adabiyot_9_uzb

PDF 368 стр. 3,0 МБ Бесплатная загрузка

368 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 3,0 МБ

Тип файла PDF

Страницы 368

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 368

qozoqboy yo‘ldoshev, valijon qodirov, jalolbek yo‘ldoshbekov o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi tomonidan umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9- sinfi uchun darslik sifatida tavsiya etilgan qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4- nashri toshkent “o‘zbekiston” nmiu 2019 http ://e duporta l.u z badiiy adabiyot yoxud ma’lum bir asarning inson ruhiyati va tafakkuriga ta’siri sababi haqida o‘ylab ko‘rganmisiz? balki bu savolga badiiy asarlar bilan ilmiy riso- lalarni so lishtirib ko‘rish orqali javob izlarsiz. ammo, siz, aziz o‘quvchilar, mazkur darslikni diqqat bilan o‘qib-o‘rganib chiqsangiz, yuqoridagi savolga hadis ilmi ning ustozi imom al-buxoriy, so‘z mulkining sultoni mir alisher navoiy, mutafakkir shoir va adiblar xoja, ogahiy, furqat va boshqa ijodkorlar asarlaridan to‘liq javob topasiz. uo4k 821.512.133.09(075.3) kbk 83.3(5o4)ya72 y 75 yo‘ldoshev qozoqboy. adabiyot: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9- sinfi uchun darslik. / q. yo‘ldoshev, v. qodirov, j. yo‘ldoshbekov. [mas’ul muharrir: v.rahmonov]. qayta ishlangan 4-nashri. —t.: «o‘zbekiston» nmiu, 2019. — 368 b. i. i,2 muallifdosh. uo4k 821.512.133.09(075.3) kbk 83.3(5o4)ya72 …

2 / 368

larni ham ifodalash mum- kin. shuning uchun san’at turlari orasida adabiyot alohida o‘rin tuta- di. insonning o‘y-xayollari, istak va armonlari badiiy adabiyotda to‘la- roq aks ettiriladi. shuningdek, badiiy adabiyotda tasvirlangan hayot serqirra, qiziq va ta’sirli bo‘ladi. tasavvur qilaylik, siz “alpomish” dostonini o‘qiyapsiz. bilasizki, asardagi voqealar bundan minglar- cha yillar oldin qayerdadir, kimlar bilandir ro‘y bergan, ehtimol, hech qachon bo‘lmagandir ham. asar qahramonlari sizga qarindosh emas. lekin ularning taqdiri sizning taqdiringizga, tuyg‘ulari sizning tuyg‘ularingizga qo‘shilib ketadi, o‘zingizni ulardan ayri tasavvur qilol- maysiz. doston qahramonlari taqdirining tuyg‘ularingizga bunchalar qattiq ta’sir ko‘rsatishi sababi haqida beixtiyor o‘ylab qolasiz. badiiy adabiyot, umuman, san’at asarlarining inson ruhiyati va tafakkuriga kuchli ta’sir qilishiga sabab nimada ekan? bu savol- ga tushunarliroq javob berish uchun badiiy va ilmiy adabiyotlarni bir-biriga solishtirib ko‘rish kerak. siz tabiatshunoslik va geografiya fanlari orqali kecha-kunduzning eng go‘zal va so‘lim payti bo‘lmish tong to‘g‘risida, yerga hayot baxsh etuvchi quyosh haqida ancha ma’lumotlarga egasiz. quyosh bo‘lmasa, …

3 / 368

l.u z 4 savollar paydo qiladi: qayg‘ular qanday, nega va kimni otadi? badiiy so‘zning siri shundaki, kishining ruhini bezovta qilib, o‘ylashga majbur etadi. ijodkor yaratgan asl badiiy asarda doimo fikr bilan tuyg‘u qo rishib keladi. yozuvchi hamisha yo nimanidir yoqlaydi, yoki inkor qila- di. ijodkor betaraf bo‘lishi mumkin emas. chunki chinakam badiiy asar inson tafakkuri va ruhiyatida betaraflik tugagandan so‘ng yaratiladi. adibning tuyg‘ulari nechog‘lik kuchli, ko‘zi qanchalar o‘tkir, tili qanchalik boy bo‘lsa, o‘quvchi uning asaridan shunchalik qattiq ta’sirlanadi. adabiyot atamasi tor va keng ma’nolarda qo‘llaniladi. u tor ma’noda badiiy adabiyotni anglatadi, keng ma’noda esa inson tafak- kurining mahsuli bo‘lmish muayyan qimmatga ega har qanday yozma asarni bildiradi. ijtimoiy, siyosiy, ma’rifiy, publitsistik, memuar, tarixiy, ensiklopedik, lug‘atshunoslik va boshqa yo‘nalishdagi bitiklar keng ma’nodagi adabiyot tushunchasiga kiradi. buni ko‘pincha ilmiy adabi- yot tarzida ham umumlashtiradilar. badiiy adabiyot tushunchasi olamni obrazli ko‘rish va timsollar asosida aks ettirish mahsuli bo‘lmish badiiy asarlarni o‘z ichiga oladi. …

