3-qism

PDF 184 sahifa 7,7 MB Bepul yuklash

184 sahifa 3-qism — PDF

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 7,7 MB

Fayl turi PDF

Sahifalar 184

Yangilangan May 2026

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 184

1 | g r a n d 2 | g r a n d 3 | g r a n d grand repetitorlik markazi 4 | g r a n d asilbek salohiddinov anorganik kimyo oliy o'quv yurtlariga kiruvchilar uchun (qayta to’ldirilgan 3-nashr) farg’ona-2018 5 | g r a n d ushbu darslikda yoritilgan mavzular o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan akademik litsey va kolejlar uchun tasdiqlangan yangi o’quv dasturi asosida yozilgan. ushbu darslik 3-qism bo’lib bu qismda anorganik kimyo ma’lumotlari berilgan. darslikdan akademik litsey va maktab o’quvchilari, o’qituvchilar hamda shu fanga qiziquvchilar ham foydalanishlari mumkin. “grand-rm” nashriyoti 6 | g r a n d m u n d a r i j a i – bob. moddalar va ularning sinflanishi.kirish…………….......……7 moddalar va ularning sinflanishi metallmaslar………………………….12 tuzlar………………………………….14 komleks birikmalar………………….19 *********************************** *********************************** ii – bob. nodir gazlar………………...24 geliy va uning birikmalari ……..…..25 neon, argon va ularning birikmalari …………………………………………..26 …

2 / 184

llar va ularning hossalari, olinish usullari ….……...112 *********************************** *********************************** viii– bob. ishqoriy metallar va ularning birikmalari……………….124 *********************************** *********************************** ix– bob. ishqoriy-yer metallar va ularning birikmalari…....………….136 *********************************** *********************************** x – bob. bor gruppasi elementlari va ularning birikmalari………....…….143 alyuminiy va uning birikmalari….144 *********************************** *********************************** yonaki guruh metallari………..…..149 xi– bob. temir triadasi………..…..149 temir va uning birikmalari……….150 cho’yan ishlab chiqarish………..…154 po’lat ishlab chiqarish…………..…157 kobalt va uning birikmalari………160 nikel va uning birikmalari……..…161 *********************************** *********************************** xii– bob. xrom triadasi xrom va uning birikmalari………..162 *********************************** *********************************** xiii– bob. rux triadasi rux va uning birikmalari………….166 simob va uning birikmalari….……168 *********************************** *********************************** xiv– bob. mis triadasi mis va uning birikmalari…………..169 kumush va uning birikmalari…….171 oltin va uning birikmalari………...172 *********************************** *********************************** xv– bob. boshqa d metallar titan va uning birikmalari…….….173 marganes va uning birikmalari…..174 *********************************** *********************************** 7 | g r a n d anorganik kimyo i– bob iii –qism moddalar va ularning sinflanishi kirish. moddalar va ularning sinflanishi: kimyoda uchraydigan …

3 / 184

landi. bu davrdan 50—60 yillar ilgari m. v. lomonosov atom-molekulyar ta’limot asoslarini yaratgan edi, lekin uning bu muxim nazariy ta’limoti xx asr boshidagina olimlarga ma’lum bo’ldi. mamlakatlar orasida ilmiy ma’lumotlarning tarqalishi juda ham zaif bo’lishi tufayli atom-molekulyar tahlimotning asosiy g’oyalari fanda yana qaytadan ixtiro qilindi: a. lavuaze oddiy va murakkab moddalar orasidagi farqni aniqladi; xix asr boshida (1808 y.) moddalarning korpuskulyar tabiati asosida atomistik nazariya ilgari surildi; faqat xix asr o’rtalarida ko’pchilik olimlar faoliyati natijasida atom, molekula, oddiy va murakkab moddalar haqidagi xozirgi zamon tushunchalari batamom shakllandi. kimyoviy amaliyotda muxim axamiyatga ega bo’lgan ekvivalent tushunchasini fanga kirishi (berselius), moddalarni xosil bo’lgan miqdori reaktsiyaga kirishuvchi elementlarning atom massalariga (xix asrning 50-yillarida) proportsionalligi xaqidagi muxim xususiyati kimyo fanining rivojlanishini jadallashtirdi. kimyo fanining rivojlanishida katta axamiyatga ega bo’lgan vaziyatlardan shuni aytib utish kerakki, agar xix asr o’rtalarigacha malum bo’lgan oddiy moddalar soni 60 dan ortmas edi. ulardan faqat 11 tasi (masalan, oltin, kumush, …

