musiqiy tovush xususiyatlari

DOC 87,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1523713228_71053.doc musiqiy tovush xususiyatlari reja: 1.musiqiy tovush xususiyatlari. 2.yuqori tonlar. 3.tabiiy tovushqator. 4.musiqaviy tuzilma. tovushqator. asosiy pog’onalar va ularning nomlari. 5.oktavalar. san’atning eng muhim va keng xalq ommasiga kirib boruvchi turlaridan biri musiqa san’atidir. unda badiiy mazmun tovushlar (ohang) orqali bayon etiladi va musiqaning o’ziga xos ifoda vositalarini o’zaro bog’lovchi muayyan qoidalarga asoslanadi. mazkur qoida va an’analar xalq (fol’klor) hamda mumtoz musiqasining (maqomlar va maqom yo’lidagi kuy va ashulalar) asrlar davomida vujudga kelgan tajribasi natijasida vujudga kelgan. har qanday musiqani cholg’u sozida ijro etish yoki kuylash uchun musiqaning elementar nazariyasini bilish muhim ahamiyatga ega. shuning uchun, mazkur fanni o’qitish dastlab musiqa asarlarini ijro etish va ulardagi mavjud tovush va intervallar munosabatlari borasidagi bilimlarni o’zlashtirishni qamrab oladi. har qanday shakl va mazmundagi musiqa rang-barang tarkibiy qismlardan tashkil topadi va musiqa nazariyasi – musiqaning elementar nazariyasi, garmoniya, musiqa asarlari tahlili, polifoniya va cholg’ushunoslik singari bir necha tarmoqlarga ajraladi. musiqaning tarkibiy qismlari va …

iga xos tarzda, ya’ni, ma’lum tovushlar va ohanglar sintezi sifatida aks yettiriladi. musiqa asarlarida shakl va mazmun bir-birini to’ldiruvchi unsurlar sifatida muhim ahamiyatga egadir. musiqaning elementar nazariyasi kursida tovush so’zi ikki xil tushunchani bildiradi: birinchisi – fizik holatdagi tovush; ikkinchisi – sezgi holatidagi tovushdir. masalan, biror egiluvchan jism, cholg’u asbobi torining tebranishi natijasida havoda uzunasiga taralgan to’lqinli tebranishlar hosil bo’ladi. bu tebranishlar tovush to’lqinini hosil qiladi. xe "товуш тўлқини" ular tovush manbaidan turli tomonlarga aylanasimon tarqaladi. ushbu hodisaning umumiy zanjiri quyidagicha amalga oshadi: tovush to’lqini manbai – tovush to’lqinlari – eshitish organiga tovush to’lqinlarining ta’sir etishi – eshitish analizatorlari orqali qabul qilingan qo’zg’atuvchi ta’sirining bosh miyaga uzatilishi. fizik nuqtai nazardan, tebranishlar o’lchovi sifatida tebranadigan jismning bir sekunddagi tebranishlari soni gerts (gts) qabul qilingan. yangragan tovush to’lqinlari eshitish organi tomonidan qabul qilingach, unga ta’sir etadi va asab tuzilmasi (analizator) orqali bosh miyaga o’tib, tovush sezgisini qo’zg’atadi. ma’lumki, biz kundalik hayotda juda …

alik baland bo’ladi va aksincha, tebranish qanchalik sust bo’lsa, tovush shunchalik past bo’ladi. yangrayotgan tovushning cho’zimi xe "товушнинг чўзими" tebranayotgan jismning to’lqin amplitudasiga bog’liqdir. tovushning uzun yoki qisqaligidan uning fizik xarakteri o’zgarmaydi, lekin musiqa nuqtai nazaridan tovushning cho’zimi uning yana bir xususiyati bo’lib, muhim ahamiyatga egadir. tovush cho’zimi tovush manbai tebranishining davom etishiga bog’liq bo’ladi. masalan, tovush chiqa boshlaganda tovush manbaining tebranishi qanchalik keng bo’lsa, tovushning pasayib borishi ham shuncha uzoq davom etadi. bunda albatta, tovush manbai bo’lgan jism erkin tebranishi shart. yangrayotgan tovushning qattiqligi tebranish harakatining kuchiga, ya’ni, tovush manbai bo’lgan jismning tebranish kengligiga bog’liqdir. tebranish harakatlari amalga oshiriladigan fazo doirasi tebranish amplitudasi (kengligi) deyiladi (1 – rasmga qaralsin). 1 – rasm. tebranish amplitudasi qanchalik katta bo’lsa, tovush shunchalik qattiq eshitiladi va aksincha. tembr xe "тембр" deb tovushning sifat xususiyati, uning rang-barangligiga aytiladi. tembr xususiyatlarini ifodalashda his-tuyg’ularga taalluqli turli iboralar qo’llaniladi, masalan: mayin, keskin, yo’g’on, jarangdor, kuychan tovush deyishadi …

