ona tili 5-sinf qoidalari testlari bilan

PDF 44 стр. 1,8 МБ Бесплатная загрузка

44 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,8 МБ

Тип файла PDF

Страницы 44

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 44

t.me/tilshunoslik/beneficialeducation 1 ona tili (5-sinf: qoida, test + qo’shimchalar tasnifi, allomalarni anglatuvchi tasviriy ifodalar) bilimsizlik bilan ishga kirishsang, foydasi bo’lmaydi qancha tirishsang. 2019-yil t.me/tilshunoslik/beneficialeducation 2 ona tili, 5-sinf qoidalari 1.til jamiyatga, ya’ni odamlarning o’zaro munosabatga kirishuviga, aloqa qilishiga xizmat qiladi, shuning uchun u ijtimoiy hodisa sanaladi. 1989 – yilning 21 – oktabr kuni o’zbek tiliga davlat tili maqomi berildi. shundan boshlab ta’lim-tarbiya ishlari, majlislar, ish qog’ozlari, asosan, o’zbek tilida yuritiladigan bo’ldi. ma’lum bir fikrni ifodalash uchun so’zlarni tilimizning muayyan qoidalari asosida bir-biriga bog’lab, gap tuzamiz. so’zlarni bir-biriga bog’lanishi, gap va uning turlarini o’rgatadigan tilshunoslik bo’limiga sintaksis, tinish belgilari va ularni yozma nutqda to’g’ri qo’llash yo’l-yo’riqlarini o’rgatuvchi tilshunoslik bo’limiga esa punktuatsiya deyiladi. 2.1.baliqchi chol oltin baliq ushlab oldi. 2. sevinibdi. bularning har ikkisi gap, lekin birinchisi bir necha so’zdan, ikkinchisi esa faqat bitta so’zdan tashkil topgan. ularning har ikkisi uchun muhim narsa kesimlarning mavjudligi, tugallangan ohang bilan aytilishi va fikr ifodalashidir. …

2 / 44

so’z hokim so’zga bog’lanadi. so’roq hokim so’zga qarab beriladi. so’roqqa javob so’z tobe qism sanaladi. masalan: ozod, obod, maftunkor, beqiyos  tobe o’lkam  hokim. 6.gaplarning ifoda maqsadiga ko’ra to’rt xil shakli bor: a) darak gap; 2) so’roq gap; 3) buyruq gap; 4) istak gap. 7.darak gap. darak gapda biror voqea-hodisa haqida xabar beriladi. shuning uchun darak gaplarning kesimi darak-xabar ma’nosini bildiruvchi so’zlar yordamida ifodalanadi. masalan: vatanimizning har bir qarich yerini qadrlaymiz. darak, xabar ma’nosini bildiruvchi gaplarga darak gaplar deyiladi. darak gaplar oxiriga yozuvda doimo nuqta qo’yiladi. 8.so’roq gap. so’roq ma’nosini bildirgan gaplar so’roq gaplar hisoblanadi. so’roq gaplar so’roq olmoshlari (kim, nima, qancha kabi), so’roq yuklamalari ( -mi, -a (ya), -chi) yoki so’roq ohangi yordamida ifodalanadi. masalan: - tunda yo’lga chiqamiz. – tunda? yozuvda so’roq gap oxiriga so’roq (?) belgisi qo’yiladi. so’roq olmoshlari yordamida ifodalangan so’roq gaplar so’roqqa javob bo’luvchi so’zni talab qiladi. masalan: - ko’chatlarga kim suv quydi? - …

3 / 44

jon gaplar sanaladi. masalan: ey vatan! polvonlaring bor bo’lsin! uyg’oq bo’lsin! his-hayajon gaplarda t.me/tilshunoslik/beneficialeducation 3 ko’pincha qancha, naqadar, shunchalar, qanday so’zlar hamda undov so’zlar ishtirok etadi yoki kesim gapning oldida keladi. masalan: oh, naqadar go’zal ona tabiat! yozuvda his-hayajon gaplar oxiriga undov belgisi qo’yiladi. agar so’roq gap his-hayajon bilan aytilsa, oldin so’roq belgisi, undan so’ng undov belgisi qo’yiladi. masalan: chiqmaysizmi?! 12.gap bo’laklari. gap tarkibida ma’lum so’roqqa javob bo’luvchi mustaqil so’z yoki so’zlar birikmasi gap bo’laklari hisoblanadi. 13.kesim. shaxs-son ma’nolarini bildirib, nima qil (-di, -yapti va bosh)?, nima bo’l (-di, -yapti va bosh)?, kimdir?, nimadir?, qayerdir? so’roqlariga javob bo’luvchi mustaqil so’zlar gapda kesim vazifasini bajaradi. kesim gapning mazmuniy markazidir. u boshqa bo’laklarsiz gap bo’la oladi. masalan: yaxshimisiz? keldi. 14.fe’l kesim va ot kesim. kesim qanday mustaqil so’zlar orqali ifodalanishiga ko’ra ikki xil bo’ladi: fe’l kesim va ot kesim. fe’l orqali ifodalanib, nima qilmoq?, nima bo’lmoq? so’roqlariga javob bo’luvchi kesimlar fe’l kesim …

