jumanazarova+saida+rustambek+qizi+102-105

PDF 4 pages 297.5 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 297.5 KB

File type PDF

Pages 4

Updated May 2026

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

102 qadimgi yozuvlar tarixi jumanazarova saida rustambek qizi chdpu 2-bosqich talabasi shofqorov abdushukur musayevich, chdpu oʻzbek tilshunosligi kafedrasi mudiri annotatsiya. ushbu maqolada qadimgi turkiy yozuvlar, ularning kelib chiqishi, shakllangan davri va bu yozuvlarda yozilgan asarlar haqida fikr yuritilgan. kalit so‘zlar: piktografik yozuv, ideografik yozuv, magik, tamgʻalar, paleografik kuzatuvlar, oʻrxun-enasoy, uygʻur, moniy, sugʻd, brahma, suryoniy yozuvlari. annotation. this article discusses the ancient turkic writings, their origin, period of formation and works written in these writings. key words: pictographic writing, ideographic writing, magic, stamps, paleographic observations, orhun-enasai, uyghur, moni, sugdian, brahma, syriac writings. inson tug‘ilibdiki, o‘z vatan tuyg‘usi va o‘z ona tili bilan ulg‘ayadi. ona tili haqida gapirishdan avval, qadimgi tillar, qadimgi yozuvlarga e’tibor qaratish lozim bo‘ladi. chunki hozirgi kundagi har bir shakllangan va shakllanmagan til va yozuvlar o‘zining uzoq va qadimiy tarixiga ega. tilning shakllanishida bevosita yozuvning ahamiyati kattadir. yozuvlar haqida gapirganda, eng avvalo, qadimgi yozuvlarga to‘xtalishni joiz deb bildik. qadimgi …

2 / 4

iy til. – toshkent: "navoiy universiteti" nashriyot-matbaa uyi 2019. 16-b. 103 qadimgi yozuvlardan misr yozuvi va shummer mixxatlari juda mashhur hisoblanadi. misr yozuvining o‘ziga xos jihati shundaki, ikki usulda gorizontal holatda o‘ngdan chapga yoki vertikal holatda yuqoridan pastga qarab yozilgan. misr yozuvi va shummer mixxatining farqli tomoni misr yozuvi papirusga, shummer mixxati esa loy taxtachalarga bitilgan. bu yozuvlar sharqda keng tarqalgani uchun “qadimgi sharqning lotin yozuvi” nomini ham olgan. qadimgi turkiy yozuvlar ko’k turk, uyg‘ur, moniy, sug‘d, brahma va suryoniy yozuvlaridir.2 avvalo, dunyoga mashhur bo‘lgan ko‘k turk yozuviga to‘xtalsak. bu yozuvning shakllangan davri va ildizlari haqida aniq bir dalillar mavjud emas. hozirgi kunga qadar o‘rganilmoqda. ba’zi olimlar ko‘k turk yozuvini tamg‘alar (urug‘-qabila belgilari) ga bog‘lashadi. boshqa bir fikrda esa bu yozuv oromiy yozuvi, ya’ni sugʻd xati asosida shakllangan. koʻk turk yozuvi oromiy, sugʻd va pahlaviy yozuvlarining kuchli ta’sirida bo‘lgan. paleografik kuzatuvlar natijasida a.amanjalov ushbu yozuvning tarixi miloddan avvalgi i mimg …