larga bo’linishi natijasida tovush to’lqinlarining murakkab shakli vujudga keladi. jismning umumiy tebranishi jarayonida bu teng bo’lakchalar alohida tebranib, o’zining uzunligiga muvofiq keladigan qo’shimcha to’lqinlar hosil qiladi. shunday qilib, yuqori tonlar qo’shimcha oddiy tebranish natijasida hosil bo’ladi. yuqori tonlarning balandligi har xil bo’ladi, chunki ularni hosil qiladigan tebranish tezligi turlichadir. masalan, cholg’u asbobi torida birgina asosiy ton eshitilganda edi, uning to’lqinlanish shakli quyidagi grafik tasvirga muvofiq bo’lardi: torning teng yarmidan hosil bo’lgan ikkinchi yuqori ton to’lqinining uzunligi asosiy ton to’lqinidan ikki marta qisqa, tebranish chastotasi (tezligi) esa ikki marta tezroq bo’ladi va hokazo. yarmidan hosil bo’lgan to’lqin (ikki marta tez): uchdan bir qismidan hosil bo’lgan to’lqin (uch marta tez): to’rtdan bir qismidan hosil bo’lgan to’lqin (4 marta tez) torning dastlabki tovushi (asosiy toni) ning tebranish sonini birlik sifatida olsak, yuqori tonlarning tebranish sonlarini quyidagi oddiy raqamlarda ifodalash mumkin: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, …

mustaqil nom berilgan: bo’g’in bilan do re mi fa sol la si harfli c d e f g a h asosiy bosqichlarga berilgan ushbu nomlar o’rta asrlarda shakllangan. bu asosiy pog’onalar fortepianoning oq klavishlari tovushlariga mos keladi va ular 52 ta asosiy klavishlardan iborat: harfiy tuzilma tonalliklarni ko’rsatish uchun o’zining soddaligi va qisqaligi tufayli respublikamiz hamda ko’pgina xorij mamlakatlarida keng qo’llaniladi, tovushlarni aks yettirish uchun esa faqatgina ilmiy-musiqiy adabiyotlarda qo’llaniladi. germaniya, buyuk britaniya va gollandiya singari ba’zi yevropa mamlakatlarida esa harfiy tuzilma hozirgi kunda ham asosiy bo’lib hisoblanadi. musiqa tovushqatoridagi yettita asosiy pog’onaning nomi ma’lum bir vaqtda takrorlanib turadi hamda shu yo’l bilan barcha asosiy pog’onalar tovushlarini o’z ichiga qamrab oladi. bu yuqori tomon sanalgan, oq klavishlarda chiqariladigan har bir sakkizinchi tovush birinchi tovushga nisbatan ikki marta tezroq tebranishi natijasida hosil bo’ladi. demak, u birinchi boshlang’ich tovushning ikkinchi yuqori toniga mos keladi va unga hamohang bo’lib eshitiladi. bir xil pog’ona …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "musiqiy tovush xususiyatlari"

1523713228_71053.doc musiqiy tovush xususiyatlari reja: 1.musiqiy tovush xususiyatlari. 2.yuqori tonlar. 3.tabiiy tovushqator. 4.musiqaviy tuzilma. tovushqator. asosiy pog’onalar va ularning nomlari. 5.oktavalar. san’atning eng muhim va keng xalq ommasiga kirib boruvchi turlaridan biri musiqa san’atidir. unda badiiy mazmun tovushlar (ohang) orqali bayon etiladi va musiqaning o’ziga xos ifoda vositalarini o’zaro bog’lovchi muayyan qoidalarga asoslanadi. mazkur qoida va an’analar xalq (fol’klor) hamda mumtoz musiqasining (maqomlar va maqom yo’lidagi kuy va ashulalar) asrlar davomida vujudga kelgan tajribasi natijasida vujudga kelgan. har qanday musiqani cholg’u sozida ijro etish yoki kuylash uchun musiqaning elementar nazariyasini bilish muhim ahamiyatga ega. shuning uchun, mazkur fanni o’qi...

Формат DOC, 87,5 КБ. Чтобы скачать "musiqiy tovush xususiyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: musiqiy tovush xususiyatlari DOC Бесплатная загрузка Telegram