76f1f480b7bfbc472a3c43580d6a0410_molekulalar_tuzilishi_va_molekulalararo

PDF 200 pages 9.8 MB Free download

200 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.8 MB

File type PDF

Pages 200

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 200

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti molekulalar tuzilishi va molekulalararo ta’sirni elektron spektrlar yordamida o’rganish oliy o’quv yurtlarining 5140200 – fizik–bakalavr ta’lim yo’nalishi uchun o’quv qo’llanma samarqand davlat universiteti o’quv–uslubiy kengashi tomonidan nashrga tavsiya etilgan (2013 yil 20– dekabrdagi 4–son bayonnomasi) “navro’z” nashriyoti toshkent – 2016 2 udk: 452.315.12 kbk: 54.10 (5o'zb) m 80 molekulalar tuzilishi va molekulalararo ta’sirni elektron spektrlar yordamida o’rganish: o’quv qo’llanma / n.nizomov, e.n.kurtaliyev, m.z.tilyayev, u.r.arzibekov; o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi. – toshkent: “navro’z” nashriyoti. 2016 y. –200 bet ma’sul muharrir: f.x.tuxvatullin – fizika–matematika fanlari doktori, samarqand davlat universiteti «optika va spektroskopiya» kafedrasi professori taqrizchilar: b.eshpulatov – fizika–matematika fanlari doktori, professor, tatu samarqand filiali etakchi ilmiy xodimi. l.m.sabirov – fizika–matematika fanlari doktori, samarqand davlat universiteti «nazariy fizika va kvant elektronikasi» kafedrasi professori, a.beruniy nomidagi davlat mukofoti laureati ushbu o’quv qo’llanma o’zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining «uzluksiz …

2 / 200

zviy bog’liqlik borligi ilmiy–uslubiy jihatdan asoslangan. ushbu o’quv qo’llanmada yoritilgan muammolar ilk bor o’zbek tilida lotin alifbosida keltirilgan bo’lib, ular barcha tabiiy fanlar sohasidagi bakalavr, magistr, katta ilmiy tadqiqotchilar hamda molekulyar fizika va spektroskopiya yutuqlarini xalq xo’jaligining turli sohalarida qo’llayotgan amaliyotchilar uchun ham foydalidir. isbn:9789943382893 © n.nizomov va boshkalar ©“navro’z” nashriyoti. 3 kirish o’zbekiston respublikasi prezidenti i.a.karimovning tashabbuslari bilan qabul qilingan «ta’lim to’g’risida»gi qonun va «kadrlar tayyorlash milliy dasturi» har tomonlama barkamol, mustaqil erkin fikrlovchi, komil inson shaxsning shakllanishini ta’minlovchi uzluksiz ta’lim tizimining asosiy huquqiy hujjatidir [1]. shuning uchun ham o’quv dasturlari asosida zarur o’quv adabiyotlarini yozish ushbu qonun va dasturni amalga oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi. mazkur o’quv qo’llanmaning asosiy vazifalaridan biri – ta’lim tizimidagi amalga oshirilayotgan islohotlardan kelib chiqqan holda soha fanining yutuqlarini ishlab chiqarishga tatbiq etish, aniq laboratoriya ishlarini bajarish ko’nikmalarini, bo’lajak mutaxassislarning kelgusidagi amaliy faoliyatlarida qo’llanishda yordam berishdan iborat. qo’llanmada elektron spektrlar va ularning tarkibiy qismi …

3 / 200

allangan. ushbu o’quv qo’llanmada yoritilgan muammolar ilk bor o’zbek tilida lotin alifbosida keltirilgan bo’lib, ular barcha tabiiy fanlar va tibbiyot sohasidagi bakalavr, magistrant katta ilmiy tadqiqotchilar hamda molekulyar fizika va spektroskopiya 4 yutuqlarini xalq xo’jaligining turli sohalarida qo’llayotgan amaliyotchilar uchun ham foydali bo’ladi degan umiddamiz. qo’llanmaning elektron spektrlari va molekulalararo ta’siriga doir ma’lumotlar professor n.nizomov, fizika– matematika fanlari nomzodi e.n.kurtaliyev va ilmiy xodim m.z.tilyayev tomonidan, radioaktivlik va dozimetriya bo’yicha nazariy ma’lumotlar va shunga tegishli laboratoriya ishi fizika–matematika fanlari nomzodi u.r.arzibekov tomonidan tayyorlangan. qo’llanma to’g’risidagi fikr va mulohazalarni mualliflar minnatdorchilik bilan qabul qiladilar. 5 i bob. molekulalar tuzilishi va uni tavsiflaydigan asosiy fizik parametrlar §1.1. ikki va ko’p atomli molekulalar to’g’risida umumiy tushunchalar. malumki, fizika tabiat to’g’risidagi fandir. tabiatda kuzatiladigan hodisalar gaz, suyuqlik, qattiq jism holatidagi moddalar ishtirokida sodir bo’ladi. plazma holati (ionlashgan gaz holati) ham bor. ana shu agregat holatlardagi moddalarning tarkibini, tuzilishini va ularning shu moddalar xususiyati bilan bog’liqligini …