4 / 44

o’rdim. 17.hol. fe’lga bog’lanib, qachon?, qayerda (-ga, -dan)?, qanday (qilib)?, nima uchun?, nima maqsadda? singari so’roqlarga javob bo’luvchi gap bo’lagiga hol deyiladi. hol fe’ldan anglashilgan harakat-holatning bajarilish yoki bajarilmaslik paytini, o’rnini, tarzini, sababini, maqsadini bildiradi. tahlil jarayonida hol ostiga nuqtalardan iborat chiziq (……) chiziladi: maktabga ketdi. 18.to’ldirvchi. fe’lga bog’lanib, kimga?, nimaga?, kimdan?, nimadan?, kimni?, nimani?, kim bilan?, nima bilan? singari so’roqlarga javob bo’luvchi bo’laklarga to’ldiruvchi deyiladi. tahlilda to’ldiruvchi ostiga uzuq chiziqchalar (_ _ _ _ _ ) chiziladi: bu so’zdan hamid ajablandi. to’ldiruvchi hokim bo’lakka kelishik qo’shimchalari yoki ko’makchilar yordamida bog’lanadi. 19.aniqlovchi. hokim bo’lakdan anglashilgan narsaning qandayligi, kimga yoki nimaga qarashli ekanini bildirib, qanday?, qanaqa?, qaysi?, qancha?, nechta?, kimning?, nimaning? kabi so’roqlarga javob bo’luvchi gap bo’lagiga aniqlovchi deyiladi. aniqlovchiar ma’nosiga ko’ra ikki xil bo’ladi: 1. sifatlovchi aniqlovchi. 2. qaratqich aniqlovchi. tahlilda aniqlovchilar ostiga to’lqinli chiziq (~~~~ ) chiziladi. 20.sifatlovchi aniqlovchi. hokim bo’lakdan anglashilgan narsaning belgisini bildirib, qanday?, qanaqa?, qaysi?, qancha? …

5 / 44

javob bo’lib, bir xil vazifada keladigan so’zlarga uyushiq bo’laklar deyiladi. masalan: dadam, oyim va men (kim) hayvonot bog’iga bordik. sanash ohangi yordamida bog’langan uyshiq bo’laklar bir-biridan vergul bilan ajratiladi. 23.uyushiq bo’lakli gaplarda umumlashtiruvchi so’zlar va ularda tinish belgisining ishlatilishi. sanalayotgan bo’laklar ma’nosini jamlab ifodalagan so’zga umumlashtiruvchi so’z deyiladi. umumlashtiruvchi so’z uyushiq bo’laklardan oldin kelsa, umumlashtiruvchi so’z bilan uyushiq bo’laklar o’rtasiga ikki nuqta qo’yiladi. masalan: bog’imizda mevalar: olma, o’rik, shaftolilar bor. umumlshatiruvchi so’z uyushiq bo’laklardan keyin kelsa, t.me/tilshunoslik/beneficialeducation 4 uyushiq bo’lak va umumlashtiruvchi so’z o’rtasiga tire qo’yiladi. masalan: kutbxonamizda abdulla oripov, erkin vohidov, usmon azim – barcha taniqli shoirlarning asarlari bor. 24.undalmali gaplar. so’zlovchining fikri qaratilgan shaxs yoki narsalarni bildiruvchi so’z va so’zlar birikmasiga undalma deyiladi. masalan: yurtim, senga she’r bitdim bugun. undalmalar bir yoki bir nechta so’zdan iborat bo’ladi. masalan: qizim, yalpiz terib kelsang-chi. qadrli bolalar, kelajak siznikidir. 25.undalmali gaplarda tinish belgilari. undalmalar gapning boshida, o’rtasida, oxirida ishlatiladi. masalan: navbahorim, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 44 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ona tili 5-sinf qoidalari testlari bilan"

t.me/tilshunoslik/beneficialeducation 1 ona tili (5-sinf: qoida, test + qo’shimchalar tasnifi, allomalarni anglatuvchi tasviriy ifodalar) bilimsizlik bilan ishga kirishsang, foydasi bo’lmaydi qancha tirishsang. 2019-yil t.me/tilshunoslik/beneficialeducation 2 ona tili, 5-sinf qoidalari 1.til jamiyatga, ya’ni odamlarning o’zaro munosabatga kirishuviga, aloqa qilishiga xizmat qiladi, shuning uchun u ijtimoiy hodisa sanaladi. 1989 – yilning 21 – oktabr kuni o’zbek tiliga davlat tili maqomi berildi. shundan boshlab ta’lim-tarbiya ishlari, majlislar, ish qog’ozlari, asosan, o’zbek tilida yuritiladigan bo’ldi. ma’lum bir fikrni ifodalash uchun so’zlarni tilimizning muayyan qoidalari asosida bir-biriga bog’lab, gap tuzamiz. so’zlarni bir-biriga bog’lanishi, gap va uning turlarini o’rgatadigan til...

Этот файл содержит 44 стр. в формате PDF (1,8 МБ). Чтобы скачать "ona tili 5-sinf qoidalari testlari bilan", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ona tili 5-sinf qoidalari testl… PDF 44 стр. Бесплатная загрузка Telegram