4 / 184

ementlar atom massalar yigindisining yarmiga teng ekanligini aniqladi. 1857—1868 yillar mobaynida ingliz kimyogari uilyam odling elementlarni atom massalari ortib borishi tartibida joylashgan jadvallar tuzgan. fransiya kimyogari shankartua birinchi marta 1862 yilda atom massalari ortib borishida joylashtirilgan elementlar qatorida kimyoviy xossalarning davriy qaytarilishiga ahamiyat bergan edi. elementlar klassifikatsiyasini yaratishda d. i. mendeleevdan oldin katta hissa qo’shgan olim d. nyulends elementlarni ular ekvivalenta ortib borishi tartibida joylashtirilgan qatorda yettita elementdan keyingi sakkizinchisi oldingi katorning birinchi elementi xossasiga o’xshash bo’lishi («oktavalar qonuni») ni payqadi. ko’pchilik olimlar bu qonun tasodifiy xususiyatga ega deb axamiyat bermasa xam, nyulends elementlar klassifikatsiyam uchun atom massa axamiyatli ekanligini aniqlashi tarixiy axamiyatga ega bo’ldi. elementlarning atom massalari va kimyoviy xossalaridan tashqari ularning fizik xossalari — atom hajmining atom massasiga nisbatan tuzilgan grafikda (ordinata o’qida atom xajmi, absissa o’qida atom massa) elementlarga xos davriylik yaqqol ko’zga tashlanishini 1868 yilda nemis kimyogari lotar meyer aniqlali. sanab o’tilgan olimlarning ishlari natijasida 1869 …

5 / 184

elektron mavjud). 9 | g r a n d kimyoviy jidatdan metallar reaktsiyalarda faqat qaytaruvchi hos- sasinigina namoyon qiladi, metallmaslar esa reaksiya vaziyatiga qarab oksidlovchi yoki qaytaruvchi xossasini namoyon kilishi mumkin. davriy sistemadagi 2-davr elementlari boshqa davr elementlaridan ko’p jixatdan farq qiladi. bu elementlarning valent pog’onalarida faqat to’rtta orbital (2s-, 2px-, 2py- va 2pz-) mavjudligi tufayli v−viii gruppa elementlari ko’pincha gruppa tartib raqamiga teng bo’lgan valentlikni namoyon qilmaydi (3 va undan keyingi davr elementlarida bunday holat yo’q). shu nuqtai nazardan elementlar xossalarini izoxlash, ularning analoglarini tegishli darajada to’gri talqin etish (ularning ayrim xossalari bilangina cheklanib qolmasdan, bunday elementlar orasidagi ayrim farqlar ham muxokama qilinishi) kerak. kimyoviy xossalarning o’zgarishida elektron tuzilish asosiy axamiyat kasb etishi lozim. xar qaysi atom va ionlar xossalarini tushuntirishda ularning o’zak elektronlari sirtida joylashgan valent pog’ona elektronlar strukturasini asos qilib olish tabiiydir. kimyoviy jarayonlar xaqida so’z borganda o’zak elektronlar ma’lum darajada yadro zaryadining maydoni ta’sirini valent pog’ona …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 184 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"3-qism" haqida

1 | g r a n d 2 | g r a n d 3 | g r a n d grand repetitorlik markazi 4 | g r a n d asilbek salohiddinov anorganik kimyo oliy o'quv yurtlariga kiruvchilar uchun (qayta to’ldirilgan 3-nashr) farg’ona-2018 5 | g r a n d ushbu darslikda yoritilgan mavzular o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan akademik litsey va kolejlar uchun tasdiqlangan yangi o’quv dasturi asosida yozilgan. ushbu darslik 3-qism bo’lib bu qismda anorganik kimyo ma’lumotlari berilgan. darslikdan akademik litsey va maktab o’quvchilari, o’qituvchilar hamda shu fanga qiziquvchilar ham foydalanishlari mumkin. “grand-rm” nashriyoti 6 | g r a n d m u n d a r i j a i – bob. …

Bu fayl PDF formatida 184 sahifadan iborat (7,7 MB). "3-qism"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: 3-qism PDF 184 sahifa Bepul yuklash Telegram