biologiya (ms) uchun kerak (oe-oat-oi) 2025

PDF 10 sahifa 218,7 KB Bepul yuklash

10 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 218,7 KB

Fayl turi PDF

Sahifalar 10

Yangilangan May 2026

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 10

1 tuzuvchi: repititior gazetasining kimyo va biologiya fanlari eksperti, testolog, doctor erkin um urov • inson odamlar orasidagina odam bo’la oladi. i. vexer buxoro 2025 [10 − va 11 – sinf biologiya] ➢ adaptiv tiplar. ➢ odam irqlari. ➢ odam evolyutsiyasi. 2 insonlarning ekologik muhitga moslanishlari. adaptiv tiplar . • tabiiy va sun’iy muhit omillari insonga doimo ta’sir ko‘rsatadi. inson rivojlanishi davomida yer kurrasi aholisining ekologik moslashuvi natijasida insonlarning adaptiv (moslashgan) tiplari kelib chiqqan. adaptiv tip – ma’lum muhit sharoitiga moslanishni ta’minlovchi: morfologik, fiziologik, biokimyoviy belgilar majmuasining rivojlanishini belgilovchi reaksiya normasidir . reaksiya normasi qancha keng bo‘lsa, moslanishlar ham shuncha yaxshi bo‘ladi. bu moslanishlar o‘zgaruvchanlikka bog‘liq. • adaptiv tiplar irqlarga bog‘liq emas. ularga xos belgilar embrional rivojlanish davridayoq namoyon bo‘la boshlaydi. har xil iqlimli hududlarda yashovchi xalqlarning ovqatlanishida ham farq mavjud. shu tufayli ularning hazm fermentlari sintezi, ajratilishida o‘ziga xos moslanishlar mavjud. 1. arktik adaptiv tip. • sovuq iqlim va …

2 / 10

kam; ➢ oyoq − qo‘llarning uzun; ➢ ter bezlari kuchli rivojlanganligi uchun ko‘p ter ajratadi; ➢ ko‘krak qafasi tor; ➢ qonda xolesterin miqdorining kam. 3. tog‘ adaptiv tip. • bu adaptiv tip atmosfera bosimi past, kislorodning miqdori kam, gipoksiya, sovuq sharoitda shakllanadi. • tog’ adaptiv tipining xarakterli belgilari: ➢ asosiy moddalar almashinuvi jadal kechadi; 3 ➢ ko‘krak qafasi keng; ➢ naysimon suyaklar uzun; ➢ eritrotsitlar soni, gemoglobin miqdori yuqori bo‘ladi. 4. cho‘l − sahro adaptiv tip . • bu adaptiv tip quyosh radiatsiyasi o‘ta kuchli, jazirama, quruq, kontinental iqlim sharoitlarida shakllanadi. • cho’l – sahro adaptiv tipining xarakterli belgilari: ➢ issiqlik ajratilishi yuqori; ➢ ter bezlari yaxshi rivojlangan; ➢ suvni ko‘p iste’mol qiladi. • markaziy osiyo hududida yashovchi ko‘pchilik aholi cho’l – sahro adaptiv tipga kiradi. • adaptiv tiplar irqiy mansubligidan qat’i nazar, turning genofondi bilan belgilanuvchi moslashish mexanizmlari asosida, muayyan ekologik muhitga moslashish natijasida shakllangan. odam irqlari. ▪ zamonaviy …

3 / 10

lari: ➢ terisi qora; ➢ sochlari jingalak; (aa) ➢ sochlari qora rangli; ➢ burni keng va yassi; ➢ ko’zlarinign rangi qo‘y ko‘z; ➢ ko‘pchilik vakillarida qalin lablari bo‘rtib chiqqan bo‘ladi. irqlarning kelib chiqish evolyutsiyasi. ❖ olimlar fikriga ko‘ra: hozirgi zamon odami shakllanish jarayonida uning dastlabki vatani hisoblangan janubiy − sharqiy osiyo va unga qo‘shni shimoliy afrikada ikki irq – janubi − g‘arbiy va shimoliy − sharqiy irqlar paydo bo‘lgan. janubi − g‘arbiy irq tarmog’idan: yevropeoid va negroid irqlari, shimoliy − sharqiy irq tarmog’idan mongoloid irqi kelib chiqgan. irqlarning kelib chiqishi quyidagi omillarga bog’liq: o tabiiy tanlanish; o mutatsiya; o alohidalanish; o populatsiyalarning aralashib ketishi. • irqlar shakllanishining ilk bosqichida tabiiy tanlanish muhim ahamiyatga ega bo‘lgan. tabiiy tanlanish, muayyan sharoitda hayot faoliyatini yuksaltiradigan, adaptiv belgilarning populatsiyada saqlanishi va ko‘payishiga sabab bo‘lgan. odam evolutsiyasi. ▪ odamning tarixiy rivojlanishi (evolyutsiyasi) paleontologik materiallarga asoslanib 4 bosqichda sodir bo’lgan. 1 – bosqich: odamning boshlang‘ich ajdodlari; …

