1_sinf_uzunlik_va_masofalarni_o'lchash

DOCX 8 pages 23.7 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.7 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

1-sinf uzunlik va masofalarni o'lchash hamda chamalash mavzusida qo’llaniladigan pedgogik texnologiyalar kesma uzunligi tushunchasi predmetlarni uzunligi bo`yicha taqqoslash asosida kiritiladi. masalan, o`qituvchi bolalarga ikki bo`lak lentani ihtiyoriy uzunlikdagi ikkita qog`oz poloskani va hokazolarni ustma-ust qo`yish yo`li bilan taqqoslashni (qaysi lenta uzun, qaysinisi qisqa ekanini bilishni) taklif qilishi mumkin. amaliy ishlar bunda ular-ning so`zlar yordamidagi ifodalari bilan kuzatiladi. "uzun-liklari bo`yicha teng", "uzunliklari bo`yicha teng emas" so`zla-rining mazmunlari "bir xil", "uzunroq", "qisqarog" kabi tushunarliroq so`zlar orqali aniqlanadi. shundan keyin, yana amaliy ishlar asosida, masalan, poloskalar yordamida bolalar kesmalarni taqqoslashni, kesmalardan birini ikkinchisi ustiga bevosita qo`yib bo`lmaydigan hollarda, o`rganadilar. shu. maqsadda o`quvchilar qog`oz poloskaning chetiga qalam bilan bir kesmaning boshi va oxirini belgilaydilar, so`ngra poloskani boshqa kesma yoniga qo`yadilar. ko`pburchak tomonlarini taqqoslashni shunday usul bilan bajarish maqsadga muvofiq shunday mashqlarni bajarish natijasida bolalarda kesmalarni taqqoslashning amaliy tajribasi to`planadi. shunga asoslanib o`qituvchi konkret g`ayotiy misollar asosida masalan, ma`lum uzunlikda lenta sotib olish kerak bo`lganda …

2 / 8

sessi haqida dastlabki tasavvurlarni beradi va ularni uzunlik birligi sifatida har qanday kesma uzunligini olish mumkin, degan hulosaga olib keladi. shunga asoslanib o`qituvchi kesmalarni taqqoslash uchun aniq o`lchov yordamida o`lchashlardan foydalanilishini aytadi. oldin uncha katta bo`lmagan predmetlarning masalan, cho`plarning, qalamning va boshqa narsalarning uzunliklarini topishni o`rganib olamiz. buning uchun aniq, umumiyat tomonidan qabul qilingan uzunlik birligi - santimetrdan foydalanilishini o`qituvchi aytadi. 2. o’quvchilar santimetr haqida ayoniy tasavvur olishlari uchun, ular o`qituvchi rahbarligida santimetrning bir qancha modelini tayyorlashlari lozim. buning uchun katakli qog`oz varag`idan eni bir katakka teng bo`lgan uzun poloska qirqishlari va so`ngra undan 1 sm li poloska qirqishlari kerak. poloskalarni ustma-ust qo`yib, bolalar ular o`zaro teng ekaniga ishonch hosil qiladilar. bunday poloskalarning har biri santimetrning modeli ekanini o`qituvchi aytadi. santimetr modeli yordamida o`quvchilar: 1) berilgan kesmani o`lchash; 2) berilgan uzunlikdagi kesmani yasash (chizish) masalasini hal qilishni o`rganib olishlari kerak, bu masalalarni echishning ikkita usulini ajratish mumkin. birinchi usul ustiga …

3 / 8

modelning ikkinchi uchini belgilashlarini; hosil bo`lgan nuqtaga model` oxirlaridan birini yana qo`yishlarini va kesmaga yanqa bitta belgi qo`yishlarini (ikkinchi uchida) kuzatib boradi. ikkinchi belgi 2 sm ajratib sanalganini bildiradi. shunga o`xshash ish (har gal belgi qo`yib) qo`yilayotgan belgilardan oxirgisi o`lchanayotgan kesmaning keyingi uchi bilan ustma-ust tushmaguncha bajarilaveradi. bu holda o`quvchi kesmaga qo`yilgan santimetrlar sonini sanab, santimetrlarning butun sonini topadi. agar belgilar ustma-ust tushmasa, o`lchash natijasi taqriban ifodalanadi: 5 sm cha, 5 sm dan biroz kam yoki biroz ortiq berilgan uzunlikdagi kesmani santimetr modeli yordamida yasashda, shuni kuzatib borish kerakki, har qaysi o`quvchi oldin to`g`ri chiziq o`tkazsin; to`g`ri chiziqda nuqta (kesma uchlaridan biri) belgilasin va bu nuqtadan boshdab biror yo`nalishda santimetrlarni keragicha sonda qo`yib chiqsin (har gal qalam bilan belgilab); qalam bilan kesmaning ikkinchi uchini belgilasin. shuni ta`kidlash kerakki, berilgan kesmani o`lchashda (1-masala) har doim ozmi- ko`pmi sezilarli qoldiqlar chiqadi. bu bajarilayotgan ish mohiyatini ushunishni iyinlashtiradi. shu sababli, ishni berilgan uzunlikdagi …

