fitotsenozning tuzilishi, dinamikasi va tasnifi

DOC 83.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1576161191.doc fitotsenozning tuzilishi, dinamikasi va tasnifi reja: 1. fitotsenoz haqida tushuncha. 2. fitotsenozning turlar tarkibi. 3. turlar orasida miqdor va sifat munosabatlari. 4. o`simliklar jamoasini qavatliligiga qarab baholash. 5. fitotsenozning tashqi qiyofasi. 6. hayotiy shakllar bo`yicha xilma-xilligi. 7. fitotsenoz dinamikasi. 8. fitotsenozning tasnifi. tayanch ibora va atamalar: determinant, ingridient, yarus, qurama – mozaiklik, mikrofitotsenoz, hayotiy shakl, fanerofit, xamerofit, gemikriptofit, kriptofit, terofit, gelofit, gidrofit, daraxt, buta, butacha, chala buta, polikarp, monokarp, sinuziya, dominant, subdominant, assiktator, antrapofit, kondominant, suktsessiya, singenetik, endoekogenetik, ekzogenetik, gologenetik, antropogen, assotsiatsiya, formatsiya. fitotsenoz grekcha so`zdan olingan bo`lib, fiton o`simlik, kainos — umumiy degan ma`noni bildirib, o`simliklar qavmi, birlashib yashovchi o`simliklarning tabiiy guruhidir. u o`ziga xos turlari, strukturasi, muhiti bilan xarakterlanadi yoki ayrim sharoitda bir to`da o`simliklar yoki bir qancha turlarga oid o`simliklarning qavm bo`lib yashashidir. 1904 yilda geobotanik olim g.f.morozov birinchi bo`lib o`rmon o`simliklarining qavm bo`lib yashashini aniqlaydi. undan keyin 1908 yilda akademik v.n.sukachev tomonidan hamma o`simliklarning qavmi …

» deb ta`rifladi. fitotsenozdagi o`simliklarning majmuasi bu tasodifiy emas, undagi o`simliklar konkret tarixiy taraqqiyot natijasida yig`ilgan uyushma — qavm hisoblanib, unga tuban va yuksak o`simliklar kiradi. ular ekologiyasining har xilligi bilan ajralib turadi. har bir fitotsenozning o`ziga xos bo`lgan muhim belgilari mavjuddir, ya`ni har bir fitotsenoz boshqasidan turlar tarkibi, turlar orasidagi miqdor va sifat munosabatlari, qavatlilik-pog`onalik, mo`llik, hayotiy shakli, gorizontal tuzilishi kabi belgilar bilan farq qiladi. fitotsenozning turlar tarkibi fitotsenozning turlar tarkibi eng muhim belgi hisoblanadi. shuning uchun ham turlar yig`indisi flora yoki floristik tarkib deb yuritiladi. turlar tarkibi biotsenozning xususiyati va tashqi qiyofasini belgilaydi. har bir jamoada yuksak o`simliklardan tashqari bir qancha bakteriyalar, suv o`tlari, zamburug`lar turi bo`ladi. fitotsenozda shunday turlar borki son jihatdan unchalik katta hajmni egallamaydi, lekin o`zining ishtiroki bilan fitotsenozda muhitni boshqaradi. misol uchun tuproq xususiyatini ifoda etadi. bu esa fitotsenozga to`liq tavsif berishga imkon yaratadi. bunday o`simliklarni muhitni belgilovchi — determinant o`simliklar deyiladi. fitotsenozning tarkibi …

illar ta`siriga bog`liq bo`ladi. o`zbekiston sharoitida cho`l va adir mintaqasiga nisbatan tog` mintaqasida fitotsenozning florasi turlarga boy bo`ladi. turlar orasida miqdor va sifat munosabatlari jamoadagi turlar miqdorini raqamlar bilan yoki amalda qabul qilingan ballar bilan o`lchanadi. jamoadagi turlarning miqdor ko`rsatkichi ularning mo`llik darajasini biddiradi. mo`llik og`irlik, ball va ma`lum maydon birligiga to`g`ri keluvchi o`simliklar soni bilan ifodalanadi. jamoadagi turlarning mo`lligi tashqi ekologik omillariga hamda turning gruppa yoki alohida o`sishiga bog`liq bo`ladi. shuning uchun ham jamoalar bir-birlaridan tubdan farq qiladi. jamoadagi uchraydigan har xil turlarning miqdor ko`rsatkichini mualliflar turlicha talqin qiladilar. jumladan i.k.pachoskiy asosiy jamoani tashkil etadigan turlarga, hamda ingredientlar, yani jamoada tur sifatida juda kam qatnashuvchilar bilan mutlaqo ishtirok etmaydiganlarga bo`lish kerak deydi. fitotsenozdagi turlar miqdori umumiy ekologik sharoitga bog`liq bo`ladi. cho`l mintaqasida turlar soni kam bo`lsa, adir mintaqasining tog` mintaqasi bilan tutashgan yerlarda turlar soni hamda individlar miqdori ko`p bo`ladi. fitotsenozning umumiy belgilaridan yana biri tuproqning qoplanish darajasidir. tuproqning …

