tibbiyot_genetikasi

PDF 294 pages 7.8 MB Free download

294 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.8 MB

File type PDF

Pages 294

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 294

1 o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi k.n.nishonboev, o.e.eshonqulov, m.sh.bosimov tibbiyot genetikasi o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi tibbiyot institutlarining talabalari uchun darslik sifatida tasdiqlangan toshkent - 2011 y. 2 mualliflar: k.n.nishonboev - toshpmi tibbiy biologiya va genetika kafedrasi professori, biologiya fanlari doktori. o.e.eshonqulov - toshpmi asab kasalliklari, bolalar asab kasalliklari va tibbiy genetika kafedrasi professori, biologiya fanlari doktori. m.sh.bosimov - toshpmi asab kasalliklari, bolalar asab kasalliklari va tibbiy genetika kafedrasi assistenti. taqrizchilar: j.h. hamidov - o'zbekiston respublikasi fanlar akademiyasi akademigi. s.a.rahimov - toshpmi 2-pediatriya kafedrasi mudiri, tibbiyot fanlari doktori, professor. p.x. holiqov - toshkent meditsina akademiyasi tibbiy biologiya va genetika kafedrasi professori, biologiya fanlari doktori. darslik o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi va sog'liqni saqlash vazirligi tomonidan tasdiqlangan namunaviy dastur asosida yozilgan. darslik genetika fani, uning odam genetikasi va tibbiyot genetikasiga taalluqli bo'limlarining rivojlanish tarixi va hozirgi davrdagi asosiy muammolarini o'rganish usullari, irsiyat …

2 / 294

rning kelib chiqish sabablarini, irsiylanish tiplarini, populyatsiyada tarqalishini, molekula va hujayra darajasida sodir bo‘ladigan jarayonlarni o‘rganadi. tibbiyot genetikasining asosiy qismi klinik genetika bo‘lib, u irsiy kasalliklarning etiologiyasini, patogenezini, klinikasini, diagnostikasini, davolash va profilaktikasi yo‘llarini o‘rganadi. irsiyatning asosiy qonuniyatlarini puxta o‘zlashtirish shifokorlik amaliyotida juda katta ahamiyatga ega. shuni alohida ta`kidlash lozimki, irsiy omillar irsiyatga aloqasi yo‘qday tuyuladigan ko‘pgina irsiymas kasalliklar patogeneziga katta ta`sir ko‘rsatishi aniqlanmoqda. hatto sil, bezgak, qora chechak, o‘lat kabi yuqumli kasalliklarning populyatsiyalarda tarqalishi, irsiyatga aloqador ekanligi aniqlandi. tibbiyot genetikasi juda tez rivojlanib borayotgan fanlar qatoriga kiradi. 1978 yilda moskva shahrida o‘tkazilgan xiv xalqaro genetika kongressida 2500ga yaqin irsiy kasalliklar mavjudligi, 4,5-5% ga yaqin chaqaloqlarning irsiy jihatdan har xil o‘zgarishlar bilan tug‘ilishi ta`kidlangan edi. hozirga kelib irsiy kasalliklarning soni yanada ko‘payganligi, ular sonini 7000 ga yaqinlashgani aniqlandi. har yili 100 ga yaqin irsiy kasalliklar aniqlanmoqda. buning sabablaridan biri odam genetikasi, fiziologiyasi va biokimyosining tobora chuqur o‘rganilishi, diagnostika usullarining yanada …

