görogly eposyna bellikler

PDF 563 pages 5.9 MB Free download

563 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.9 MB

File type PDF

Pages 563

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 563

görogly türkmen halkynyň gahrymançylykly dessany a.goli türkmeni halkynyň medeni-syýasy ojagy görogly eposy 2 mazmuny eser hakda käbir bellikler........................................................................................... a. golo sözbaşy mäti kösäýew................................................................................................... 5 göroglynyň döwri hakda a.bekmyradow................................................................. 13 1. göroglynyň döreýşi..................................................................................................... 31 2. göroglynyň öýlenşi..................................................................................................... 76 3. arapdan ar alyşy............................................................................................................ 91 4. göroglynyň öwezi getireni...................................................................................... 119 5. göroglynyň öwezi halas edişi................................................................................ 188 6. öwez öýlenen................................................................................................................ 222 7. arap reýhan.................................................................................................................. 249 8. hüňkäriň kyrk müňi.................................................................................................. 280 9. öwez öýkelän.................................................................................................................315 10. kempir (gyratyň ogurlanşy).....................................................................................331 11. harmandäli.....................................................................................................................385 12. görogly hem bezirgen.................................................................................................437 13. serwijan

2 / 563

.......................................................................................................................... 485 14. gülaýym hem ärhasan................................................................................................503 15. göroglynyň ölümi.........................................................................................................542 a.goli türkmeni halkynyň medeni-syýasy ojagy görogly eposy 3 gadyrly okyjy! eliňizdäki kitap, türkmenistanyň görnükli ýazyjysy ata gowşudowyň hem-de professor mäti kösäýewiň 1979-njy ýylda çowdurly pälwan bagşydan ýazyp alan we 1980 njy ýylda aşgabatda “türkmenistan” neşriýaty tarapyndan çapa taýýarlanan eser esasynda, rus/kril hatyndan latynça üýtgedilip size hödürlenýär. “aşgabat” göroglusyna birnäçe bellik: 1. merhum ahmat bekmyradowyň “göroglynyň döwri hakda bellikler” atly makalasyny bu kitaba artdyrdyk. 2. “aşgabatda” çap bolan tekstden artykmaçrak, birgiden söz düşündirişini, çykgytda görkezdik hem suratlar bilen bezedik. 3. “aşgabat” göroglysynda yslam dininiň elementleriniň ýany bilen, gadymy, mifiki alamatlary hem görse bolýar(deňiz aty, arkasynda penjäň yzy bolmak...) 4. bu tekst, äzeri wariýanty esasynda düzüleni üçin şaýy mezhebine degişli ynançlary görse bolýar. (ymam reza, alynyň jany üçin diýen kasam, 5. tekstde agzalýan “tekeli”söz hakynda: mälim boluşy ýaly şaýy gyzylbaş şa ysmaýlyň radikal toparlary şulardan yýnarat bolupdyr: tekeli, şamly, baýatly, ustajaly, gajar, awşar, …

3 / 563

na ýetenleri çöle taşlamak hakynda 921-nji ýylda oguzlaryň arasyna syýahat eden arap ilçisi ibn fadlen öz ýazgylarynda ölüm halyna ýetenleriň düze taşlanýandygyny belläpdir. türkmen ertekileriniň birinde bu barada agzalýar. - magtymguly hem görogly ýaly erenler bilen duşuşandygyny “turgul” diýen goşgusynda beýan edýär. a.goli türkmeni halkynyň medeni-syýasy ojagy görogly eposy 4 - dindarlyga hem sopuçylyga garşylygyny, jygaly beg şeýle aňladýar: “«aýat» diýdiler, «gurhan» diýdiler, «namaz» diýdiler... diýip gep nokatlaýar, merez diýdiler, zäher diýdiler, zaňňar, diýseler diýipdirler-dä, sen öz dilegiňi dileseň bolmaýamy zaňňar, erenleri jem görüp, olardan sustuň basylyp, päliňden gaýdyp, sopuçylyk patasyny alyp gaýdan aga diýerler saňa, iň soňunda bitirjek işiňem şumudy. indi, ine seniň boljagyň: egniňe güpbirägeden bir mele don geý, aýagyňa bir köne köwüş mesini-de geý, başyňa bir köne ýatyş telpek geýip töweregiňden bäş-alty garyş bizi aýla, öňüňi-ardyňy ýuwmak üçin nirde akar suw barka diý-de gözlen, aýlan, suw tapanyňdan soňam agzyňa garyş-ýarym agajy sok-da geziber, ine ahyry seniň boljagyň, …

