matematik ifodalar

DOCX 40 pages 166.0 KB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 166.0 KB

File type DOCX

Pages 40

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

1-§. oddiy arifmetik amallar. ─ matematik amallar orasida quyidagi 2 juftlik muhim ro’l o’ynaydi: 1) qo’shish (+) va ayrish (-) 2) ko’paytirish (∙) va bo’lish (:) ─ 1- juftlik asosida ba’zi amallarni ko’rib chiqamiz: a) 2 + (-4) = 2-4 =-2 c) 18 + (-7) - 4 +23 = 18 - 7 - 4 + 23 = 30 b) -9 - (-11) = -9 + 11 = 2 d) -11 - 4 - 7 - 23 = -45 →xulosa: ushbu jarayonlardan ko`rinib turibdiki, agar qavsdan oldin plus (+) bo`lsa, u holda qavs ichidagi amallar o`z kuchida qoladi.va aksincha, minus (-) bo`lsa,qavs ichidagi amallar o`ziga teskari amalga almashinadi.(bu xulosa faqat qo`shish va ayrish uchun o`rinli!) ─ hisob-kitob jarayonida ikki juflik [ (+ ; -) ( ∙ ; : )] aralash kelsa,ular o`z darajasiga(mavqeyiga) ko`ra ma`lum ketma-ketlikda bajariladi. →masalan: 9+7∙2-28:4+24= 40 14∙2-31+18:2-4=2 ( 80∙2:4-24+2):9=4 1) 7∙2=14 1) 14∙2=28 1) 80∙2=160 2) 28:4=7 …

2 / 40

1-44:11):3)= 10. 324-(-324)+(324-(324:81)):8= yuqoridagi amallarning kimyodagi tadbiqi: ─kimyoga doir misollarni ishlash jarayonida biz molekulyar massani(mr) topishga ko`p duch kelamiz.buning uchun esa yuqoridagi amallardan foydalanamiz. →masalan: mr(h2so4)=2∙2+32+4∙16=98 ; mr(fe3o4)=3∙56+4∙16=232 ; mr(p(oh)3)=31+3∙17=82 ; mr(al2(so4)3)=2∙27+3∙(32+4∙16)=2∙27+3∙(2∙16+4∙16)=2∙27+3∙(6∙16)=342 o`z o`rnida hisob -kitobni iloji boricha qulaylashtirish zarur.bunda guruhlash , taqsimot , umumiy ko`paytuvchini qavdan tashqariga chiqarish qonunlari qo`l keladi.bularni misollar orqali talqin etib beramiz: a) 21∙18-19∙18+18∙17-17∙16+16∙15-15∙14= →yechish: ifoda hadlarini gruppalab,umumiy ko`payutuvchini qavdan tashqariga chiqaramiz: 18(21-19)+17(18-16)+15(16-14)=18∙2+17∙2+15∙2=2∙(18+17+15)=2∙50=100 b) 27048∙27044-27047∙27043= →yechish: taqsimot qonunlaridan foydalanish: 27048∙27044-(27048-1)∙27043=27048∙27044-27048∙27043+27043= 27048∙(27044-27043)-27043=27048∙1+27043=54091 ─ quyidagi moddalarning molekulyar massasini hisoblang: zno, cr2o3, cro3, na2o, fe3o4, cu2o, ag2o, be(oh)2, naoh, al(oh)3, koh, rboh, sr(oh)2, cu(oh)2, sn(oh)4, pb(oh)2, pb(oh)4, cr(oh)3, na2s, al2s3, na2so3, k2so3, mgso3, caso3, al2(so3)2, cuso3, baso3, mg(no2)2, al(no2)3, ─ molekulyar massa bu modaning 1 molini massasi.aytaylik,2 mol,3 mol, 4 mol,……..,x mol modda bo`lsachi? unda quydagicha ish tutiladi: →masalan: a) 2 mol caco3 necha gr keladi? → 2∙100=200 b) 3 mol al(oh)3 necha gr keladi? → 3∙78=234 c) …

3 / 40

bo`lsa,u osh tuzili idishdan og`irroq boladi? (qiziquvchilar uchun) 6. kimyoviy birikmani tashkil etuvchi elementlarning massa ulushlari quydagicha ca- 40 % ; c– 12 % ; o – 48 %. shu birikmaning formulasini aniqlang. 7. 3.4 gr nomalum modda yonganda 6.4gr so2 va 1.8 gr h2o hosil bo’ldi. nomalum moddani formulasini aniqlang . 8. kimyoviy birikmani tashkil etuvchi elementlarning massa ulushlari quydagicha h- 17.65% ; n 82.35 % shu birikmaning formulasini aniqlang. 9. kimyoviy birikmani tashkil etuvchi elementlarning massa ulushlari quydagicha k- 24.68 % ;mn – 34.81 % ; o – 40.51 %. shu birikmaning formulasini aniqlang. 10. 1.3 gr nomalum modda yonganda 4.4 gr co2 va 0.9 gr h2o hosil bo’ldi. nomalum moddani formulasini aniqlang . 2-§. ekub va ekuk. □ kanonik shakl - berilgan murakkab a sonni tub ko`paytmasini yoyib yozishdir. a = am∙bn∙ck∙ …… →masalan: 300=22∙3∙52 ; 12=22∙3 ; 184=23∙23 □ ekub- sonlarning eng katta umumiy bo’luvchisi. □ …

