9-sinf biologiya by enjoy

PDF 31 pages 2.8 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.8 MB

File type PDF

Pages 31

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

1-biletbiologiya 1)biologiyaningilmiy-tadqiqotusullarigakuzatish,taqqoslash,tarixiy,eksprementalusullarkiradi. kuzatishusuliengdastlabkiusullardanbo'lib,buusulyordamidatirikorganizmlarningmiqdorva sifatko'rsatkichlarinitariflash mumkin.kuzatish usulibugungikunda ham o'z ahamiyatini yo'qotmagan. taqqoslash usuli.bu usulda olingan malumotlarbn hujayra nazariyasi,bioge netik va irsiy o'zgaruvchanlikninggomologikqatorlariqonunikashfetilgan. tarixiyusulch.darvinnomibnbog'liq.buusulbiologiyadachuqursifatiyo'zgarishlarningvujudga kelishigasababbo'lganomillarnio'rganadi.mazkurusul.yordamidaorganikdunyoningevolitsion talimotiyaratildi. ekspremental.o'rtaasrlardaabualiibnsinoboshlaganbo'lsa,fizikavakimyofanlariravnaqi tufaylikengqo'llanila.boshladi. 2)ribonukleinkislata-rnk.rnkyadro,sitoplazma,mitoxondriya,plastidavaribosomalartarkibida uchraydi.nuklein kislotalar2 xilbo'ladidnk-dezoksiribonuklein kislota va rnk-ribo nuklein kislota.nuklein kislotalarning biologik ahamiyatinihoyatta katta.ularhujayra oqsillarining sintezlanisida,irsiyaxborotlarningnasldannaslgao'tishinitaminlaydi. 3)aa-yumoloq aa-noksimon bb-qizil bb-sariq aabbxaabb bunda9:3:3:1nisbatbo'ladi _________________________________________________ 2-bilet biologiya 1)tiriklikning tuzilish darajalarinihozirgizamon biologiya fanimalekula,hujayra,organizm, populyatsiya-tur,biogeotsenozvabiosferadarajlarigabo'libo'rganadi. molekulabosqichidaaynantirikmateriyauchunxosbo'lganquyoshnurienergiyagaaylanishi, ya'nimoddavaenergiyaalmashinuvi,irsiyaxborotberilishikuzatiladi. hujayra darajasida irsiyaxborotberilishi,modda va energiya almashinuviva tiriklikning bir butunligita'minlanadi. organizm.tiriklikningorganizm darajasiningbirligiindividhisoblanadi. populatsiya-tur. bir tur arealida uzoq muddatdan beri yashab kelayotgan, boshqa populyatsiyalardanalohidalashganerkinchatishibserpushtnaslberadiganindividlaryig'indisiga- populyatsiyadeyiladi. biogeotsenoz.uningasosiyvazivasienergiyato'plashvatarqatish. biosfera.biosferaningelem

