9-sinf adabiyot 2-3-4-5-6.alpomish dostoni 1+

DOCX 9 pages 196.7 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 196.7 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

[image: ]o`zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi qashqadaryo viloyati xalq ta’limi bo’limi g’uzor xalq ta’limi bo`limiga qarashli 47-sonli umumiy o`rta ta’lim maktabi “ona tili” va “adabiyot” o`qituvchisi turdiyeva barnoning “o`rta maktablarda “alpomish” dostonining o`qitilishi” “alpomish” dostonini o`rta maktablarda o`qitilishi inson yaralibdiki, ibratga intilib, tarbiyalanib yashaydi. tarbiyaning asosiy vositasi esa diniy va dunyoviy bilim bo`lib, xalq og`zaki ijodi ana shu bilimlarning tashuvchisidir. doston, ertak, rivoyat, maqol, matal, qo`shiq, topishmoq, xalq o`yinlari, tez aytish, qasida, lof, askiya kabi xalq og`zaki ijodi janrlari og`izdan-og`izga o`tib, rivojlanib kelgan. bunday o`lmas asarlar xalqimizning ma’naviy hayoti badiiy ifodasi o`laroq yashashda davom etyapti. xalqimiz tomonidan “go`ro`g`li”, “yozi bilan zebo”, “qirq qiz”, “oshiq g`arib va shohsanam” singari o`nlab dostonlar yaratilgan. ayni shu dostonlarni o`rganish xalqimizning ajdodlar xotirasi oldidagi muqaddas burchidir. “shu ma’noda, xalq og`zaki ijodining noyob durdonasi bo`lmish “alpomish” dostonini millatimizning o`zligini namoyon etadigan, avlodlardan avlodlarga o`tib keladigan qahramonlik qo`shig`idir”[footnoteref:1]. islom abdug`aniyevich karimov “yuksak ma’naviyat - engilmas kuch”. ma’naviyat. …

2 / 9

gi umuminsoniyatga, milliy mafkuramizga oid fikrlar insonga yoshlikdan singdirilishi lozim. bu kishini barkamol shaxs bo`lib tarbiyalanishida muhim sanaladi. shunga ko`ra umumiy o`rta ta’lim “adabiyot” saboqlari dasturida o`zbek xalq donoligini, ayniqsa, “alpomish” dostonini o`rganishga alohida e’tibor berilgan. o`rta maktablarning to`qqizinchi sinflarida dastlab o`rganiladigan birinchi badiiy asar “alpomish” dostonidir. dostonni o`rganishga to`rt soat vaqt ajratilgan. o`qituvchi belgilangan vaqt ichida doston va uning shakllari haqida ma’lumot berishi, darslikdagi parcha bilan o`quvchilarni to`la tanishtirishi, mazkur parchani atroflicha tahlil qilishi, hamda dasturda nazarda tutilganiga ko`ra asardagi badiiy obrazlar haqida o`quvchilarda muayyan tushuncha shakllantirishi kerak bo`ladi. mobodo o`qituvchi vaqtdan samarali foydalanish malakasiga ega bo`lmasa, bu tadbirni bajarishga ulgurmaydi. mazkur mavzuni tushuntirishning dastlabki soatida “alpomish” dostonini kuylagan fozil shoirning (1872 yilda tug`ilgan) hayoti va ajdodlari haqidagi ma’lumotlarni keltirish kerak. fozil shoir hozirgi jizzah viloyatining baxmal tumani loyqa qishlog`ida tug`ilib, yetimlikda o`sgan. tirikchilik uchun cho`ponlik qilishiga qaramay, bolalik yillaridayoq do`mbira jo`rligida terma va dostonlar aytishga qiziqqan. va u …

3 / 9

doston matni bilan tanishadilar. dostonda berilgan parchani o`qituvchi o`zi o`qib bergani ma’qul. negaki, garchi o`quvchilar nutqi rivojlangan bo`lsa-da, dostondagi ayrim ma’nodor jumlalarning ohangi, ma’no urg`ulariga e’tibor qilmasligi doston badiiy jozibasiga putur etkazishi mumkin. o`qituvchi maktab darsligidan foydalangani durust emas. dostonning aslidan mutolaa qilinishi birinchidan, o`quvchining diqqatini tortsa, ikkinchidan bu qo`llanma mavzu uchun ko`rgazma vazifasini o`taydi. o`quvchilarni darslikdagi parchaning bir qismi bilan tanishtirguncha 22-23 daqiqa vaqt ketadi. demak o`qituvchi 29-30 daqiqa orasida “alpomish” dostoni matni va uning ijodkori, doston haqidagi nazariy ma’lumot va doston tarixiga oid ma’lumotlarni ham berishga ulguradi. birinchi saboqning so`nggida uyga vazifa sifatida dostondan olingan parchani qayta o`qish va o`ziga yoqqan parchani adabiyot daftariga belgilab olishni topshiriq qilib beradi. «alpomish» dostonini bag`ishlargan mashg`ulotning ikkinchi soatida dostonning qolgan qismi o`qiladi. mutolaa uchun o`qituvchi 14-15 daqiqa vaqt sarflaydi. shundan so`ng dostondagi ismlar ajratib olinadi. dobonbiy, alpinbiy, boybo`ri, boysari, hakimbek, qaldirg`och, barchin va shu singari boshqa ismlar ham. dobonbiy dobon so`zidan …