4 / 563

ky her bir şahanyň ahyryndaky arzuwlar, gorkut atadaky: “ýum bereýin hanym...” diýen sözlerini ýadyňa salýar. - görogly bilen aşyk aýdyň pir, edil kemine bilen äraly işan piri ýadyňa salýar. - neşapurdan dolanyp gelende kösäniň, agaýunus bilen öwez jana atan töhmeti, ýene gorkut atadaky bugaç han dessanyndaky edil şeýle töhmeti ýatladýar. a.goli türkmeni halkynyň medeni-syýasy ojagy görogly eposy 5 - gülaýym ärhasan şahasyndaky “lat-menat” meselesi: “lat-menat” yslamdan öň araplaryň çokunýan butlary. hasan şa, ol döwürde lat u menata ynanyp bilmez, olar musulman. “lat-menat”-a ant içmek ýüsüp-ahmat dessanynda hem bar. 6. türkmenistanda işlenen bu tekstde bir görseň görogly arap ilinde, bir görseň gürjüstanda bir görseňem neşapurda (horasanda) gezip ýör, ýer-ýurt atlary hem diýseň bulaşyk, arap-pars sözleri bolsa gaty ýalňyş suratda berlipdir. (arzyrumy= arzylum, çeşimbent= çeşbent...) 7. görogly dessanyny aýdan bagşylar, öz ýaşaýan ýerlerinde, özbek sözlerinden az täsir almandyrlar, özbek hanlygynda ýörgünli bilan “mährem”, “guşbegi”, “merdikär”, “müşrip=mirap” ... ýaly sözleri esere girizipdirler we …

5 / 563

lynyň arasyny üzmek mümkin däl».2 gündogarşynas alym ý. e. bertels'iň görogly barada aýdan bu sözleri örän ýerlikli. keseki ýurt basybalyjylaryň garşysyna gaýduwsyz göreşýän halk üçin elmydama parasatlylyk bilen ýolbaşçlyk eder ýaly, her bir tarapdan gözli, ukyply hem öz şahsy hereketleri bilen görelde bolup bilýän ýolbaşçy—serdar zerur bolupdyr. türkmen halkynyň arasynda giňden ýaýran «baş bolmasa, göwre läş» diýen parasatly nakyl ençeme wakalaryň netijesinde döräpdir. taryhdan belli bolşy ýaly, türkmen halky köp sanly basybalyjylaryň garşysyna asyrlaryň dowamynda göreşip gelipdir. şol zerarly halk köpçüligi ähli zadyny, özüni hem erkinligini goranmaga uýgunlaşdyrypdyr. her bir türkmen balasyna sallançakdan başlap at, ýarag, batyrlyk, duşmana gaýtawul bermek, il-güne, ýurda wepalylyk ýaly, gerekli terbiýe berlip başlanýar: meniň oglum han ýigit, eker bagynda çigit, atlanyp awa gitse, ýanynda segsen ýigit. segsen ýigidiň serdary, öz iliniň gurbany. ýaş ýigit goýun-guzy kökermegi, atlara, düýelere öz diýenini etdirmegi başarmaly. eger durmuş talap etse, daýhan bolmaly, çarwa bolmaly, zerur bolsa ata çykmaly, özgelere …

Want to read more?

Download all 563 pages for free via Telegram.

Download full file

About "görogly eposyna bellikler"

görogly türkmen halkynyň gahrymançylykly dessany a.goli türkmeni halkynyň medeni-syýasy ojagy görogly eposy 2 mazmuny eser hakda käbir bellikler........................................................................................... a. golo sözbaşy mäti kösäýew................................................................................................... 5 göroglynyň döwri hakda a.bekmyradow................................................................. 13 1. göroglynyň döreýşi..................................................................................................... 31 2. göroglynyň öýlenşi..................................................................................................... 76 3. arapdan ar alyşy..............................................................

This file contains 563 pages in PDF format (5.9 MB). To download "görogly eposyna bellikler", click the Telegram button on the left.

Tags: görogly eposyna bellikler PDF 563 pages Free download Telegram