4 / 40

hkamlash uchun misollar. 1. 420 va 156 ning umumiy bo`luvchilari nechta? 2. 6 va 4 sonlarining eng kichik umumiy karralisini toping. 3. 312 va 12 sonlarining umumiy bo`luvchilari nechta? 4. 72 va 96 sonlarining ekuki ni ekubi ga nisbatini toping. 5. 108 va 135 sonlarining ekuki ni,12va54 sonlarining ekukiga nisbatini aniqlang. yuqoridagi amallarning kimyodagi tadbiqi: 1-misol: fosfor besh, kislorod ikki valentli ekanligidan foydalanib, fosfor (v)-oksidining formulasini yozing. →yechish: 1) fosfor va kislorodning belgilarini yozish – po 2) elementlarning valentliklarini rim raqamida elementning belgisi ii v ustiga yozish – po 3) valentliklarni ifodalovchi sonlarni, ya’ni besh va ikkini eng kichik umumiy bo’linuvchisini ya`ni ekub ni topish, bu 10 ga teng(51∙21=10) 4) formuladagi elementlar atom sonini topish uchun ekub ni ularning valentliklariga bo`lish kerak:fosfor atom soni : ; kislorod atom soni: =5 5) modda formulasini topamiz: p2o5 demak javob: p2o5 mustahkamlash uchun misollar. 1. oltingugurtning xarakteristik va kislorodning ii valentlik holatidagi moddaning …

5 / 40

lantirish uchun: butun qism kasrning oldiga yoziladi(agar u noldan farqli bo`lsa ),suratga davr ichidagi son; maxrajiga esa davda nechta son bo`lsa, shuncha 9 raqami yoziladi. →masalan: 0.17171717….=0.(17)=12.245245…=12.(245)=12 ; -7.6666…=-7.(6)=-7 b) aralash davriy kasrlarni oddiy kasrga aylantirish uchun: butun qism kasrning oldiga yoziladi(agar u noldan farqli bo`lsa ), kasrning butun qismidan keyingi raqamlar hosil qilgan sondan,kasrning butun qismi va davr qismi orasidagi raqamlar hosil qilgan sonni ayriladi va suratga yoziladi; maxrajga esa davrda nechta raqam bo`lsa,shuncha 9 raqami keyin, kasrning butun qismidan davrgacha nechta raqam bo`lsa shuncha 0(nol) raqamini yoziladi. →masalan: 2.31999…=2.31(9)=2; 0.574545…=0.57(45)=; 12.733..=12.7(3)=12. kasrlarni qo`shish va ayrish. =1 ; + ; kasrlarni ko’paytirish va bo’lish. =1 ; ; ; :== . mustahkamlash uchun misollar. 1) 0,(66)= 6) 11) 2) 2,3(87)= 7) 12) = 3) 7,(514)= 8) 13) 4) 12,213(6)= 9) 14) 5) 8,(7982)= 10) 15) yuqoridagi amallarning kimyodagi tadbiqi: kimyoga oid masalalarda yuqoridagidek kasr sonlarga ko`p duch kelinadi.o`z o`rnida matematik …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "matematik ifodalar"

1-§. oddiy arifmetik amallar. ─ matematik amallar orasida quyidagi 2 juftlik muhim ro’l o’ynaydi: 1) qo’shish (+) va ayrish (-) 2) ko’paytirish (∙) va bo’lish (:) ─ 1- juftlik asosida ba’zi amallarni ko’rib chiqamiz: a) 2 + (-4) = 2-4 =-2 c) 18 + (-7) - 4 +23 = 18 - 7 - 4 + 23 = 30 b) -9 - (-11) = -9 + 11 = 2 d) -11 - 4 - 7 - 23 = -45 →xulosa: ushbu jarayonlardan ko`rinib turibdiki, agar qavsdan oldin plus (+) bo`lsa, u holda qavs ichidagi amallar o`z kuchida qoladi.va aksincha, minus (-) bo`lsa,qavs ichidagi amallar o`ziga teskari amalga almashinadi.(bu xulosa faqat qo`shish va ayrish uchun o`rinli!) ─ hisob-kitob jarayonida ikki juflik [ …

This file contains 40 pages in DOCX format (166.0 KB). To download "matematik ifodalar", click the Telegram button on the left.

Tags: matematik ifodalar DOCX 40 pages Free download Telegram