh. mirzaxmatova, 2018 © cho‘lpon nomidagi nmiu, 2016 © cho‘lpon nomidagi nmiu, 2018 dars tugadi òaqrizchilar i. sagdullayev – biologiya fanlari nomzodi, dotsent; m. bositxonova – toshkent shahar 324-maktab boshlang`ich sinf o`qituvchisi mas’ul muharrir h. vahobov – geografiya fanlari doktori, professor respublika maqsadli kitob jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan chop etildi. uo‘ê 372.362(075) kbê 20.18ya71 a 87 3 1-§. aòrofimizdagi olam siz ko‘radi...

This file contains 104 pages in PDF format (5.2 MB). To download "atrofimizdagi_olam_2_uzb", click the Telegram button on the left.

Tags: atrofimizdagi_olam_2_uzb PDF 104 pages Free download Telegram