burchaklar va trigonometriya tarixi

DOCX 2 pages 230.7 KB Free download

2 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 230.7 KB

File type DOCX

Pages 2

Updated May 2026

Page preview (2 pages)

Scroll down 👇

1 / 2

burchaklar o’lchov birliklarining kelib chiqishi. burchaklarning gradus o’lchovi yangi eradan ilgari qadimgi vavilonda paydo bo’lgan. kohinlar quyosh o’z kunlik yo’lini 180 ‹qadam› da tugatadi deb hisoblashgan, demak, bir qadam yoyiq burchakning qismiga teng deb olingan. vavilonda oltmishli sanoq sistemasi qabul qilingan, ya’ni amalda sonlar xozirgi bizning o’nli sistemamizda qabul qilinganidek 10 sonining darajalarining yig’indisi shaklida emas, balki 60 sonining darajalari yig’indisi shaklida yozilgan. shu sababli, tabiiyki, burchaklar o’lchovining kichikroq birliklarini kiritish uchun bir ‹qadam› ketma-ket 60 ta qismga bo’linga. vavilonliklarning burchaklarni o’lchash sistemasi yetarlicha qulay bo’lgan, shu sababli gresiya va rim matematiklari shu sistemani saqlab qolishgan. burchak kattaliklarini atashda bir foydalanayotgan atamalarning ildizi lotinchadan kelib chiqqan. ‹gradus› so’zi lotincha gradus (qadam, bosqich pog’ona) so’zidan kelib chiqqan. lotincha minutus so’zining tarjimasi ‹kichraytirilgan› demakdir. nihoyat, sekunda so’zi ‹ikkinchi› deb tarjima qilinadi. bunda ushbu narsa nazarda tutiladi: gradusni 60 ta qismga, ya’ni minutlarga bo’lish – gradusni birinchi bo’lish; minutni 60 sekundga bo’lish gradusni …

2 / 2

chi bosma material (bu imtihon biletlari edi) 1873 yil angliyada paydo bo’ldi. dastlab belgilashlarda ayni radian o’lchovi nazarda tutilayotgani ko’rsatilar edi (masalan, bu radianga teng burchak), ammo keyinchalik r (yoki r) indeksni tushirib qoldiradigan bo’lishdi. ‹radian› atamasining o’zi lotincha radius (kegay, nur) so’zidan kelib chiqqan. agar bir radianga teng burchak ta’rifini esga olsak (yoyining uzunligi aylana radiusiga teng markaziy burchak), u holda bunday burchakni atash uchun ‹rad› o’zagini tanlash mutlaqo tabiiy ekani ma’lum bo’lib qoladi. trigonometriya tarixi ‹trigonometriya› so’zi birinchi marta nemis teologi va matematigi pitiskus kitobining sarlavhasida uchraydi (1505 y). bu so’zning kelib chiqishi grekchadir: τρiγωνoν – uchburchak, μετεω – o’lchov. boshqacha aytganda, trigonometriya uchburchaklarni o’lchash haqidagi fandir. trigonometriyaning nomi paydo bo’lganiga ko’p vaqt bo’lmagan bo’lsada, xozir trigonometriyaga kiritilgan tushunchalar va omillar ikki ming yil ilgariroq ma’lum edi. [bookmark: _goback][image: ] sin tushunchasi uzoq tarixga ega. aslida uchburchak kesmalari bilan aylananing har xil munosabatlari (aslini aytganda trigonometrik funksiyalar ham) …

Want to read more?

Download all 2 pages for free via Telegram.

Download full file

About "burchaklar va trigonometriya tarixi"

burchaklar o’lchov birliklarining kelib chiqishi. burchaklarning gradus o’lchovi yangi eradan ilgari qadimgi vavilonda paydo bo’lgan. kohinlar quyosh o’z kunlik yo’lini 180 ‹qadam› da tugatadi deb hisoblashgan, demak, bir qadam yoyiq burchakning qismiga teng deb olingan. vavilonda oltmishli sanoq sistemasi qabul qilingan, ya’ni amalda sonlar xozirgi bizning o’nli sistemamizda qabul qilinganidek 10 sonining darajalarining yig’indisi shaklida emas, balki 60 sonining darajalari yig’indisi shaklida yozilgan. shu sababli, tabiiyki, burchaklar o’lchovining kichikroq birliklarini kiritish uchun bir ‹qadam› ketma-ket 60 ta qismga bo’linga. vavilonliklarning burchaklarni o’lchash sistemasi yetarlicha qulay bo’lgan, shu sababli gresiya va rim matematiklari shu sistemani saqlab qolishgan. burchak kat...

This file contains 2 pages in DOCX format (230.7 KB). To download "burchaklar va trigonometriya tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: burchaklar va trigonometriya ta… DOCX 2 pages Free download Telegram