4 / 10

gan; ➢ tanasining massasi 36 – 55 kg ga yetgan; ➢ kalla suyagining hajmi 500 – 600 cm3 bo‘lgan. ➢ ularning chanoq suyagini tuzilishi ikki oyoqlab harakatlanganligini isbotlaydi. ▪ avstralopiteklarning suyak qoldiqlari: keniyaning rudolf ko‘li atrofidan 5,5 mln yoshda bo‘lgan yer qatlamlaridan topilgan. avstralopiteklarning bir turi rivojlanib, dastlabki odam (homo habilis)ni hosil qilgan. • homo habilisning (uquvli odam) xususiyatlari: ➢ bosh miyasining hajmi 650 – 680 cm3 bo‘lgan; ➢ bo‘yi 135 – 150 cm. ➢ ular tayyor tosh, yog‘och qurollar yordamida yirik hayvonlarni ovlaganlar; o‘simliklarning yer ostidagi piyozlari, tuganaklari, ildizlarini kovlaganlar; ➢ olovdan foydalanishni bilgan; ➢ yirik toshlardan o‘zlari uchun kulba yasagan. ▪ yuqoridagilar sababli ular «uquvli odam» deb atalgan. eng qadimgi odamlar – (arxantroplar). ▪ arxantroplar tik yuruvchi odam – homo erectus turiga kiritiladi. 1891 − yili gollandiyalik olim dyubua yava orolidan pitekantrop (maymun odam )ning suyak qoldiqlarini topgan. ▪ pitekantrop (maymun odam) ning xususiyatlari: ➢ bo‘yi 170 cm; …

5 / 10

rtal odamlarga xos xususiyatlari: ➢ peshanasi qiyali; ➢ iyagi yaxshi rivojlanmagan; ➢ bo‘yi 155 – 165 cm; ➢ miyasining hajmi 1400 cm3 bo‘lgan. ➢ ular jamoa bo‘lib yashaganlar. ➢ bolalarga, keksalarga va kasallarga g‘amxo‘rlik qilganlar; ➢ o‘lganlarni ko‘mganlar. hozirgi zamon qiyofasidagi odamlar (neoantroplar). • dastlabki neoantroplarning skeletlari 1868 − yili fransiyaning janubidagi kromanyon g‘oridan topilgan. shuning uchun dastlabki hozirgi zamon odamlari kromanyonlar deb ataladi. ular 50 – 60 ming yil avval paydo bo‘lgan. • kromanyon odamlarga xos xususiyatlari: ➢ bo‘yi 180 cm; ➢ miyasining hajmi 1600 cm3; ➢ iyagi bo‘rtib chiqqan; ➢ peshanasi keng bo‘lgan; ➢ ularda ma’noli nutq yaxshi rivojlangan; ➢ tanasining tuzilishi bo‘yicha kromanyonlar hozirgi odamlardan farq qilmaganlar. ➢ murakkab qurollarni yasay olganlar; 7 ➢ uy qurganlar va uning devorlariga ov epizodlari, raqslar, hayvonlar va odamlarning tasvirini ishlaganlar; ➢ yovvoyi hayvonlarni xonakilashtirganlar va dehqonchilik bilan shug‘ullana boshlaganlar. ▪ odamda (homo sapiens) 23 ga teng. ▪ beruniy odamlarning rangi, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 10 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"biologiya (ms) uchun kerak (oe-oat-oi) 2025" haqida

1 tuzuvchi: repititior gazetasining kimyo va biologiya fanlari eksperti, testolog, doctor erkin um urov • inson odamlar orasidagina odam bo’la oladi. i. vexer buxoro 2025 [10 − va 11 – sinf biologiya] ➢ adaptiv tiplar. ➢ odam irqlari. ➢ odam evolyutsiyasi. 2 insonlarning ekologik muhitga moslanishlari. adaptiv tiplar . • tabiiy va sun’iy muhit omillari insonga doimo ta’sir ko‘rsatadi. inson rivojlanishi davomida yer kurrasi aholisining ekologik moslashuvi natijasida insonlarning adaptiv (moslashgan) tiplari kelib chiqqan. adaptiv tip – ma’lum muhit sharoitiga moslanishni ta’minlovchi: morfologik, fiziologik, biokimyoviy belgilar majmuasining rivojlanishini belgilovchi reaksiya normasidir . reaksiya normasi qancha keng bo‘lsa, moslanishlar ham shuncha yaxshi bo‘ladi. bu moslanishlar o‘zgaru...

Bu fayl PDF formatida 10 sahifadan iborat (218,7 KB). "biologiya (ms) uchun kerak (oe-oat-oi) 2025"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: biologiya (ms) uchun kerak (oe-… PDF 10 sahifa Bepul yuklash Telegram