10-sinf adabiyot kitobi

PDF 85 pages 7.7 MB Free download

85 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.7 MB

File type PDF

Pages 85

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 85

adabiyot toshkent – 2022 10 yangi nashr umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 10-sinfi uchun darslik o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi nashrga tavsiya etgan namuna (c) r espublik a ta'li m m arkazi uo‘k 821.512.133(075.3) kbk 83.3(5o‘)ya72 m 54 respublika maqsadli kitob jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan chop etildi. original maket va dizayn konsepsiyasi respublika ta’lim markazi tomonidan ishlandi. isbn 978-9943-8170-6-7 © respublika ta’lim markazi, 2022 tuzuvchilar: zulxumor mirzayeva, komil jalilov mas’ul muharrir: shuhrat sirojiddinov – alisher navoiy nomidagi toshdo‘tau rektori, filologiya fanlari doktori, professor. taqrizchilar: adabiyot [matn]: 10-sinf uchun darslik / z. i. mirzayeva, k. q. djalilov. – toshkent: respublika ta’lim markazi, 2022. – 224 b. uo‘k 821.512.133(075.3) kbk 83.3(5o‘)ya72namuna (c) r espublik a ta'li m m arkazi 3 ? kirish: badiiy tahlil metodlari mavzuni oʻrganish jarayonida: – badiiy tahlil metodlariga xos xususiyatlarni tahlil qilamiz. adabiyot fanining asosiy obyekti badiiy asardir. chuqur ijtimoiy-g‘oya- viy mazmunga ega, badiiy estetik jihatdan san’at darajasiga ko‘tarilgan asarlargina …

2 / 85

a nimani tushunasiz? bunda badiiy asar mutolaasi sizga qay jihatdan yordam beradi? eslang: bir asarga takror murojaat qilganmisiz, uni qayta o‘qiganmisiz? asarni takror o‘qiganingizda avvalgi va keyingi xulosalaringizda qanday farqlar ni kuzatgansiz? bu farqlarning sabablarini nimada bo‘lishi mumkin? asarni tushunishimizda avvalgi bilimlarimiz, dunyoqarashimiz, hayo- tiy tajribamiz, mutolaa jarayonidagi emotsional holatimiz ham muhim ahamiyat kasb etadi. badiiy-g‘oyaviy jihatdan yuksak asarlar yagona mazmun-mohiyatga ega bo‘lmaydi, ularni takror mutolaa qilganingiz- da yangi fikrlar, yangi xulosalar beraveradi. badiiy matnni turli xil nuqtai nazardan tahlil qilish, uning “yozilgan” qismi asosida “yozilmagan” la- rini kashf etishda badiiy tahlil metodlari ham yordam beradi. shunday metodlardan biri ijtimoiy (sotsiologik) metoddir. ijtimoiy tahlil metodi badiiy asar yaratilgan davrdagi ijtimoiy hayot, siyosiy, diniy, falsafiy va davr estetik qarashlari bilan uzviy aloqada o‘rga- nishga asoslanadi. bu metodda matn o‘z davrining muhitida “joylashtiri- ladi” va shu asosda muallif aytmoqchi bo‘lgan fikr anglashiladi, asarning g‘oyaviy-mafkuraviy jihatlarini, badiiy voqelik va reallik munosabatlarini ! namuna …

3 / 85

u o‘ylari, muammolari, ijtimoiy munosabatlar muayyan davrda yaratilgan asarlarda aks etadi. o‘ylab ko‘ring: sizningcha, ijtimoiy tahlil metodi yuqorida qayd etilganlardan tash qari badiiy asarning yana qanday xususiyatlarini ochish imkonini bera di? fikrlaringizni o‘qigan asarlaringiz misolida dalillang. xx asr o‘zbek adabiyotining yetuk namoyondalaridan biri abdul- hamid sulaymon o‘g‘li cho‘lponning “ko‘saklar” she’rini ijtimoiy metod orqali tahlil qilamiz. diydirab yotarkan yerda ko‘saklar, nomard changaliga tushgan ko‘saklar. behisob ko‘saklar butun o‘lkada shu qishga o‘xshagan qora o‘lkada. cho‘lpon tahlil qiling: sizningcha, she’r nima haqida? she’rni o‘qishda qanday manzarani ta savvur qildingiz? shoir “yerda diydirab yotgan ko‘saklar” orqali qanday g‘oyani ilgari surmoqda? xx asr boshlarida paydo bo‘lgan jadid (yangi) adabiyotini ijtimoiy tah- lillarsiz anglash mumkin emas. chunki bu davr adabiyoti mustamlaka- chilikka qarshi kurash tuyg‘usi bilan yo‘g‘rilgan siyosiy-ijtimoiy g‘oyalar asosiga qurilgan. cho‘lponning yuqoridagi to‘rtligida, bir qarashda, tabiat lirikasiga xos badiiy tasvirni kuzatamiz. holbuki, xalqning rizqi-ro‘zi, dehqonlarning mashaqqatli mehnati samarasi bo‘lgan behisob ko‘saklarning yer bilan bitta bo‘lib …

