1724215324

PDF 24 pages 987.8 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 987.8 KB

File type PDF

Pages 24

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi jizzax politexnika instituti o.s.ermatov mevachilik va sabzaotchilik (o‘quv qo‘llanma) 60811300 -qishloq xo‘jalik mahsulotlarini saqlash va dastlabki ishlash texnologiyasi bakalavriat ta’lim yo‘nalishi talabalari uchun mo‘ljallangan jizzax - 2022 mevachilik va sabzavotchilik. o‘quv qo‘llanma. muallif: ermatov o.s. jizzax-2022. -160 bet. mazkur o‘quv qo‘llanma 60811300 - qishloq xo‘jalik mahsulotlarini saqlash va dastlabki ishlash texnologiyasi ta’lim yo‘nalishida o‘qiyotgan talabalari uchun o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan tasdiqlangan davlat ta’lim standarti talablari asosida tuzilgan namunaviy o‘quv reja va fan dasturi asosida tayyorlangan. uni yozishda mustaqillik yillarida jahon va respublika mevachilik va sabzavotchilik fani, texnikasi va ilg‘orlar erishgan yutuqlar muallif tomonidan hisobga olinib, meva va rezavor meva va sabzavot ekinlarining ahamiyati, kelib chiqishi, tarqalishi, biologik xususiyatlari, o‘zbekistonda yovvoyi holda o‘sadigan meva va sabzavot ekinlariga katta e’tibor berilgan. ushbu o‘quv qo‘llanmadan o‘qituvchilar, talabalar, magistrlar, doktorantlar, fermerlar, agroklaster mutaxassislari va boshqa keng kitobxonlar ommasi foydalanishi mumkin. o‘quv …

2 / 24

tisodiyoti davrida aholini oziq-ovqat mahsulotlariga, sanoatni esa xom ashyoga bo‘lgan talabini qondirish hozirgi kunda qishloq xo‘jaligi oldida turgan eng muhim dolzarb vazifalardan biri bo‘lib qolmoqda va respublikamiz hukumati bu sohaga katta e’tibor qaratmoqda. mevachilik qishloq xo‘jalik ishlab chiqarishining tarmog‘i sifatida asosiy vazifasi aholini ho‘l mevalar, sanoatni xom ashyo bilan ta’minlashdan iborat. mevachilik va sabzavotchilik fan sifatida meva va rezavor-meva va sabzavot ekinlarining tuzilishi, o‘sish, ko‘payish va hosil berish qonuniyatlarini, tashqi muhit omillariga munosabati va biologiyasini o‘rganish asosida yuqori, sifatli hamda muttasil hosil olish texnologiyasining nazariy asoslari va amaliy usullarini ishlab chiqishdan iborat. mevachilikning xalq xo‘jaligidagi ahamiyati benihoya katta. meva va rezavor- mevalar tarkibi odam organizmi uchun zarur bo‘lgan shakar, organik kislotalar, oqsillar, yog‘lar, oshlovchi, pektin, aromatik moddalar, kolloidlar, mineral tuzlar, fermentlar va vitaminlar manbai. meva va sabzavotni yetishtirish strukturasi ishlab chiqilgan bo‘lib, uni joylarda amalga oshirishga alohida ahamiyat beriladi. chunki, bu tadbirlarni amalga oshirish meva va uzum mahsulotiga bo‘lgan xalq …

3 / 24

hiligi quritilib, ajoyib quriq meva mahsulotlari (turshak, qoqi, qaysa, kuraga va boshqalar) tayyorlanadi. bu xildagi quritilgan mevalarni uzoq saqlash, mazasi va to‘yimlilik sifatiga unchalik zarar yetkazilmagan holda uzoq joylarga olib borish mumkin. hozirgi vaqtda mamlakatimizda aholi jon boshiga kuniga kamida 430-550 g yoki yiliga 125-185 kg meva va sabzavot yetishtirilishi kerak. mevalar iste’mol qilinishidan tashqari, ba’zi turlari (zaytun daraxt, yong‘oq, bodom va boshqalar) urug‘idan oziq-ovqatda ishlatiladigan va texnik moy, po‘stlog‘i, barglari hamda mevasi po‘chog‘idan tanin (yong‘oq, anor, tut daraxtidan), shuningdek qimmatbaho o‘simlik bo‘yoqlari (anor, pistadan) olinadi. o‘rik 4 danagidan tush, yong‘oq po‘chog‘idan esa faollashtirilgan tibbiyot ko‘miri tayyorlashda foydalaniladi. ba’zi meva daraxtlari turi (yong‘oq, o‘rik, nok, xurmo va boshqalar)dan qimmatbaho buyumlar ishlab chiqarishda foydalaniladigan yog‘och tayyorlanadi. meva daraxtlari kanallar bo‘yiga, yo‘llar, temir yo‘l magistrallari yoqasiga ekiladi, ulardan jarliklarni mustahkamlashda, tuproqni eroziyadan saqlashda, shuningdek, tog‘ yonbag‘irlarini daraxtzor qilishda hamda jarliklar hosil bo‘lishi oldini olishda ham foydalanish mumkin. baland o‘sadigan meva daraxtlari (o‘rik, …