4 / 200

rasi bormi? takidlab o’tish kerakki, jismning bo’linish natijasida hosil bo’lgan qismining xususiyati, bo’lingandan oldingi xususiyatidan farq qilmasligi kerak, faqat modda miqdori bilan farq qilishi mumkin. ko’p usullar yordamida olib borilgan izlanishlar shuni ko’rsatadiki, berilgan moddani qaysi agregat holatda bo’lishdan qat’iy nazar ma’lum chegaragacha qismlarga, bo’laklarga bo’lish mumkin ekan. bunda eng mayda qism shu moddaning katta bo’lagining xususiyatiga ega bo’ladi. ana shu bo’lakni ham yana bo’lish mumkin, lekin bu 6 bo’lish natijasida hosil bo’lgan qismlar, ularning bo’linishdan oldingi xususiyatlaridan tubdan farq qiladi. moddaning eng kichik bo’lakchasi, zarrachasi, qaysikim shu moddaning xususiyatlariga ega, molekula deb ataladi. molekula – lotincha «molekula» so’zidan olingan bo’lib, kichraytirish demakdir, «moles» – esa massa, modda molekulasining massasidir. «molekula» so’zini fanga birinchi bo’lib 1647 yilda pyer gassendi (1592–1655) kiritgan. uning fikriga binoan, so’zlar harflardan iborat bo’lgani kabi, molekula ham xuddi shunday atomlardan tashkil topgan. molekulaning mavjudligini tajribada 1906 yilda fransuz olimi jan perey bagist (1870– 1942) topgan. yuqorida …

5 / 200

tomlardan tashkil topgan bo’lsa (h2, o2, n2, cl2, …), bunday molekulalarga gomeopolyar, agar har xil atomlardan tuzilgan bo’lsa (nacl2, hf, co2, c6h6, ch3oh, …), geteropolyar molekula deyiladi. molekulaning o’lchamlari nihoyatda kichik. shuning uchun eng kuchli optik mikroskop bilan ham ko’pchilik modda molekulalarini kuzatib bo’lmaydi. elektron mikroskop yordamida makromolekulalarni kuzatsa bo’ladi. molekulaning naqadar kichikligini tasavvur qilish 7 maqsadida odatda, quyidagi taqqoslashdan foydalaniladi: bitta olma yer shariga nisbatan qancha kichik bo’lsa, bitta molekula shu olmaga nisbatan shuncha marotaba kichikdir. hisoblashlar shuni ko’rsatadiki, vodorod molekulasi tabiatda uchraydigan eng kichik molekula ekan. uning diametri 8102,1  sm, boshqa element molekulasining o’lchami bundan katta. masalan, suv molekulasining o’lchami 8103  sm. molekuladagi atomlar soni osha borishi bilan molekulaning o’lchami ham kattalasha boradi. molekulaning o’lchamini undagi atomlar soni, ularning o’zaro joylashishi, shu atomlar bir–biri bilan qanday bog’lanish orqali bog’langanligi belgilaydi. misol uchun, bog’lanish karraligi qancha ko’p bo’lsa, molekula shuncha mustahkam bo’ladi, bog’lanish uzunligi esa kamayadi. 1.1.–rasm. …

Want to read more?

Download all 200 pages for free via Telegram.

Download full file

About "76f1f480b7bfbc472a3c43580d6a0410_molekulalar_tuzilishi_va_molekulalararo"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti molekulalar tuzilishi va molekulalararo ta’sirni elektron spektrlar yordamida o’rganish oliy o’quv yurtlarining 5140200 – fizik–bakalavr ta’lim yo’nalishi uchun o’quv qo’llanma samarqand davlat universiteti o’quv–uslubiy kengashi tomonidan nashrga tavsiya etilgan (2013 yil 20– dekabrdagi 4–son bayonnomasi) “navro’z” nashriyoti toshkent – 2016 2 udk: 452.315.12 kbk: 54.10 (5o'zb) m 80 molekulalar tuzilishi va molekulalararo ta’sirni elektron spektrlar yordamida o’rganish: o’quv qo’llanma / n.nizomov, e.n.kurtaliyev, m.z.tilyayev, u.r.arzibekov; o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi. – toshkent: “navro’z” nashriyoti. 2016 y. –200 bet ma’sul muharrir: f...

This file contains 200 pages in PDF format (9.8 MB). To download "76f1f480b7bfbc472a3c43580d6a0410_molekulalar_tuzilishi_va_molekulalararo", click the Telegram button on the left.

Tags: 76f1f480b7bfbc472a3c43580d6a041… PDF 200 pages Free download Telegram