хондамирнинг «макоримул – ахлок» («янги хулклар мажмуи») асаридаги абратли хулk -атворга доир хислатлар талкини

DOC 91,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1404270681_52415.doc хондамирнинг «макоримул – ахлок» («янги хулклар мажмуи») асаридаги абратли хулk -атворга доир хислатлар талкини хондамирнинг «макоримул – ахлок» («янги хулклар мажмуи») асаридаги абратли хулk -атворга доир хислатлар талкини режа: 1. кириш. ( масаланинг куйилиши). 2. хондамир ва унинг илмий меросига кискача шарх. 3. «макорим ул- ахлок» асарининг асосий кахрамони ва мазмун мохияти. 4. «макорим ул- ахлок»нинг ёшлар ахлок - одобини юксалтиришдаги урни. 5. хулоса. 1. инсон коинотдаги барча нарсалар ичида хаммадан улуги хисобланади. унинг камолоти олдида акл хайрон колади, - чунки инсон хакикат хакида укур уйлайдиган ягона аклли мавжудотдир. камолот йулига чикиш учун аста – секин узлигини излайди. оламни танийди. узлигини тарк этади, камол топади. хазрат навоий комиллик даражасига етиш учун умр буйи излаган ва охир окибат узлигини англаган алломадир. чунки хазрат навоий «камол эт касбим» дея даъват килганларида комиллик учун зарур жуда куп хусусиятларни назарда тутганлар. киши узини хирс – таъма, нафс, гафлат, нодонлик сингари мойилликлардан покланмаса, у …
2
осон ва унинг маркази хирожда илм – фан ва маданият юксалди. бунда абдурахмон жомий ва алишер навоий, камолиддин бехзод ва мирхонд, мавлоно сайфий бухорий ва камолиддин хусайн жалойир сингари унлаб забардаст олим ва адибларнинг хизмати катта булди. хондамирнинг хам бу улкан маданиятга кушган хиссаси шубхасиз оз эмас. у узининг улмас тарихий асарлари билан куп асрлик маданиятимиз хазинасини бойитди ва илм –фан тарихида учмас из колдирди. хондамир (тулик исми: гиёсиддин ибн хумомиддин мухаммад ибн хожа жалолиддин мухаммад ибн хожа бурхониддин) 1475- йили хиротда тугилди. унинг отаси хумомиддин мухаммад укимишли, фозил киши булиб, султон абу саиднинг угли султон махмуд мирзонинг вазири эди. онаси эса машхур муаррих мирхонднинг кизи булган. хондамир хиротда укиб вояга етди. у тарих, илму адаб (адабиёт) ва иншо илмларини мукаммал эгаллаб замонасининг пешкадам олими булиб етишди. унинг юксак камолотга етишишида уткир зехни, теран фикри ва зур акл- фаросатидан ташкари, алишер навоийдек рахнамо кишининг булиши ва унинг илму фан ва …
3
у она юрти балхга кетиб колди ва уша вактда балх салтанида утирган бадиуззамон мирзо (1458-1511)нинг хизматига кирди. бадиуззамон навоийнинг бу шогирдини уз каноати остига олди ва куп илтифотлар курсатди. хондамир султон хусайн бойкаронинг вафотидан кейин бадиуззамон билан хиротга кайтди ва то 1510 йилгача шу ерда истикомат килди. 1527 йилда хондамир хиндистонга кетишга карор килди. у 1528 йил 18 сентябрда хиндистонда бобур мирзо хузурига етиб келди. хондамир бобурнинг вафотига кадар хамма вакт у билан бирга булди. бобур вафотидан сунг хондамир тож-тахт вориси носируддин хумоюннинг хизматида булди ва унинг якин кишилари каторида жой олди. хондамир 1535 йилда 62 ёшида вафот этди ва дехлида хожа низомиддин авлиё ва хусрав дехлавий мазорига дафт этилди. хондамир бор-йуги 62 йил умр курди. лекин унинг умри сермазмун, келажак учун фойдали кечди. у яратган улмас асарлари туфайли уз номини тарих сахифаларига абадий накшлади. бир суз билан айтганда, хондамир урта аср фани, хусусан тарих илми тараккиётига баракали хисса кушди. …
4