3 / 4

ida ilk bor fransuz turkologi o.donner soʻz yuritgan edi. tomson o.donnerning fikriga quydagicha munosabat bildirgan edi: “unutmaslik kerakki, yozuvlarimizning davri bilan oʻsha yozuvlarning davri orasida ming va undan ortiq yillar bor. bu tur oʻxshashliklarining odatda somon olovi singari yaltiroq, ammo oʻtkinchi boʻlganini ham qabul etmoq kerak. bunday ishoratlar chinakam boshqa yoʻllar bilan aniqlangandan keyin boshqa alifbolar bilan qilinadigan qiyoslash yozuvning ildizini topish uchun asos boʻla oladi. buning ustiga, 2 abdishukurov b. qadimgi turkiy til. – toshkent: "navoiy universiteti" nashriyot-matbaa uyi 2019. 16-b. ³ abdishukurov b. qadimgi turkiy til. – toshkent:"navoiy universiteti" nashriyot-matbaa uyi 2019. 18-b. 104 yenisey yozuvlarini hozircha bir chetga qoʻyib avvalo faqat urxun yozuvlari bilan mashgʻul bolish juda toʻgridir. zero, yenisey yozuvlari alohida qiyinchiliklar paydo qilmoqda va koʻp shubhalarga sabab boʻlmoqdaki, bu yozuvga hozir toʻxtalganimizda ham aslo yechilmasligini eʼtirof etaman”.4 turkiy-run yozuvi hududiy chegaralanish jihatidan uchta katta guruhga ajratiladi: 1) tis guruhi (nad-sent-miklosh) 2) yevroosiyo guruhi (don, kuban, …

4 / 4

slab yozilgan. misol uchun mahmud qoshgʻariyning “devonu lugʻatit turk” asarida xorazm nomi xvarzm deb yuritilgan. arab izofasi arab xatlarida al- artikili bilan yozilgan, uygʻur yozuvida esa bu talaffuzga moslangan. xususan, “hibbat-ul haqoyiq” uygʻur yozuvida, “hibbat al- haqoyiq” esa arab yozuvli matnlarda uchraydi. uygʻur yozuvida bitilgan yodgorliklarning eng muhimlari quyidagilar: a) “xuastuanift” ning qadimgi turkiy versiyasi; b) “maytri simit” bitigi; c) “oltin yorugʻ” asari; d) “syuan-szan kechmishi” asari; e) qadimgi turk she’rlari; f) yusuf xos hojibning “qutadgʻu bilig” dostoni; 4 rahmonov n., sodiqov q. oʻzbek tili tarixi. – toshkent: "oʻzbekiston faylasuflar milliy jamiyati" nashriyoti, 2009. 46-b. ⁵ rahmonov n., sodiqov q. oʻzbek tili tarixi. – toshkent: "oʻzbekiston faylasuflar milliy jamiyati" nashriyoti, 2009. 47-b. ⁶ rahmonov n., sodiqov q. oʻzbek tili tarixi. – toshkent: "oʻzbekiston faylasuflar milliy jamiyati" nashriyoti, 2009. 58-b. 105 g) ahmad yugnakiyning “hibbat ul-haqoyiq” asari. moniy yozuvi moniy dining shakllanishi bilan bogʻliq. moniy dini milodiy 247- yilda eronda vujudga …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jumanazarova+saida+rustambek+qizi+102-105"

102 qadimgi yozuvlar tarixi jumanazarova saida rustambek qizi chdpu 2-bosqich talabasi shofqorov abdushukur musayevich, chdpu oʻzbek tilshunosligi kafedrasi mudiri annotatsiya. ushbu maqolada qadimgi turkiy yozuvlar, ularning kelib chiqishi, shakllangan davri va bu yozuvlarda yozilgan asarlar haqida fikr yuritilgan. kalit so‘zlar: piktografik yozuv, ideografik yozuv, magik, tamgʻalar, paleografik kuzatuvlar, oʻrxun-enasoy, uygʻur, moniy, sugʻd, brahma, suryoniy yozuvlari. annotation. this article discusses the ancient turkic writings, their origin, period of formation and works written in these writings. key words: pictographic writing, ideographic writing, magic, stamps, paleographic observations, orhun-enasai, uyghur, moni, sugdian, brahma, syriac writings. inson tug‘ilibdiki, o‘z vatan ...

This file contains 4 pages in PDF format (297.5 KB). To download "jumanazarova+saida+rustambek+qizi+102-105", click the Telegram button on the left.

Tags: jumanazarova+saida+rustambek+qi… PDF 4 pages Free download Telegram