2 / 31

entarbirligibiogeotsenozhisoblanadi.bujarayondabarchamoddava energiyanindavriyaylanishikuzatiladi. 2)atf-adenozintrifosfatkislota.birmalekulaatf40kkjenergiyahosilqiladi.atfham tuzilishi jihatdannukleotidlarqatorigakiradi.u azotliasos(adenin)uglevod(riboza)vafosfatkislota qoldig'idantashkiltopgan.mitoxondriyavaxloroplastlardako'pmiqdoraatfajraladi. 3)pichantayoqchabakteriyasinimikroskopdako'rish. ishningmaqsadi.pichanbakteriyasinimikroskopdako'rish. keraklijihozlar.mikroskopvaubnishlashuchunzarurjihozlar,pichanivitmasi,metilinko'k bo'yog'iakvarium devoriyokiko'lmaksuvdanolingansuvo'tlar. ishningborishi. 1.kolbagasuvbnbirgabirnecapichanbo'laklaridansolingvakolbaningog'zinipaxtabn berkiting 2.kolbadagiaralashmani15minutdavomidaqaynating. 3.qaynatilganaralashmanifiltrlab20-25charoratdabir nechakunsaqlang. 4.hosilbo'lganaralashmanisirtidagiyubqapardadanshishanaychayordamidabirbo'laginiolib unibuyum oynasigajoylashyiring. 5.qoplagichoynaostigasuyultirilgansiyohyokimetilensinkasi(ko'kbo'yoq)tomizing. 6.havorangostidaharakatchabakteriyalarbnbirgayaltiroqovalsimontanachalarya'nisporalar ham ko'rinadi. _________________________________________________ 3-biletbiologiya 1)viruslar.1892-yildarusolimid.i.ivanovskiytamakio‘simligidauchraydigantamakimozaikasi debataluvchikasallik qo‘zg‘atuvchisiningo‘zigaxosxususiyatlarinianiqladi.ushbukashfiyotlarhayotninghujayrasiz shakllari,ya’niyangifansohasi—virusologiya(viruslarni o‘rganuvchi)faninivujudgakelishigasababbo‘ldi.viruslarinsonhayotigakattaxavfsoladi.ular birnecha yuqumlikasalliklar(gripp,quturish,sariq kasalligi,ensefalit,qizilcha va boshqalar)ning qo‘zg‘atuvchilarihisoblanadi.viruslarfaqat hujayralardayashaydi.ularhujayraichiparazitlaridir.hujayraviytuzilishdagiorganizmlardadnk varnkkabinukleinkislotalarbo‘lib,viruslardaularningfaqatbiriuchrashimum kin.shungako‘ra viruslardnkyokirnksaqlovchiguruhlarga ajratiladi.bakteriofag,adenoviruskabiviruslardnkgaega,ensefalit,qizamiq,qizilcha,qutirish, grippkabikasalliklarnikeltirib chiqara

3 / 31

diganviruslardarnkbo‘ladi.virusqobig‘ikapsiddebataladi. 2)tirikorganizmlartarkibidagiturli-tumankimyoviymoddalar xilma-xilreaksiyalarnatijasidadoimiyravishdao‘zgaribturadi. bujarayonmoddalaralmashinuviyokimetabolizm debataladi.moddalaralmashinuvibir-biriga qarama-qarshi,lekino‘zarobog‘langan ikkijarayonnio‘zichigaoladi.bularassimilyatsiya(anabolizm, plastikalmashinuv)vadissimilyatsiya(katabolizm,energetik almashinuv)reaksiyalaridaniborat.energetikalmashinuv(katabolizm).hujayradaboradigan parchalanishjarayoninidissimilyatsiya,katabolizm debham ataladi.bujarayonidamoddalarning parchalanishi,ya’nioqsillarni aminokislotalarga,kraxmalglukozaga,yog‘laryog‘kislotasiva glitseringacha parchalanadi.dissimilyatsiya jarayonida energiyaajraladi.bu reaksiyalarning biologikahamiyatishundaki,ularhujayranienergiyabilanta’minlaydi.harqandayharakat,plastik almashinuvjarayonienergiyasarfibilanamalgaoshadi. parchalanishreaksiyalariningyig‘indisihujayradaenergiya almashinuviyokidissimilyatsiyadeyiladi. 3).ko‘k-yashilsuvo‘tinimikroskopdako‘rish ishningmaqsadi.ko‘k-yashilsuvo‘tinimikroskopdao‘rganish. keraklijihozlar.mikroskopvaubilanishlashuchunzarurjihozlar, akvarium devoriyokiko‘lmaksuvdanolingansuvo‘tlar. ishningborishi.1.akvarium devoriyokiboshqako‘lmaksuvtubidagisuvo‘tlarihosilqilganyupqa pardanininayordamidaoling. 2.undanpreparattayyorlabmikroskopningavvalkichik,so‘ngra kattaobyektividakuzating. 3.yupqapardaingichkako‘phujayraliiplardantashkiltopganiga e’tiborbering. 4.ipchalarko‘k-yashilrangdabo‘lib,ularningtebranayotganligini kichikvakattaobyektivlardakuzating. 5.katta obyektivda harbiripcha birxildagimayda yadrosizva xloroplastsizhujayralardan tuzilganligigae’tiborbering. _________________________________________________ 4-biletbiologiya prokariotlar—yadrosito‘liqshakllanmagan,ya’nihaqiqiy yadroga ega bo‘lmagan organizmlardir.prokariotlarga bakteriyalarva ko‘k-yashilsuv o‘tlari kiradi.bakteriyalar.bakteriyalaryersharidagisoddatuzilganeng qadimgivako‘zbilanko‘ribbo‘lmaydigansoddao

