15-17. dars bayonnomasi-5(2019-2020)

DOCX 9 pages 859.0 KB Free download

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇
1 / 9
5-sinf, matematika. (3 soatlik bayonnoma) â«15-17â» - oktabr, 2019-yil. mavzu: tenglamalar. 1. darsning maqsadi: qo‘shishning o‘rin almashtirish, guruhlash xossalari kabilar yuzasidan tushunchalar hosil qilish, o‘quvchilarning bkm larini shakllantirish, rivojlantirish va mustahkamlash. 2. darsning usuli: savol-javob, misol va masalalar yechish. 3. darsning jihozi: dts ko‘rgazmalari, tarqatma materiallar, kichik testlar. darsning borishi: 1. tashkiliy qism: o‘quvchilar bilan salomlashish, tozalikni tekshirish, davomatni aniqlash, o‘quvchilarning dars mashg‘ulotlariga ruhiy jihatda tayyorliklarini aniqlash. 2. o‘tilgan mavzuni so‘rab baholash: savol: qo‘shishning o‘rin almashtirish qonuni nimadan iborat? javob: qo‘shishning o‘rin almashtirish qonuni dan iborat. savol: qo‘shishning guruhlash qonuni nimadan iborat? javob: qo‘shishning guruhlash qonuni dan iborat. savol: qo‘shishda nolning qanday xossalari mavjud? javob: qo‘shishda nolning xossasi dan iborat. savol: sondan yig‘indini ayirish xossasini ifodalang. javob: sondan yig‘indini ayirish xossasi dan iborat. savol: yig‘indidan sonni ayirish xossasi nimadan iborat? javob: yig‘indidan sonni ayirish xossasi yoki dan iborat. savol: ayirishda nolning xossasi nimadan iborat? javob: ayirishda nolning xossasi va dan …
2 / 9
m bo‘ladi. ular orasidan noma’lum bo‘lgan qaysidir kattalikning qiymatini topish talab qilinadi. masala matematik belgilar yordamida qayta ifodalansa, noma’lum kattalik qiymatini osonroq topish mumkin bo‘ladi. bir necha masalani ko‘raylik: 1- misol. alisher bitta daftar sotib olayotib, sotuvchiga 500 so‘m berdi. sotuvchi unga 200 so‘m qaytardi. daftar necha so‘m turadi? yechish. bu masalada alisherning sotuvchiga bergan puli (500 so‘m) va sotuvchining alisherga qaytargan qaytimi (200 so‘m) ma’lum, daftarning narxi esa noma’lum. keling, noma’lum kattalik – daftar narxini x bilan belgilaylik. unda masala shartiga ko‘ra, x + 200 = 500 ifodaga ega bo‘lamiz. bu esa masala shartining matematik belgilar yordamida yozilgan ifodasi bo‘ladi. bu yozuv tenglikdan iborat bo‘lib, uning chap tomonida harfli ifoda x + 200, o‘ng tomonida esa 500 soni turibdi. shu bilan birgalikda, unda noma’lum kattalik x qatnashyapti. x harfi o‘rniga turli sonlarni qo‘yib ko‘rish mumkin. natijada, x ning ba’zi qiymatlarida tenglik to‘g‘ri, ba’zi qiymatlarida esa noto‘g‘ri bo‘ladi. masalan, x …
3 / 9
ega bo‘lamiz. ayirish amali ma’nosidan kelib chiqadigan bo‘lsak, bu son 23 va 12 sonlarning ayirmasidan ya’ni 23 - 12 = 11 sonidan iborat bo‘ladi. demak, x + 12 = 23 tenglamaning ildizi x = 11, ya’ni noma’lum son 11 ga teng. 11.2. noma’lum qo‘shiluvchini topish 3- misol. x + 23 = 57 tenglamani yeching. yechish. masala shartiga ko‘ra ikki qo‘shiluvchining yig‘indisi 57 ga teng. qo‘shiluvchilardan biri noma’lum va uni topish talab qilinadi. ayirish amalining ma’nosiga ko‘ra noma’lum qo‘shiluvchi yig‘indi va ikkinchi qo‘shiluvchi ayirmasiga teng. demak, x = 57 – 23, ya’ni x = 34. 34 soni haqiqatan ham x + 23 = 57 tenglamaning ildizi bo‘ladi, chunki bu sonni x ning o‘rniga qo‘ysak, tenglama 34 + 23 = 57 ko‘rinishdagi to‘g‘ri tenglikka aylanadi. javob: x = 34. [image: ] noma’lum qo‘shiluvchini topish uchun yig‘indidan ma’lum qo‘shiluvchini ayirish kerak. 11.3. noma’lum kamayuvchini topish 4- misol. y – 9 = 16 tenglamani …
4 / 9
uchun kamayuvchidan ayirmani ayirish kerak. 6- misol. (x + 43) – 23 = 52 tenglamani yeching. yechish. bu tenglamani ikki xil usulda yechish mumkin. 1-usul. tenglamaning chap qismini (x + 43) va 23 sonlarining ayirmasi sifatida olib, oldin noma’lum kamayuvchi (x + 43) ni topamiz: (x + 43) = 52 + 23, x + 43 = 75. so‘ng oxirgi tenglamadagi noma’lum qo‘shiluvchini topamiz: x = 75 – 43 = 32. javob: x = 32. 2-usul. oldin tenglamaning chap qismida turgan (x + 43) – 23 ifodani ayirish amali xossasidan foydalanib soddalashtiramiz: (x + 43) – 23 = x + 43 – 23 = x + 20. so‘ng uni tenglamaga qo‘yamiz: x + 20 = 52. bu tenglamadan noma’lum qo‘shiluvchini topamiz: x = 52 – 20, javob: x = 32. ko‘rib turganingizdek, har ikkala holda ham tenglama ildizi bir xil chiqdi. [image: ] sinfda bajariladigan mashqlar 217. tenglamada nima ma’lum va …
5 / 9
andan so‘ng undagi jami shokoladlar soni 423 donaga yetdi. dastlab qutida nechta shokolad bo‘lgan? bor edi: dona; solindi: dona; jami: dona. . javob: dastlab qutida dona shokolad bo‘lgan. [image: ]------------------------------------------------------------------------ 225. omborga 89 yashik uzum keltirilgandan so‘ng, uzum solingan yashiklar soni 174 taga yetdi. dastlab omborda qancha uzum bo‘lgan? bor edi: ta yashik; olib kelindi: ta yashik; jami: ta yashik. . javob: omborda yashik uzum bo‘lgan. 226. botir bir son o‘yladi. agar unga 74 ni qo‘shib, hosil bo‘lgan yig‘indiga yana 21 qo‘shilsa, 142 hosil bo‘ladi. botir qaysi sonni o‘ylagan? . javob: botir sonini o‘ylagan. 227. tenglamani ikki usulda yechib, uning to‘g‘ri yechilganligini tekshiring: 1-usul: a) ; b) ; d) ; 2-usul: a) ; b) ; d) ; tek: tek: tek: 1-usul: e) ; f) ; g) . 2-usul: e) ; f) ; g) . tekshirish: tekshirish: tekshirish: namuna: yuqorida ko‘rilgan 6- misol. 228. rasmga qarab tenglama tuzing va uni yeching. …
6 / 9
) ; b) ; d) ; e) ; f) ; g) . [image: ]------------------------------------------------------------------------ 233. , , sonlardan qaysi biri tenglamaning ildizi bo‘ladi? javob: soni berilgan tenglamaning ildizi bo‘ladi. 234. va sonlarining ayirmasi ga teng ekanligidan foydalanib, hisob-kitoblarsiz quyidagi sonli ifodalarning qiymatini va tenglamalarning ildizini ayting: a) ; b) ; d) ; javob: . javob: . javob: . e) ; f) ; g) . . . . 235. qutiga ta gugurt donasi solingandan so‘ng undagi jami gugurt donalari soni taga yetdi. dastlab qutida nechta gugurt donasi bo‘lgan? bor edi: ta; solindi: ta; jami: ta. . javob: dastlab qutida ta gugurt bo‘lgan. 236. bochkaga 214 litr suv solingandan so‘ng, undagi suv miqdori 391 litrga yetdi. dastlab idishda qancha suv bo‘lgan? bor edi: litr; solindi: litr; jami: litr. . javob: dastlab idishda litr suv bo‘lgan. 237. g‘altakda jami 2495 m sim bor edi. undan 897 m sim kesib olindi. g‘altakda qancha sim …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "15-17. dars bayonnomasi-5(2019-2020)"