4 / 8

va o`quvchilarga tarqatadi va poloskalarda santi-metrlarni qanday belgilashni ko`rsatadi (bunda u qog`oz kataklarini bitta oralatib sanaydi yoki santimetr modelidan shu maqsadda foydalanadi).bir santimetrli kesma bu poloskaga hammasi bo`lib 10 marta ketma-ket qo`yiladi. uzunligi 1 dm bo`lgan poloskaning oxirlari kesilishidan hosil bo`lgan qog`oz polosa chizg`ichning modeli bo`ladi. bunday chizg`ichning santimetrli shkalasi bo`linishlarini raqamlar bilan belgilash tavsiya etilmaydi. bu sanoq va o`lchash protsesslarini birlashtirish uchun ham, bolalarning kesma uzunligi bilan son orasidagi moslikni tushunishlari uchun ham foydali.tajriba shuni ko`rsatmoqdaki, o`lchashga oid birinchi mashqlarni raqamlar qo`yilmagan chizg`ich yordamida ham, santimetr modeli yordamida ham bajarish foydali ekan. bu bolalarga amalda chizg`ichdan foydalanishning afzalligini ko`rsatish imkonini beradi, bir xil modeldan foydalanishda boshqa modeldan foydalanishga uzluksiz va to`la qonuniy o`tishni amalga oshirish imkonini beradi.shuni ta`kidlab o`tamizki, raqamlangan shkalali lineykadan foydalanib o`lchamga o`tishga shoshilmaslik kerak. bu shunday kam uchraydigan hatoga yo`l qo`yishga olib keladiki, bunda kesma yasash yoki o`lchashda sanoq boshini chizg`ichda noldan emasg birdan boshlaydilar. bundan …

5 / 8

ni raqamlar bilan belgilash kerak. o’qituvchi chiziqchalarni emas, balki kesmalarni-santimetrlarni sanash kerakligini yana bir marta ta`kidlaydi. sanoq boshlanadigan chiziqcha 0 raqami bilan belgilanadi. ba`zi mamlakatlarda, masalan, chexoslovakiyada santimetrlar shkalasining boshlang`ich chiziqchasini nol` bilan elgilanmaydigan maxsus chizg`ichdan foydalanilishini aytib o`tish bolalar uchun qiziqarlidir. uqituvchining muhim vazifalaridan biri bu bolalarga chizg`ichdan foydalanish qoidasini tushuntirishdir: chizg`ichning bo`linishlari tushirilgan qirrasi faqat o`lchashlar uchun hizmat qiladi, to`g`ri chiziq kesmalarini chizishda shkalali qirrasiga qarama-qarshi qirrasidan foydalaniladi. chizg`ich kir-bo`lib qolmasligi, o`tkaziladigan kesma aniq bo`lishi uchun chi-zishni faqat qalamda bajarish kerak. chizg`ich qog`ozga shunday joylanishi kerakki, o`lchanayotgan yoki chizilayotgan kesma uning yoritilgan qirrasi tomonida bo`lsin. uqituvchi o`quvchilarga chizmachilik asboblarini tartibli saqlash kerakligini tushuntirishi kerak: chizg`ich va go’niya toza bo`lishi kerak, chizqichning bo`linmalari aniq ko`rinib turadigan bo`lishi, qalamlarning uchlari o`tkir qilib chiqarilgan bo`lishi lozim.o’quvchilarni uzunlikning yangi birligi - dedsimetr bilan tanishtirish ikkinchi o`nlikni o`rganish munosabati bilan boshlanadi. yuqorida qaralgan chizg`ich (qog`oz poloska) aslida dedsimetrning raqamlanmagan qog`oz modelidir. har bir …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "1_sinf_uzunlik_va_masofalarni_o'lchash"

1-sinf uzunlik va masofalarni o'lchash hamda chamalash mavzusida qo’llaniladigan pedgogik texnologiyalar kesma uzunligi tushunchasi predmetlarni uzunligi bo`yicha taqqoslash asosida kiritiladi. masalan, o`qituvchi bolalarga ikki bo`lak lentani ihtiyoriy uzunlikdagi ikkita qog`oz poloskani va hokazolarni ustma-ust qo`yish yo`li bilan taqqoslashni (qaysi lenta uzun, qaysinisi qisqa ekanini bilishni) taklif qilishi mumkin. amaliy ishlar bunda ular-ning so`zlar yordamidagi ifodalari bilan kuzatiladi. "uzun-liklari bo`yicha teng", "uzunliklari bo`yicha teng emas" so`zla-rining mazmunlari "bir xil", "uzunroq", "qisqarog" kabi tushunarliroq so`zlar orqali aniqlanadi. shundan keyin, yana amaliy ishlar asosida, masalan, poloskalar yordamida bolalar kesmalarni taqqoslashni, kesmalardan birini ikkinc...

This file contains 8 pages in DOCX format (23.7 KB). To download "1_sinf_uzunlik_va_masofalarni_o'lchash", click the Telegram button on the left.

Tags: 1_sinf_uzunlik_va_masofalarni_o… DOCX 8 pages Free download Telegram