petrosyans rahbarligida xalq cholg‘ularini tizimli ravishda modernizatsiyalashtirish

DOC 4,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1522510255_70528.doc petrosyans rahbarligida xalq cholg‘ularini tizimli ravishda modernizatsiyalashtirish reja: 1. 1930-yillarning o‘rtalarida a.petrosyans rahbarligi 2. g‘ijjaklarni takomillashtirishda asosan ularning dastalariga e’tibor qaratilgan. 3. talabalar va professional sozandalar uchun yaratilgan cholg‘ular 1930-yillarning o‘rtalarida a.petrosyans rahbarligi ostida bir guruh musiqa ustalari (v.romanchenko, a.kevxoyans, s.didenko) v.andreev ish tajribasiga tayangan holda (torli-chertma) cholg‘ularni 12 bosqichli teng temperatsiyalangan prinsip asosida ijrochilikning zamonaviy talab darajasiga moslashtirishga, ya’ni modernizatsiyalashtirishga kirishdilar. modernizatsiya- lashtirishdan asosiy maqsad: ko‘p ovozli ansambl va orkestr jamoalarini tuzishdan iborat edi. shu paytning o‘zida a.petrosyansda cholg‘ularning oilasini yaratish fikri paydo bo‘ladi. natijada nota orqali ijro etadigan orkestrning shakllanishiga asos solindi. a.petrosyans s.didenko bilan dutor usta-konstruktor s.didenko musiqa cholg‘ulari cholg‘usini muhokama qilmoqda ustaxonasida qashqar rubobini muhokama qilmoqda 1940-yillarning boshlarida laboratoriyaning musiqiy ustaxonasida ustakonstruktorlar a.petrosyans va s.didenko, soz ustalari v.romanchenko va a.kevxoyanslar ishlar edilar. 1940-yillarning oxiri va 1950-yillarning boshlarida ularning tarkibiga x.muxitdinov, a.abdug‘ofurov, a.tarasov, v.shitikov, n.ryuxin, m.turdiev va f.bortniklar kelib qo‘shiladilar. torli-chertma cholg‘ularning tovush qatorlariga 12 bosqichli …

takomillashtirishda asosan ularning dastalariga e’tibor qaratilgan. an’anaviy g‘ijjaklarda dasta yumaloq shaklda bo‘lib, yuqori qismi qalin, pastki qismi ingichka qilib ishlangan. chunki ularda asosan o‘zbek xalq kuylari va maqomlardan parchalar ijro etilgan. tez sur’atdagi asarlar ijro etilmagan. modernizatsiyalashtirilgan g‘ijjaklarda esa o‘zbek xalq kuylari bilan bir qatorda o‘zbekiston kompozitorlarining maxsus asarlari va jahon klassikasi durdonalari ham ijro etilgan. shuning uchun ham dastaning yuqori qismi ingichka pastki qismi qalin hamda dastasining barmoq bosib ijro etiladigan qismi yassi qilib ishlangan. zero, bunday holat texnik asarlarni ijro etishga qo‘l keladi. boshqacha qilib aytganda g‘ijjaklar modernizatsiyalashtirilgandan so‘ng ularning ijrochilik imkoniyatlari kengaydi. shuningdek, g‘ijjak kamoni skripka qamoni bilan almashtirildi hamda uning ushlash holati g‘ijjak ijrochiligi amaliyotga keng joriy etildi. so‘ngra g‘ijjak asosida - g‘ijjak-alt, g‘ijjak-bas va g‘ijjak-kontrabaslar, ya’ni g‘ijjaklar oilasi yaratildi. ushbu oila asosida g‘ijjakchilar orkestri tashkil etildi. bunga o‘zbekiston davlat konservatoriyasi “xalq cholg‘ularida ijrochilik” kafedrasi professori murod toshmuhamedov tomonidan tuzilgan “sayqal” g‘ijjakchilar orkestri yaqqol misol bo‘la …

r diapazonini kengaytirish; 4–tovush chiqarish, ya’ni ijrochilik imkoniyatlarini qulaylashtirish; 5 – cholg‘ularni yangi texnologiya asosida yaratish. an’anaviy dutor modernizatsiyalashtirilgan dutor shu tariqa an’anaviy dutor asosida dutor-tenor (900mm.li) cholg‘usi yaratildi. bunda birinchi bo‘lib dastada joylashgan boylanma diatonik tovushqator 12 bosqichli teng temperatsiyalangan va dastaga o‘rnatilgan xromatik tovushqator bilan almashtirildi. shuningdek dutor-tenor asosida dutor-prima, dutor-sekunda, dutor-alt, dutor-bas va dutor-kontrabasdan tashkil topgan dutorlar oilasi yaratildi. g‘ijjaklar singari dutorlar oilasidan ham orkestrlar tashkil etildi. bunday jamoalar o‘quv jarayonida ko‘p qo‘llanilgan, hozirgi kunga qadar bolalar musiqa va san’at maktablarida, shu bilan birga akademik litsey, musiqa kollejlari hamda oliy o‘quv yurtlarida orkestr ijrochiligi amaliyotida qo‘llanilmoqda. dutorlar oilasi qashqar ruboblari ham xuddi shu tarzda modernizatsiyalashtirilgan. qashqar rubobi dastasidagi boylanma pardalar, dastaga o‘rnatilgan mustahkam parda bilan, diatonik tovushqator xramatik tovushqator bilan almashtirilgan. shuningdek qashqar rubobi asosida prima-rubobi, metsosoprano-rubabi, kichik-rubob hamda alt-rubobi yaratilgan. ushbu cholg‘ular hozirgi kunda yakkanavoz va jo‘rnavoz sifatida amaliyotda keng qo‘llanulmoqda. shu bilan birga dutor bas …