5-sinf, matematika. (3 soatlik bayonnoma) â«15-17â» - oktabr, 2019-yil. mavzu: tenglamalar. 1. darsning maqsadi: qo‘shishning o‘rin almashtirish, guruhlash xossalari kabilar yuzasidan tushunchalar hosil qilish, o‘quvchilarning bkm larini shakllantirish, rivojlantirish va mustahkamlash. 2. darsning usuli: savol-javob, misol va masalalar yechish. 3. darsning jihozi: dts ko‘rgazmalari, tarqatma materiallar, kichik testlar. darsning borishi: 1. tashkiliy qism: o‘quvchilar bilan salomlashish, tozalikni tekshirish, davomatni aniqlash, o‘quvchilarning dars mashg‘ulotlariga ruhiy jihatda tayyorliklarini aniqlash. 2. o‘tilgan mavzuni so‘rab baholash: savol: qo‘shishning o‘rin almashtirish qonuni nimadan iborat? javob: qo‘shishning o‘rin almashtirish qonuni dan iborat. savo...

This file contains 9 pages in DOCX format (859.0 KB). To download "15-17. dars bayonnomasi-5(2019-2020)", click the Telegram button on the left.

Tags: 15-17. dars bayonnomasi-5(2019-… DOCX 9 pages Free download Telegram