4 / 31

rganizmlarhisoblanib,hujayrasidayadro rosmanashakllanmaganligihamda oddiyko‘payishi(bo‘linish yo‘li)bilan xarakterlidir,jinsiyko‘payish uchramaydi.hujayrapo‘sti murein moddasidan iborat.ular1.sharsimon-kokklar;2.tayoqsimon-batsillalar;3.buralgan vibrionlar,spirillalarshundayshakllardabo'ladi.bakteriyalarnoqulaysharoitdasporahosilqilish xususiyatigaega.bakteriyalarxavflikasalliklarniqo'zg'atadi.o'pkasili,ko'kyo'tal,vabo,o'lat,kuydurgi vaboshqaxavflikasalliklarniqo'zg'atuvchibakteriyalarmavjud. 2)energiya almashinuvi (dissimilyatsiya) jarayonida tirik orga nizmlarda moddalarning parchalanishiro‘yberadi.buassimilyatsiyaningteskarisidir.yuqorimolekulalibirikmalarning parchalanishienergiyaajralishibilanboradi.shuninguchunenergiyaalmashinuvijarayoni dissimilyatsiyadebham yuritiladi.tirikorganizmlarhujayrasidakechadiganenergiyaalmashinuvi jarayoniniuchtabosqichgaajratishmumkin. birinchi bosqich — tayyorgarlik bosqichi,ikkinchi bosqich — glikoliz, ya’ni kislorodsiz (anaerob)parchalanish,uchinchibosqich–kislorodli(aerob)parchalanish,ya’nito‘laparchalanish hisoblanadi. 3)4500gglukozabo'lsauni180gabo'lamiz1801molglukozaningog'rligibo'lsak25molglukoza chiqadi. glikolizjarayonidac6h12o6+2h3po4+2adf=2c3h6o3+2atf+2h2o 1molglukozadan2molsutkislotahosilboladibizda25molglukozaborsutkislatanitopamiz 1mol———2mol 25mol——x=50molsutkislotahosilbo'larekan _________________________________________________ 5biletbiologiya 1)ko‘k-yashilsuvo‘tlar.bubo‘limgakiruvchisuvo‘tlaro‘simliklardunyosiningengqadimgivakillari bo‘lib,o‘ziningjudasoddatuzilishi bilanboshqasuvo‘tlardanfarqqiladi.hujayrasidaxilma-xilpigmentlaruchraydi,lekinularorasida ko‘kfikotsianvayashilxlorofillpigmentlariko‘proqbo‘ladiko‘k-yashilsuvo‘tlarbo‘liminingbir hujayralivakillariga xrokokk(chroccoccus),ipsimon holdagivakillarigaossillatoriyani (ossillatoria),koloniyaliholdagivakillarigaesanostok(nostoc)nimisol qilishmumkin.markaziyosiyocho‘llaridako‘k-yashilsuvo‘tlartuproqhosil bo‘lishijarayonlaridaqatnashadi.ularatmosferadagierki

