normal fiziologiya,2 nashr (alyaviya o.t.)-2007 y

PDF 536 pages 19.1 MB Free download

536 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.1 MB

File type PDF

Pages 536

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 536

o.t.alyaviya, i sh . k o d i r o v a.n .tsodi ro v, sh d . x a m r o ts u l o v , e d . xalilov normal fiziologiya tuldirilgan ikkinchi nashr uzbekiston respublikasi oliy vaurt a maxsus ta'lim vazirligi tomonidan tibbiyot oliy utsuv yurtlari talabalari uchun darslik sifatida tavsiya etilgan toshkent «yangi asr avlodi» 2007 yil xozirgi zamon fanlarining, xususan biologiya va tibbiyotning tezlik bilan rivojlanishi fiziologiya fanida juda kup yangi kashfiyotlarga sabab bulmofa. bu esa talabalar uchun zamonaviy usulda yozilgan, yangi ma'lumotlar bilan tuldirilgan darslik yaratishni takozo etdi. yutsoridagilarni va kadrlar tayyorlash milliy dasturi talablarini %isobga olgan %olda ushbu darslik yaratildi. tsarslikda fiziologiya fanining klassik ma'lumotlaridan tortib, to zamonaviy tekshirish usullari kullanilib olingan ma'lumotlargacha keltirilgan. shub^asiz, bunday ma'lumotlar talabalarning bilimini boyitish, nazariy bilimlarini yatsin kelajakda amaliyotda kullash imkoniyatini yaratadi. darslik tibbiyot institutlari talabalari uchun yozilgan bulib, undan universitet biologiya va sport-soglomlashtirish fakultetlari …

2 / 536

iziologiya funktsiyalarning turda va individda rivojla- nishini, ularning doimo uzgaruvchan tashtsi sharoitiga mosla- nishini urganadi. odam organizmi funktsiyalarini chuk^r urganish va shu ta rifa faol ta'sir kursatib, ularni zaruriy tomonga yunalti- rish fiziologiyaning asosiy matssadidir. fiziologiya mu stavil bulgan, bir-biri bilan boglangan bir tsancha fanlarga bulinadi. fiziologiyani avvalo umumiy va xu- susiy solishtirma va evolyutsion, shuningdek, ixtisoslashgan (yoki amaliy) va odam fiziologiyalariga bulish mumkin. umumiy fiziologiya - mu^it ta'siriga tirik organizm ja- vob berishining umumiy tsonunlarini, ^ar bir organizmga xos bulgan ^ayotiy jarayonlarni urganadi. xususiy fiziologiya - tutsimalar (muskul, nerv va b.), a'zo lar (miya, yurak, buyrak va b.), tizimlar (xazm, »¡on aylanish, na- fas va b.) funktsiyalarini urganadi. solishtirma fiziologiya - ^ar xil turlarga mansub bulgan organizmlar va individual rivojlanishning turli boskichla- rida turgan bir turga mansub organizmlar funktsiyasining uziga xosligini urganadi. evolyutsion fiziologiya - funktsiyalarni tur va individda ri- vojlanish tsonuniyatlarini urganadi. ixtisoslashgan (eki amaliy) fiziologiya - ixtisosiga, …

3 / 536

iy jarayonlarning amalga oshishi bunga sabab buladi. bu ikki yunalish yordamida juda kup ma'lumotlar tuplandi, organizmda fizik va kimyoviy jarayonlar utishining uziga xos konuniyatlari aniyutandi, bu jarayonlarni urganish uchun maxsus texnikaviy usullar ishlab chitsildi va natijada mustatsil biologik fizik va biokimyo fanlari vujudga keldi. fiziologiyadagi biofizik yunalishning mux im tarmotslari- dan biri - elektrofiziologiya sanalib, bu sotsa tsayvonlar orga- nizmida nerv, muskul va gutsimalari tsuzgalganda ruy beruvchi elektr tsodisalarini urganadi. fiziologiya morfologik fanlar - anatomiya, gistologiya, tsi- tologiyaga chambarchas (uzviy) boglits. organizm va tsismlarning shakli, tuzilishi va ularning funktsiyasi uzaro borlik, ular ning makroskopik, mikroskopik va submikroskopik tuzilishi- ni va muayyan funktsiya yuzaga chitsayotgan paytda bu tuzilish uzga- rishini bilmay turib organizm funktsiyalarini chutsur urganib bulmaydi. fiziologiya umumiy biologiyaga, evolyutsion ta'limotga va embriologiyaga tsam tayanadi, chunki tsar tsanday organizm faoli- yatini urganish uchun uning garatstsiyot tarixi - filogenezi va ontogenezini bilish lozim. fiziologiya barcha tibbiyot fanlariga uzviy boglits. s o …