hqari jamoadagi turlarni qayta hisoblab chiqish usullari ham qo`llaniladi. bu biroz murakkab bo`lib, har bir tur ma`lum maydon birligida — 1 m2, 10 m2 hisobida olinib, umumiy fitotsenoz maydoniga qayta hisoblanadi. bunda fitotsenozdagi daraxtlarga 10 x 100, 20 x 80, 20 x 10, buta va o`t o`simliklarga 1 x 2 dan 100 x 2 gacha maydon olib o`lchanadi. og`irlik usulida aniqlash — bunda ajratib olingan bir necha o`nlab maydon o`lchanadi. har bir maydon o`simligi o`rib olinadi va turlarga ajratib tortiladi. olingan miqdor taqqoslab ko`riladi. bu usul bilan, asosan, umumiy hosildorlikni aniqlash maqsadga muvofiq. o`simliklar jamoasining qavatligiga (yarusligi, pog`onaligi) qarab baholash bizga ma`lumki har bir fitotsenozda uning qavatlarga bo`linishi aniq ifodalanadi. buni cho`l, adir, tog` mintaqalarda va o`rmonlarda yilning to`rt faslida ham kuzatishimiz mumkin. har bir fitotsenozda qavatlar soni jamoaning tur tarkibiga qarab 5 ta va, ayrim hollarda, bundan ko`p bo`lishi mumkinligi kuzatiladi. har bir qavatda shu qavat uchun xarakterli o`simlik …

gropyron repens (l)) tashkil qiladi. ikkinchi yarusda ham qo`ng`irboshdoshlar oilasiga mansub boshqa turlar mavjud bo`ladi. uchinchi yarusda esa burchoqdoshlar oilasiga mansub sebarga turlari, to`rtinchi yarusda esa qo`ng`irboshdoshlarga mansub turlari mavjud bo`ladi. yaylovlarda ba`zan ikki yarusli o`simliklar uchraydi. ammo tabiatda bir yarusli o`simliklar qoplami deyarli uchramaydi. markaziy osiyoning sho`rhok cho`llaridagina bir yarusli o`simliklar qoplami uchrab, u yerda oqboyalish (salsola arbusculae formis drob), tatir, sho`rbuta (salsola dendraides. pall), pashmak, sertuk baliqko`z (salsola arassa m.v), to`rg`aycho`plarning qavatidan iborat bo`ladi. fitotsenozdagi yaruslilikka, birinchi navbatda ekologik omillar ta`sir ko`rsatadi. yaruslilik yerning iqlimiga va tuproq sharoitiga bog`liq bo`lib, ko`p yaruslik yuzaga chiqishida ta`sir ko`rsatadi. eng murakkab yaruslilik bizda hisor, tyan-shan tog` tizmalarining o`rmonlarida uchraydi. o`simliklar jamoasining qoplamida yaruslik faqat yer usti organlarida kuzatilib qolmay, balki yer ostki organlarida ham xuddi yer ustki organlaridek pog`onalik mavjud. fitotsenozdag`i yer ostki ildiz sistemasining pog`onalarida eng ustki pogonani yaylovlarda, odatda, qo`ng`irboshdoshlar oilasiga mansub bir yillik o`t o`simliklarning ildiz sistemasi egallasa, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "fitotsenozning tuzilishi, dinamikasi va tasnifi"

1576161191.doc fitotsenozning tuzilishi, dinamikasi va tasnifi reja: 1. fitotsenoz haqida tushuncha. 2. fitotsenozning turlar tarkibi. 3. turlar orasida miqdor va sifat munosabatlari. 4. o`simliklar jamoasini qavatliligiga qarab baholash. 5. fitotsenozning tashqi qiyofasi. 6. hayotiy shakllar bo`yicha xilma-xilligi. 7. fitotsenoz dinamikasi. 8. fitotsenozning tasnifi. tayanch ibora va atamalar: determinant, ingridient, yarus, qurama – mozaiklik, mikrofitotsenoz, hayotiy shakl, fanerofit, xamerofit, gemikriptofit, kriptofit, terofit, gelofit, gidrofit, daraxt, buta, butacha, chala buta, polikarp, monokarp, sinuziya, dominant, subdominant, assiktator, antrapofit, kondominant, suktsessiya, singenetik, endoekogenetik, ekzogenetik, gologenetik, antropogen, assotsiatsiya, formatsiya. fitotsenoz ...

DOC format, 83.5 KB. To download "fitotsenozning tuzilishi, dinamikasi va tasnifi", click the Telegram button on the left.

Tags: fitotsenozning tuzilishi, dinam… DOC Free download Telegram