lolazor romani haqida

PDF 7 pages 362.6 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 362.6 KB

File type PDF

Pages 7

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

siyosiy elita tadqiq etilgan roman – “lolazor” qachon trenddan tushadi? 10:12 / 20.12.202323111 murod muhammad doʻstning “lolazor”i boshqa davrdosh romanlardan farqli ravishda barcha ijtimoiy muammolarning ildizi mavjud siyosiy tafakkur bilan bogʻliqligini asoslab bergan. yozuvchi davrga xos muammolar uchun aniq yechim taklif qila olmaydi, biroq paradoksal tuzumga nisbatan ziyoli odam qanday maqomda turishi kerakligini anglab yetadi. yolgʻonga asoslangan tuzum va manipulyativ hukmron elita taʼsiridan maʼnan xalos boʻlish, mavjud siyosiy-ijtimoiy jarayonlarning illyuziya ekanini anglash, shu aldovga hissa qoʻshmaslik ziyoli insonning burchi deb biladi. bu burch mohiyatida nafaqat obyektiv voqelikni haqqoniy baholash, balki oʻzlikni anglash masalasi ham turadi. boshqacha aytganda, yozuvchi yolgʻon jamiyatda yashayotganini anglagan shaxsni oʻzligini anglagan shaxsga tenglashtiradi. shu bois “lolazor” romanini toʻlaligicha kinoya asosiga quradi. adib uchun kinoya shunchaki badiiy vosita emas, balki oʻzlikni anglashning muhim belgisi. binobarin, shaxsning yolgʻonlardan yuqorida ekaniga yagona dalil uning shu voqelikka nisbatan istehzoli pozitsiyada turishidir. yaʼni faqat aldanmagan odamgina kinoya qila oladi. “lolazor” romanida …

2 / 7

a” aholisini uzoq yillar davomida faqat zulm va total nazoratda boshqarib turish imkonsiz edi. shu sababli sovet hukmron elitasi siyosatning muhim quroli boʻlmish yolgʻondan samarali foydalanadi. shoʻrolarning buyuk yolgʻoni esa mafkurasi edi: “mafkura bu – tizim tashqi barqarorligining ustunlaridan biridir. ayni paytda, bu ustun beqaror poydevor, yaʼni yolgʻonlar uzradir. shuning uchun mafkura – yolgʻonga rozi boʻlsangizgina, sizni koʻtarib turadi” (v.havel). @ on a_ til i_ va _a da biy ot_ n1 eʼtiborli jihati shuki, siyosiy mafkuralar har doim mohiyatan yolgʻon asosiga quriladi. shoʻrolar davridagi real hayot va “targʻibot”ning oʻzaro paradoksal munosabati ham shundan edi. yaʼni “tizimdagi hayot ikkiyuzlamachilik va yolgʻon bilan qorishib ketgan boʻlib, bunda byurokratik hokimiyat – xalq hokimiyati deyiladi; ishchilar sinfi nomi bilan – ishchilar qul qilinadi; insonni total tahqirlash – inson erkinligi deb qaraladi” (v.havel). “lolazor” romanidagi ijtimoiy dardni his qilishimizda rus yozuvchisi, nobel mukofoti sohibi aleksandr soljenitsinning 1974-yili yozilgan “yolgʻonda yashamaslik” (“jit ne po lji”) essesi …

3 / 7

ʻonchi ishtirokchi” boʻlishni talab qiladi. bizningcha, ayni shu omil murod muhammad doʻstning inson konsepsiyasini tushunishda muhim ochqich vazifasini oʻtaydi. murod muhammad doʻstning inson konsepsiyasiga shaxsning oʻzini anglash va oʻzini namoyon etish ehtiyoji nuqtai nazaridan qarash toʻgʻri boʻladi. lekin total siyosat va yolgʻonlar asosiga qurilgan jamiyatda oʻzlikni anglash nimani bildiradi? uning mazmun-mohiyati asli nimada? ayni sharoitda oʻzlikni namoyon etishning imkoni bormi? biz mazkur savollarga ham javobni soljenitsinning essesidan topamiz: “shu vaziyatda bizning erkimizni taʼminlashi mumkin boʻlgan eng oddiy, eng kamtarona va imkonli vosita: yolgʻonda shaxsan ishtirok etmaslik! mayli, yolgʻon hamma narsani qamrab, egallab olsin, lekin siz eng kichik imkon bilan ayting: mayli, egallab olsin, faqat men orqali emas!” essedan shunday xulosa chiqadiki, soljenitsin uchun sobiq ittifoq muhitida oʻzlikni anglash shu tuzumning yolgʻon ekanini anglash bilan barobar. bu kabi oʻzlikni anglash mavjud sharoitda shaxs imkoni doirasidagi juda joʻn, ayni damda kurashning samarali, yolgʻon tuzum uchun esa halokatli qurolidir. jamiyatda yolgʻonda yashamaslikni ixtiyor …