4 / 24

olganda chiqaradi. bitta katta daraxt kuniga 2 kg ga yaqin kislorod ajratadi. tosh yo‘llar yoqasidagi daraxtlar o‘tkinchi avtomashinalar chiqarish trubasidan ajraladigan karbonat angidrid gazining 30% gacha qismini yutadi. katta shaharlar havosining 100 m 2 maydonida har oyda 1 kg ga, botanika bog‘i bor joyda esa 300 g ga yaqin ifloslangan moddalar to‘planadi. shaharlarda bir gektar yerdagi daraxtlar kuniga o‘rtacha 150 kg yoki yiliga 54 t ga yaqin havodagi changni filtrlaydi. daraxtlar tagidagi havoda changning o‘rtacha kontsentratsiyasi ochiq joydagiga qaraganda yozda 40%, qishda esa 35-37% kam bo‘ladi. yozda yashil o‘simliklar ekilgan joylardagi harorat shaharning ko‘kalamzorlashtirilmagan joylar bilan taqqoclanganda 6-10 o c past, havo namligi esa (transpiratsiya tufayli) 30-40% yuqori bo‘ladi. daraxtlarning bargi tutunni ushlab qoladi, bu bilan joyning havosini sog‘lomlashtiradi. daraxt va butalar shaharda shovqinni kamaytiradi, ya’ni 26% ni yutib, 74% ni qaytaradi, bu odam organizmiga tinchlantiruvchi vosita sifatida ta’sir etadi. ko‘pgina meva va sabzavot o‘simliklari havoga fitontsitlar (uchuvchi kimyoviy moddalar) …

5 / 24

‘lomlashtiradi, odam eng yaxshi dam oladigan joy hisoblanadi. ular odamlar kayfiyatini, hayot faoliyatini yaxshilaydi, tabiatga muhabbat uyg‘otadi. umuman, mevachilik daromadli soha. rayonlashtirilgan meva ekinlari navlari va turlari joyning tuproq-iqlim sharoitlariga to‘g‘ri tanlanib joylashtirilsa, tuproqqa ishlov berish va o‘simlikni parvarishi bilan bog‘liq barcha agrotexnika ishlari o‘z vaqtida va sifatli bajarilsa mevachilik o‘simlikshunoslikning yuqori rentabelli, iqtisodiy ko‘rsatkichlari yuksak tarmog‘iga aylanadi. 6 i bob. mevachilik halq xo‘jaligidagi ahamiyati, hozirgi ahvoli va rivojlanish istiqbollari. 1.1. mevachilikning tarqalishi, sanoatdagi o‘rni va ahamiyati mamlakatimizda bozor iqtisodiyoti davrida aholini oziq-ovqat mahsulotlariga, sanoatni esa xom ashyoga bo‘lgan talabini qondirish hozirgi kunda qishloq xo‘jaligi oldida turgan eng muhim dolzarb vazifalardan biri bo‘lib qolmoqda va respublikamiz hukumati bu sohaga katta e’tibor qaratmoqda. markaziy osiyo, jumladan o‘zbekiston hududi ko‘pgina qishloq xo‘jalik, shu jumladan meva ekinlarini kelib chiqish markazlaridan biri hisoblanadi. qadimdan bu hududda o‘rik, qaroli, olma, nok, gilos, pista, bodom, yong‘oq, uzum singari meva ekinlarining qimmatli mahalliy navlari saqlanib qolgan. meva …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "1724215324"

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi jizzax politexnika instituti o.s.ermatov mevachilik va sabzaotchilik (o‘quv qo‘llanma) 60811300 -qishloq xo‘jalik mahsulotlarini saqlash va dastlabki ishlash texnologiyasi bakalavriat ta’lim yo‘nalishi talabalari uchun mo‘ljallangan jizzax - 2022 mevachilik va sabzavotchilik. o‘quv qo‘llanma. muallif: ermatov o.s. jizzax-2022. -160 bet. mazkur o‘quv qo‘llanma 60811300 - qishloq xo‘jalik mahsulotlarini saqlash va dastlabki ishlash texnologiyasi ta’lim yo‘nalishida o‘qiyotgan talabalari uchun o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan tasdiqlangan davlat ta’lim standarti talablari asosida tuzilgan namunaviy o‘quv reja va fan dasturi asosida tayyorlangan. uni yozishda mustaqillik yillarida jahon va re...

This file contains 24 pages in PDF format (987.8 KB). To download "1724215324", click the Telegram button on the left.

Tags: 1724215324 PDF 24 pages Free download Telegram