4 / 85

avrid xazon bo‘lishi o‘lkaning qora kunlar girdobida qolishiga mushtarakligiga oid ijti- moiy-g‘oyaviy haqiqatlar oydinlashadi. chindan ham yuqoridagi an’ana- viy she’riyatda kam uchraydigan, o‘ziga xos tasvir vositasi orqali shoir she’rning ta’sirchanligini, ifoda qudratini kuchaytirishga muvaffaq bo‘lgan. * * * xvii asr oxiri-xviii asr boshlarida yashab ijod qilgan ingliz adibi jona- tan sviftning “gulliverning sayohatlari” romanidan parchani o‘qing. unda bosh qahramon dengizchi lemyuel gulliver tushib qolgan mitti odam- chalar (liliputlar) o‘lkasidagi liliputiya va blefusku davlatlari o‘rtasidagi urush sabablari bayon qilingan. mazkur parchani ijtimoiy tahlil metodi yordamida tahlil qiling. tuxum- ni uchidan yoki poynagidan sindirish mojarosi orqali muallif o‘z davriga xos qanday muammolarni ko‘targan deb o‘ylaysiz? mana, o‘ttiz olti qamar yildan beri bu buyuk davlatlar o‘zaro qattiq urush olib boradi. bunga quyidagi voqea sababchi bo‘lgan. hammaga ma’lumki, qadim zamonlardan beri pishgan tuxumlarni poynak tomonidan sindirish rasm bo‘lib qolgan. nima bo‘ladi-yu, hozirgi imperatorimizning bobosi hali go‘dak paytida uning nonushtasiga pishgan tuxum berishadi. bola tuxumni …

5 / 85

an. ... surgun qilingan poynakchilar blefusku imperiyasida ishonchli bos- hpana topishdi. bora-bora ular imperatorga shunday ta’sir o‘tkazishdiki, u bizning davlatimizga urush e’lon qilishgacha borib yetdi. urush o‘ttiz olti qamar yildan beri davom etmoqda, ammo bir-biriga dushman to- monlardan birontasi ham uzil-kesil g‘alaba bilan maqtana olmaydi. shu muddat ichida biz qirqta katta harbiy kema va o‘ttiz ming eng yaxshi dengizchilari bilan juda ko‘p mayda kemalarni yo‘qotdik. aytishlaricha, namuna (c) r espublik a ta'li m m arkazi 6 dushman bizdan ham ko‘ra ko‘proq talafot ko‘rgan. biroq, shunga qa- ramay, dushman yangi flotni shayladi, bizning territoriyamizga desant tushirishga hozirlik ko‘rmoqda. jonatan svift, “gulliverning sayohatlari” romanidan * * * badiiy asarda ijodkor shaxsiyati, uning hayotidagi muhim nuqtalar ma’lum darajada akslanadi. badiiy matn tahlilida qo‘llaniladigan yana bir – biografik metodda asar ijodkor shaxsi, uning biografiyasi bilan bog‘lab tahlil qilinadi. bu matnga yuklangan mazmunni oydinlashtirish da, asarning yaratilish tarixi bilan bog‘liq faktlarni aniqlashda va asar- dagi …

Want to read more?

Download all 85 pages for free via Telegram.

Download full file

About "10-sinf adabiyot kitobi"

adabiyot toshkent – 2022 10 yangi nashr umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 10-sinfi uchun darslik o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi nashrga tavsiya etgan namuna (c) r espublik a ta'li m m arkazi uo‘k 821.512.133(075.3) kbk 83.3(5o‘)ya72 m 54 respublika maqsadli kitob jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan chop etildi. original maket va dizayn konsepsiyasi respublika ta’lim markazi tomonidan ishlandi. isbn 978-9943-8170-6-7 © respublika ta’lim markazi, 2022 tuzuvchilar: zulxumor mirzayeva, komil jalilov mas’ul muharrir: shuhrat sirojiddinov – alisher navoiy nomidagi toshdo‘tau rektori, filologiya fanlari doktori, professor. taqrizchilar: adabiyot [matn]: 10-sinf uchun darslik / z. i. mirzayeva, k. q. djalilov. – toshkent: respublika ta’lim markazi, 2022. – 224 b. uo‘k 821.512.133(0...

This file contains 85 pages in PDF format (7.7 MB). To download "10-sinf adabiyot kitobi", click the Telegram button on the left.

Tags: 10-sinf adabiyot kitobi PDF 85 pages Free download Telegram