4 / 9

laversa, hakim allohning ismlaridan biridir. o`qituvchi har bir ismning istilohiy jihatdan asoslar ekan, asardagi ramziy o`rnini ham belgilab ketishi kerak. masalan qorajon – ulug`lik, qaldirg`och – ezgulik elchisi, tovka oyim – laqmalik, yortiboy – sotqinlik ramzi ekanini etkazish zarar qilmaydi. o`qituvchi ismlarni tahlil qilishga 15 daqiqa sarflaydi. mashg`ulot yakunida o`qituvchi uyga vazifa sifatida dostondan parchani qayta o`qib, asar syujetidagi asosiy nuqtalarni belgilab kelishni va avlodlar shajarasini tuzishga urinishlarini topshiriq sifatida beradi. shajara taxminan mana bunday shaklda bo`lishi mumkin. alpomish shajarasi alpinbiy dobonbiy boybo`ri boysari alpomish oybarchin qaldirg`och yodgor “alpomish” dostonining o`zlashtirilishiga qaratilgan uchinchi mashg`ulotda o`qituvchi dostondagi umumbadiiyatga daxldor ko`chma syujetlar haqida ma’luumot berish asosida o`quvchilarni tahlilga tortadi. avvalo ko`chma syujet, ramzlar, timsollar va obrazlar haqida tasavvur beradi. buning uchun dostondan berilgan parchani mutolaa qilishdan avval o`quvchilarga quyidagicha ma’lumotlarni yetkazish to`g`ri bo`ladi. doston qahramonlari hakimbek, qaldirg`och va barchin oy shohimardon piri mozorida qirq kunlik iltijo bilan tilab olinadi. ularning tug`ilishi va …

5 / 9

ioddiy tug`ilish, alplik kuchini namoyon etish, tutqunlik varaqib ustidan g`alaba. bu dunyo adabiyotining barcha turlariga xos jihat. masalan, hakimbek etti yoshida o`n to`rt botmonlik brinch yoyini tortib, alplik maqomiga erishadi va unga alpomish deb ism qo`yadilar. aynan mana shu motiv o`quvchilar filmini tomosha qilgan “illiada” asarida axillas (shuxrat uchun hayotini jangu jadallarga tikadi. onasi axillesni do`zox olovida tovonidan ushlab toblaydi va u alplik maqomiga erishadi), “shox edip”dagi edip(yovuz bashorat sabab ota-onasidan uzoqda ulg`ayadi, keyinchalik afsungar maxluqni engadi), hind eposi “mahabxarata”dagi krishna (etti yoshida to`pni olish uchuvn dengizga tushadi va dengiz ma’budi bilan kurashda engib, alplik maqomini oladi) obrazlariga ishoraviy berilgan tushuncha, o`quvchilar bu motivni teranroq anglashlariga xizmat qiladi. bundan tashqari firdavsiyning “shoxnoma”sidagi zol va suxrob, rustam obrazlarining o`ziga xosligini ham gapirib berish foydadan holi bo`lmas, aksincha, o`quvchi o`sha asarlarni o`zi qidirib topib, mutolaa qilishiga turtki beradi. ushbu ma’lumotlar 15 daqiqa davomida o`quvchilarga havola etiladi. parchadan mutolaa uchun 15 daqiqa vaqt …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "9-sinf adabiyot 2-3-4-5-6.alpomish dostoni 1+"

[image: ]o`zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi qashqadaryo viloyati xalq ta’limi bo’limi g’uzor xalq ta’limi bo`limiga qarashli 47-sonli umumiy o`rta ta’lim maktabi “ona tili” va “adabiyot” o`qituvchisi turdiyeva barnoning “o`rta maktablarda “alpomish” dostonining o`qitilishi” “alpomish” dostonini o`rta maktablarda o`qitilishi inson yaralibdiki, ibratga intilib, tarbiyalanib yashaydi. tarbiyaning asosiy vositasi esa diniy va dunyoviy bilim bo`lib, xalq og`zaki ijodi ana shu bilimlarning tashuvchisidir. doston, ertak, rivoyat, maqol, matal, qo`shiq, topishmoq, xalq o`yinlari, tez aytish, qasida, lof, askiya kabi xalq og`zaki ijodi janrlari og`izdan-og`izga o`tib, rivojlanib kelgan. bunday o`lmas asarlar xalqimizning ma’naviy hayoti badiiy ifodasi o`laroq yashashda davom etyapti. x...

This file contains 9 pages in DOCX format (196.7 KB). To download "9-sinf adabiyot 2-3-4-5-6.alpomish dostoni 1+", click the Telegram button on the left.

Tags: 9-sinf adabiyot 2-3-4-5-6.alpom… DOCX 9 pages Free download Telegram