4 / 536

ixologiya va pedagogikaga xam boglik. i.p.- pavlovning yaratgan oliy nerv faoliyati ^atsidagi ta'limoti psixologiya va pedagogikaning tabiiy-ilmiy asosidir. fiziologik teksh irish usullari. fiziologiya eksperimen- tal fan. fiziologiya z^ayot ^odisalarini kuzatib va urgana bo- rib, ularga sifatli va mitsdoriy ba^o berishga, ya'ni (ularni) anits tasvir tsilish va ulchashga, shuningdek kuzatish natijala- rini ^ujjatlashga intiladi. ulchash uchun ^am, asoslash uchun ^am tekshirish usu liga mos maxsus asbob va anjomlar kerak. chunki kupgina jarayonlar shu tsadar oz bulib, shunchalik tez utib ketadiki, ularni ulchash uchun maxsus moslamalar zarurdir. zamonaviy fiziologiya yuksak da- rajadagi sezgir apparatlardan foydalanayotganligi organizm- ni urganish imkoniyatlarini goyat kengaytiradi. mutaxassis fiziologiya jarayonlarini kuzatibgina tsolmas- dan, balki nimauchun buj arayon sodir bulayotganligini ^am bi- lishi zarur. buning uchun fiziolog maxsus, uzgarib turadigan sharoitda tajribts, eksperiment utkazishi zarur. fiziologlar organizmdagi ^ar tsanday jaryonlarni tajri- bada tekshirilayotgan paytda mazkur jarayonni tsanday sh aroit da vujudga keltirish, kuchaytirish yoki susaytirish mumkinli- gini aniklashga intiladilar. …

5 / 536

tlar bulishini kuzatishadi. a'zo faoliyati nerv tizimi ta'siriga boglits ekanligini bilish uchun shu a'zoga boradigan nerv tolalari tsirtsiladi (denervatsiyausuli). a'zolarning k o n to mir tizimi bilan alotsasini uzish uchun turli tson-tomirlar borlab tashlanadi (ligatura solish usuli) yoki bir tomirning markaziy tsismi ikkinchi tomirning periferii ^ismiga ulana- di (tomirlar anostomozi usuli). gavdaning ichkarisida joy- lashgan va shuning uchun bevosita kuzatib bulmaydigan ba'zi a'zolar faoliyatini urganish uchun fistula kuyish usuli ^ulla- niladi. yurak, tson-tomirlar, bez yullarida utkaziladigan bir ^ator tekshirishlarda ularga ingichka naychalar - kateterlar sutsiladi, a'zolar faoliyatini yozib olish uchun bu kateterlar turli maxsus asboblarga ulanadi yoki muayyan modtsalar shu ka teterlar or^ali yuboriladi (kateterizatsiya usuli) . a'zolar faoliyatini sun'iy ^uzyaatish uchun fiziologlar elektr, mexa nik, kimyoviy yoki bopsha biror yul bilan ta'sir kursatishadi. yu ^orida aytib utilgan usullar utkir va surunkali tajri- balarda gadbik etiladi. ut kir tajribalar (yoki vivisektsiya) ^ayvonga narkoz berib yoki uni boisha usulda ^arakatsiz …

Want to read more?

Download all 536 pages for free via Telegram.

Download full file

About "normal fiziologiya,2 nashr (alyaviya o.t.)-2007 y"

o.t.alyaviya, i sh . k o d i r o v a.n .tsodi ro v, sh d . x a m r o ts u l o v , e d . xalilov normal fiziologiya tuldirilgan ikkinchi nashr uzbekiston respublikasi oliy vaurt a maxsus ta'lim vazirligi tomonidan tibbiyot oliy utsuv yurtlari talabalari uchun darslik sifatida tavsiya etilgan toshkent «yangi asr avlodi» 2007 yil xozirgi zamon fanlarining, xususan biologiya va tibbiyotning tezlik bilan rivojlanishi fiziologiya fanida juda kup yangi kashfiyotlarga sabab bulmofa. bu esa talabalar uchun zamonaviy usulda yozilgan, yangi ma'lumotlar bilan tuldirilgan darslik yaratishni takozo etdi. yutsoridagilarni va kadrlar tayyorlash milliy dasturi talablarini %isobga olgan %olda ushbu darslik yaratildi. tsarslikda fiziologiya fanining klassik ma'lumotlaridan tortib, to zamonaviy tekshirish usu...

This file contains 536 pages in PDF format (19.1 MB). To download "normal fiziologiya,2 nashr (alyaviya o.t.)-2007 y", click the Telegram button on the left.

Tags: normal fiziologiya,2 nashr (aly… PDF 536 pages Free download Telegram