5 / 31

nazotni o‘zlashtirishxususiyatigaegavatuproqniazotgaboyitadi.yaponiyavaxitoydanostokningba’zi turlariozuqasifatidaishlatiladi. 2)fotosintez.quyoshnurita’siridao‘simliklarningyashilbarglaridakarbonatangidridbilansuvdan murakkaborganikbirikmalarhosilbo‘lishifotosintezdebataladi.o‘simliklarningfotosintez jarayoniyeryuzidaquyoshenergiyasiniorganikbirikmalarning kimyoviy energiyasiga aylantiruvchibirdan-birvosita hisoblana di.o‘simliklarning kosmik ahamiyatiham anashundadir.bujarayondahosilbo‘ladiganorganikbirikmalartirikorganizmlar uchun ozuqavaenergiyamanbaibo‘libxizmatqiladi. fotosaintezikkibosqichdaniborat1-yorug'lik2-qorong'ulikbosqichlaridir. 3)yong'oqsimontojlidigeterazigotalixo'rozbngulsimontojligeterazigotalitovuqchatishtirilibdi birinchibo'libbelgilashkiritamiz aabbaabbaabbaabbbo'lsayong'oqsimontojli aabbaabbbo'lsagulsimontojli aabbaabbbo'lsano'xotsimontojli aabbbo'lsaoddiytojlibo'ladi. bizdamasalaberilishibo'yicha aabb x aabb bularquydagirasm boyichaduragaylanadi shundafen:3:3:1:1nisbathosilbo'ladi 3tayong'oqsimon3tagulsimon1tano'xotsimon1taoddiy _________________________________________________ 6-biletbiologiya 1)zamburug‘larplastidalariyo‘qgeterotroforganizmlardir.ular qadimgi organizmlar hisoblanadi. zamburug‘lar parazit va saprofit holdahayotkechiradi.zamburug‘larning100000gayaqinturlari mavjud.zamburug‘larsuvo‘tlaridanxlorofillningyo‘qligi,bakteri yalardanesayadrogaegabo‘lishibilanfarqqiladi.zamburug‘larningvegetativtanasi mitselliydeb atalib,ualohidaipchalar,ya’nigifalaryig‘indisidantashkiltopgan.zamburug'larningfoydaliturlari ham bor.masalan:achitqi,qo'ziqorin va boshqa zamburug'lar.achitqizamburug'idan hamir tayyorlashdafoydalaniladi.qo'ziqorinesaiste'molqilinadi. 2)biologiksintezreaksiyalarningto‘plamiplastikalmashinuv deb ataladi.modda almashinuvida bu turning nomiuning mohiyatibilan bog‘liq:hujayra tashqaridankelayotganoddiymoddalar hisobigao‘ziuchunzarurbo‘lganbirikmalarnihosilqiladi.hujayradadnksintezi.dnkmolekulasi ikkizanjirdantuzilganqo‘shspira

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "9-sinf biologiya by enjoy"

1-biletbiologiya 1)biologiyaningilmiy-tadqiqotusullarigakuzatish,taqqoslash,tarixiy,eksprementalusullarkiradi. kuzatishusuliengdastlabkiusullardanbo'lib,buusulyordamidatirikorganizmlarningmiqdorva sifatko'rsatkichlarinitariflash mumkin.kuzatish usulibugungikunda ham o'z ahamiyatini yo'qotmagan. taqqoslash usuli.bu usulda olingan malumotlarbn hujayra nazariyasi,bioge netik va irsiy o'zgaruvchanlikninggomologikqatorlariqonunikashfetilgan. tarixiyusulch.darvinnomibnbog'liq.buusulbiologiyadachuqursifatiyo'zgarishlarningvujudga kelishigasababbo'lganomillarnio'rganadi.mazkurusul.yordamidaorganikdunyoningevolitsion talimotiyaratildi. ekspremental.o'rtaasrlardaabualiibnsinoboshlaganbo'lsa,fizikavakimyofanlariravnaqi tufaylikengqo'llanila.boshladi. 2)ribonukleinkislata-rnk.rnkyadro,sitoplazma,mitox...

This file contains 31 pages in PDF format (2.8 MB). To download "9-sinf biologiya by enjoy", click the Telegram button on the left.

Tags: 9-sinf biologiya by enjoy PDF 31 pages Free download Telegram