4 / 368

moni- dan aytilgani rivoyat qilinadi. badiiy adabiyot san’atning muayyan shakl-shamoyilga ega hamda ushlasa bo‘ladigan moddiy materialdan barpo etiladigan boshqa turlaridan imkoniyatining kengligi bilan ajralib turadi. misol http ://e duporta l.u z 5 uchun, haykaltarosh tosh yoki ganch bilan, rassom bo‘yoq va mato bilan, musiqachi soz va uning torlari bilan ish ko‘radi. bu san’at asar- larining nima orqali qayerdan vujudga kelganligini ko‘rish va ijrochini bevosita kuzatish mumkin. adabiyot ulardan jiddiy farq qilib, badiiy asar yaratiladigan max- sus moddiy materialga ega emas. badiiy asar — xoh og‘zaki, xoh yozma bo‘lsin — faqat so‘z yordamida yaratiladi. adabiyot shunday san’atki, unda odam hayotining hoziri qanday tasvirlansa, o‘tmishi ham, kelajagi ham shunday aks ettirilishi mumkin. yozuvchi insonning eng murakkab fikrlari, yuksak tuyg‘ularini ko‘z bilan ko‘rib, quloq bilan eshitishning imkoni bo‘lmagan sezimlarini ham so‘z orqali ifoda eta oladi.chunonchi, hazrati navoiy qalamiga tegishli: azal ham sen, abad ham sen, na avval birla oxirkim, anda yo‘q ibtido paydo, …

5 / 368

tirilganligini aniqlab bo‘lmaydi. og‘zaki ijod har qanday yozma adabiyotga tayanch vazifasini bajargan. badiiy asarlar kuylash, sahnada ko‘rsatish yoki o‘qish maqsa- dida yaratilgani hamda tuyg‘u, voqea yoki obrazlarning harakatlari- ni ifoda etishiga qarab lirik, epik, dramatik kabi turlarga bo‘linadi. bu adabiy turlarning har biri o‘z navbatida, bir qancha janrlarga ajraladi. http ://e duporta l.u z 6 har bir millatning madaniy darajasini belgilashda uning ada biyoti hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘ladi. chunki milliy adabiyot milliy ruhni aks ettiradi. milliy ruhni to‘laqonli aks ettirish va uni saqlab qolishda boshqa biror vosita badiiy adabiyotga teng kela olmaydi. shuning uchun ham adabiyoti bo‘lmagan millat unutilib ketadi. turli bosqinchilar uzoq yillar mobaynida turkiy millatlarni o‘zlari ga qo‘shib olish yo‘li bilan yo‘qotib yuborishga urinib, chegaralarni buzdilar, yerlarimizni bosib o‘tdilar. lekin tilimizni yo‘q qilolmadilar. chunki turkiy ota tilimiz faqat o‘zaro so‘zlashuv vositasigina bo‘lib qolmay, yassaviy, navoiy, bobur, mashrab, fuzuliy, maxtumquli, ogahiy, abay singari adiblarning asarlari yaratilgan til ham …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 368 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "adabiyot_9_uzb"

qozoqboy yo‘ldoshev, valijon qodirov, jalolbek yo‘ldoshbekov o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi tomonidan umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9- sinfi uchun darslik sifatida tavsiya etilgan qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4- nashri toshkent “o‘zbekiston” nmiu 2019 http ://e duporta l.u z badiiy adabiyot yoxud ma’lum bir asarning inson ruhiyati va tafakkuriga ta’siri sababi haqida o‘ylab ko‘rganmisiz? balki bu savolga badiiy asarlar bilan ilmiy riso- lalarni so lishtirib ko‘rish orqali javob izlarsiz. ammo, siz, aziz o‘quvchilar, mazkur darslikni diqqat bilan o‘qib-o‘rganib chiqsangiz, yuqoridagi savolga hadis ilmi ning ustozi imom al-buxoriy, so‘z mulkining sultoni mir alisher navoiy, mutafakkir shoir va adiblar xoja, ogahiy, furqat va boshqa ijodkorlar asarlaridan to‘liq javob...

Этот файл содержит 368 стр. в формате PDF (3,0 МБ). Чтобы скачать "adabiyot_9_uzb", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: adabiyot_9_uzb PDF 368 стр. Бесплатная загрузка Telegram