н йили тахрир ипига тизилган эди» асарнинг ягона нусхаси британияда сакланмокда. алишер навоийнинг тугилганига 500 йил тулиши муносабти билан мамлакатимизда утказилган юбилейга тайёргарлик вактида 1939 йилнинг ёзида унинг микрофилми олинди. машхур узбек шаркшунос олими мархум ибодулло одилов ана шу микрофилмдан кучирган нусха асосида асарларини янги нусхасини яратди. «макорим ул-ахлок» 10 боб (максад), мукаддима ва хотимадан иборат. асар мукаддимасида алишер навоийнинг тугилган хамда унинг болалик ва ига оид айрим мухим маълумотлар келтирилган. биринчи боб алишер навоийнинг юксак аклу – идроки хакида хикоя килади. «агар кишининг димоги фазоси тамиз нурларидан бебахра булса, - деб ёзади хондамир,- дину ислом чироги унинг дили хонасини ёритмайди». хондамир бу бобда олийжаноблик, донолик, башорат сингари хислатлар навоийда мужассамлашганини таъкидлаб, мамлакат хаёти билан боглик фаолиятидан мисоллар келтириш билан уз фикрларини далиллайди. «тугри йул курсатйвчи (бу) амир, - деб ёзади асарнинг иккинчи бобида хондамир, болалик кунларидан то киёматнинг охиригача баракани купайтирувчи вактнинг куп кисмини илму камолот касб килишга сарфлайди» …
5
ди хондамир, - гарчи хар иккала тилда, яъни форс ва турк тилларида баробар шеър ёзиш кувватига эга булса-да, лекин турк тилида шеър ёзишни афзалроурарди» (18 б. –19 а) муаллифлар бу ерда навоий билан лутфийнинг учрашувларидан бири хакида хикоя килар экан, барча туркий халкларнинг хар иккала буюк сиймоси уртасида булган сухбатни эсга олади. сухбат вактида утфий авоийдан ёзган шеърларидан бирор парча укиб беришини сурайди, у мана бу байтни укиб беради: оразин ёнгок кузимдан сочилур хар лахза ёш, буйлаким пайдо булур юлдуз нихон булгач куёш. «жаноб мавлавий ( яъни лутфий) – деб ёзади хондамир, - бу газални эшитгач, хайрат дарёсига чукиб дедиким: ва аллох агар насиб булса, узимнинг 10-12 минг байт форсий ва туркий (шеърлар) илмни ва шу газалга бадал килардим (яъни алмаштирардим)»(19 а). хондамир навоийнинг шеърий асарлари («хамса», «чор девон», «гаройиб ус-сигар», «наводир уш-шабоб», «бадоъе ул-васат», «фавонд ул-кабир») га кискача тухталиб, унинг адабиёт назариясига, хусусан аруз илмига багишланган «мезон ул - …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"хондамирнинг «макоримул – ахлок» («янги хулклар мажмуи») асаридаги абратли хулk -атворга доир хислатлар талкини" haqida

1404270681_52415.doc хондамирнинг «макоримул – ахлок» («янги хулклар мажмуи») асаридаги абратли хулk -атворга доир хислатлар талкини хондамирнинг «макоримул – ахлок» («янги хулклар мажмуи») асаридаги абратли хулk -атворга доир хислатлар талкини режа: 1. кириш. ( масаланинг куйилиши). 2. хондамир ва унинг илмий меросига кискача шарх. 3. «макорим ул- ахлок» асарининг асосий кахрамони ва мазмун мохияти. 4. «макорим ул- ахлок»нинг ёшлар ахлок - одобини юксалтиришдаги урни. 5. хулоса. 1. инсон коинотдаги барча нарсалар ичида хаммадан улуги хисобланади. унинг камолоти олдида акл хайрон колади, - чунки инсон хакикат хакида укур уйлайдиган ягона аклли мавжудотдир. камолот йулига чикиш учун аста – секин узлигини излайди. оламни танийди. узлигини тарк этади, камол топади. хазрат навоий комиллик дара...

DOC format, 91,5 KB. "хондамирнинг «макоримул – ахлок» («янги хулклар мажмуи») асаридаги абратли хулk -атворга доир хислатлар талкини"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.