oniyati paydo bo‘ldi. shuningdek afg‘on rubobi ham ruboblar oilasi bilan birga ansambl va orkestrlarda yakkanavoz va jo‘rnavoz sifatida qo‘llanilmoqda. an’anaviy afg‘on rubob modernizatsiyalashtirishgan afg‘on rubob an’anaviy chang an’anaviy chang diatonik tovushqatorga ega bo‘lib, uning 40 ta metal torlari mavjud edi. ulardan birinchisi toq va qolgan 13 tasi uchlangan torlardan iborat. cholg‘uda chordona qurib o‘tirgan holatda ijro etilardi. takomillashtirish, ya’ni modernizatsiyalashtirish natijasida uning diatonik tovushqatori o‘n ikki bosqichli teng temperatsiyalashtirilgan xromatik tovushqator bilan almashtirildi. torlarning soni 72 – 75taga yetdi. natijada cholg‘uning diapazoni kengaytirildi, sozandalar uchun qulaylik hamda keng ijrochilik imkoniyatlari yaratildi. ushbu changlarda nafaqat o‘zbek xalq kuy-qo‘shiqlari va maqomlardan parchalarni, balki o‘zbekiston kompozitorlarining maxsus asarlarini ham ijro etish mumkin. xromatik chang so‘ngra changga uchta kichik oyoqchalar o‘rnatildi. sozanda esa tizza bo‘kib o‘tirgan holda ijro eta boshladi, keyinchalik zamonaviy changlarga uchta uzun oyoqlar va pedal mexanizmi o‘rnatildi. modernizatsiyalashtirilgan changda nafaqat milliy kuy-qo‘shiqlar, balki jahon durdona asarlarini ijro etish imkoniyatlari paydo bo‘ldi. …

changchilar jamoasi ustida ilmiyijodiy izlanishlar olib borilmoqda, jamoa ijrochiligi yangi ko‘rinishda yana amaliyotga kirib keladi, albatta. 1996-yili mahoratli pedagog, cholg‘ushunos olim, o‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi, professor anvar xakimovich liviev g‘oyasi asosida laboratoriya ustalari tomonidan maktabgacha ta’lim muassasalari uchun maxsus milliy musiqiy cholg‘ular majmuasining 1-namunasi yaratildi. so‘ngra 2000-yilda ilrochilik talab darajasidan kelib chiqqan holda majmuaning 2-namunasi yaratildi. majmua: qonun, tanbur, dutor, qashqar rubobi, soz, doyra, nog‘ora, safoil va yog‘och qutichalardan iborat. majmua uchun a.liviev maxsus metodik qo‘llanma yozib, nashr ettirdilar. ushbu cholg‘ular majmuasini ilk bor toshkent shahridagi uch tepa tuman 360-sonli bolalar bog‘chasi musiqa rahbari venera ro‘zimetova amaliyotga joriy etdi. bolajonlar 3-5 yoshidan boshlab nota orqali ijro etish ko‘nikmasini egallashdi. ular hozirgi kunga qadar o‘zbekiston davlat konservatoriyasida 1996yildan boshlab har yili respublika miqyosida o‘tkaziladigan “navro‘z sadolari” nomli festivalni o‘z ijrolari bilan ochib bermoqdalar. 2015-yildan e’tiboran ushbu festival xalqaro miqyosga aylandi va 2 yilda bir marotaba o‘tkazilmoqda. ushbu majmuaning 2- va …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "petrosyans rahbarligida xalq cholg‘ularini tizimli ravishda modernizatsiyalashtirish"

1522510255_70528.doc petrosyans rahbarligida xalq cholg‘ularini tizimli ravishda modernizatsiyalashtirish reja: 1. 1930-yillarning o‘rtalarida a.petrosyans rahbarligi 2. g‘ijjaklarni takomillashtirishda asosan ularning dastalariga e’tibor qaratilgan. 3. talabalar va professional sozandalar uchun yaratilgan cholg‘ular 1930-yillarning o‘rtalarida a.petrosyans rahbarligi ostida bir guruh musiqa ustalari (v.romanchenko, a.kevxoyans, s.didenko) v.andreev ish tajribasiga tayangan holda (torli-chertma) cholg‘ularni 12 bosqichli teng temperatsiyalangan prinsip asosida ijrochilikning zamonaviy talab darajasiga moslashtirishga, ya’ni modernizatsiyalashtirishga kirishdilar. modernizatsiya- lashtirishdan asosiy maqsad: ko‘p ovozli ansambl va orkestr jamoalarini tuzishdan iborat edi. shu paytning o‘zid...

Формат DOC, 4,0 МБ. Чтобы скачать "petrosyans rahbarligida xalq cholg‘ularini tizimli ravishda modernizatsiyalashtirish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: petrosyans rahbarligida xalq ch… DOC Бесплатная загрузка Telegram