4 / 7

koʻra kengroq his qiladi, eng katta rahbardan tortib oddiy choʻpon taqdirigacha kirib boradi, ruhiy evrilishlarni kuzatadi, baholaydi, davr fojiasini butun murakkabliklari bilan koʻradi. aslida, murod muhammad doʻstni qiynagan muammo ham shu – davr ziyolisi, agar u juda ildamlab ketsa, fojiani faqat koʻra oladi, xolos, undan ortiq emas. yaʼni yaxshiboyevlar oʻzligini toʻla anglasalar ham, oʻzligini namoyon (isyon) qila olmaydi. zero, yolgʻon tizimli tomir otgan, har sohani total nazoratga olgan “qoʻrquv saltanati” bunga yoʻl qoʻymaydi. demak, nazar yaxshiboyevning qismati maʼlum, buni bir soʻz bilan “ilojsizlik” deb atash mumkin. u hayoti oxirlab, oʻtgan umrini sarhisob qilarkan, faqat roʻyoni koʻradi: na turmushda, na ijodda va na mansabda yuk bosadigan biror xayrli ish qilganini bilmaydi. “bulduruqda bogʻ qilolmadim. armonki, qolgan hammasini bir tiyin qiladi: obroʻyimni ham, unvonimni ham, boringki, butun xonumonimni!” deydi. shu sababli zigʻircha boʻlsa ham yolgʻon aralashmagan, qoʻl bilan ushlash mumkin boʻlgan rost ish qilishni koʻngliga tugadi. oʻz qishlogʻida bogʻ yaratadi. bu bogʻ …

5 / 7

ot”, “yorqin kelajak” haqida bong urishi va bularning birortasi real ijtimoiy vaziyatga mos kelmasligi mumkin. lekin ish berishi aniq! zotan, propaganda shunday qurolki, sekin-asta “farovon hayot” haqida illyuziya yaratishi va odamlarni osongina manipulyatsiya qilishi mumkin. shoʻro hukumati propagandaning ayni shu qudratidan samarali foydalanadi. qizigʻi, bu yolgʻonga avvalo uning yaratuvchilari ishonadi. murod muhammad doʻst mazkur fenomenal hodisaga alohida eʼtibor qaratadi va uni anglashga intiladi. shu sababli oshnoning hali begʻubor, sofdil yigitlik chogʻlaridan tortib, mansab zinalaridan birma-bir koʻtarilishi, unda siyosiy madaniyatning shakllanishi hamda ruhiyatidagi evrilishlarni muayyan tadrijiylikda tasvirlaydi. adib shaxsga sigʻinish, bir kishi irodasini mutlaqlashtirish, maddohlik, mansabparastlik, unvonparastlik, poraxoʻrlik, qoʻrqoqlik kabi illatlarning siyosiy elita ruhiyatida evolyutsion shakllanishi va bu jarayonga taʼsir etuvchi ruhiy-ijtimoiy omillarni birma-bir koʻrsatishni niyat qiladi. oshnodek aqlli, zukko, begona joyda “boshqa mazhab-ku” deya goʻsht yeyishdan tiyiladigan, haromdan qattiq hazar qiladigan odamning butunlay boshqa, yigʻlasa ham “jilmayibroq yigʻlaydigan” yuzsiz kimsaga aylanish jarayonini tasvirlaydi. eng muhimi, yozuvchi sanalgan illatlarning siyosiy qarorlarga …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lolazor romani haqida"

siyosiy elita tadqiq etilgan roman – “lolazor” qachon trenddan tushadi? 10:12 / 20.12.202323111 murod muhammad doʻstning “lolazor”i boshqa davrdosh romanlardan farqli ravishda barcha ijtimoiy muammolarning ildizi mavjud siyosiy tafakkur bilan bogʻliqligini asoslab bergan. yozuvchi davrga xos muammolar uchun aniq yechim taklif qila olmaydi, biroq paradoksal tuzumga nisbatan ziyoli odam qanday maqomda turishi kerakligini anglab yetadi. yolgʻonga asoslangan tuzum va manipulyativ hukmron elita taʼsiridan maʼnan xalos boʻlish, mavjud siyosiy-ijtimoiy jarayonlarning illyuziya ekanini anglash, shu aldovga hissa qoʻshmaslik ziyoli insonning burchi deb biladi. bu burch mohiyatida nafaqat obyektiv voqelikni haqqoniy baholash, balki oʻzlikni anglash masalasi ham turadi. boshqacha aytganda, yozuvchi y...

This file contains 7 pages in PDF format (362.6 KB). To download "lolazor romani haqida", click the Telegram button on the left.

Tags: lolazor romani haqida PDF 7 pages Free download Telegram