3 / 294

di. bu darslik o‘zbekiston respublikasi sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan tasdiqlangan dastur asosida yozildi, shuningdek rossiya federatsiyasi tibbiyot institutlari dasturlaridan ham foydalanildi. darslikning birinchi bobida genetika fanining, uning odam genetikasi va tibbiyot genetikasiga taalluqli bo‘limlarining rivojlanish tarixi va hozirgi davrdagi asosiy muammolari bayon etilgan. ikkinchi bobda irsiyat va o‘zgaruvchanlikning molyekulyar va hujayraviy asoslari berilgan. bu bobda irsiy modda tuzilishining gen, xromosoma va genom darajalari, genetik kod, irsiyatga muhit omillarining ta`siri, mutagenez, mutatsiyalarning mexanizmlari yoritilgan. darslikning uchinchi bobida hozirgi davrda qo‘llanilayotgan tibbiyot genetikasining usullari keltirildi. genealogiya, egizaklar, sitogenetika, immunogenetika, somatik hujayralar genetikasi, biokimyo, molekulyar genetika (dnk-zondi, polimeraza zanjir reaksiyasi, genotiposkopiya), statistik-populyatsiya, modellashtirish, dermatoglifika usullari batafsil bayon etildi. to‘rtinchi bobda irsiy kasalliklar tasnifining asosiy prinsiplari, irsiy kasalliklar semiotikasi va klinik diagnostikasi bayon etilgan. klinik diagnostikada mikroanomaliyalar (stigmalar) katta ahamiyatga ega ekanligini e`tiborga olib, ular to‘g‘risidagi ma`lumotlarni ilova sifatida emas, balki shu bobda berishni ma`qul deb hisobladik va asosiy stigmalarning rasmlarini ham keltirdik. beshinchi …

4 / 294

tirildi. sakkizinchi bobda ekologik genetika, farmakogenetika, genogeografiya, rivojlanish nuqsonlari to‘g‘risida ma`lumotlar, to‘qqizinchi bobda irsiy kasalliklarni davolash prinsiplari (simptomatik, patogenetik, etiologik) to‘g‘risida ma`lumotlar, o‘ninchi bobda irsiy kasalliklar profilaktikasining asosiy yo‘nalishlari haqida umumiy tushunchalar, o‘n birinchi bobda tibbiy- genetik maslahat batafsil bayon etildi. irsiy kasalliklarning erta diagnostikasi, skrining usullar prenatal va neonatal diagnostika usullari to‘g‘risida ma`lumotlar o‘n ikkinchi bobda keltirildi. darslik oxirida test topshiriqlari, masalalar va genetik atamalar lug‘ati berildi. mazkur darslik lotin alifbosida birinchi marta yaratilganligi sababli tabiiyki ayrim kamchiliklardan holi emas. darslikning sifatini oshirish maqsadida fikr va mulohazalarni bayon etajak kitobxonlarga oldindan chuqur minnatdorchiligimizni izhor etamiz. darslikni nashrga tayyorlashga yordam bergan toshpti, o‘zbek tili kafedrasi katta o‘qituvchisi egamberdiyev azamat rapiyevichga, toshpmi talabalari rixsiboyev jamshidga va seytimbetov jo‘rabyeklarga, taqrizchilar sifatida o‘zlarining qimmatli maslahatlarini ayamagan akademik j.x.hamidov va profyessor s.a. rahimovlarga chuqur minnatdorchiligimizni bildiramiz. 6 1. genetika va tibbiyot genetikasining qisqacha rivojlanish tarixi. genetika termini 1906-yilda u. betson tomonidan taklif qilingan bo‘lib, …

5 / 294

`tirof etildi va genetika alohida fan sifatida rivojlana boshladi. o‘sha vaqtdan boshlab genetika fani uzoq va murakkab yo‘lni bosib o‘tdi va ko‘p sonli mustaqil bo‘limlarga ajratildi. bu bo‘limlar alohida fan sifatida rivojlanmoqda, ular genetika fanining yangi kashfiyotlari – matematika, fizika, kimyo, evolyutsion ta`limot, sitologiya, tibbiyot va boshqa fanlarning yutuqlaridan foydalanish natijasida tashkil topdi. genetika fundamental (poydevor) va amaliy fan hisoblanadi. uning fundamentalligi – tiriklikning asosiy xususiyatlari – irsiyat va o‘zgaruvchanlikni o‘rganishi, boshqa fanlarga katta ta`sir ko‘rsatishiga bog‘liqdir. genetikaning amaliy xarakteri uning yutuqlarining amaliy maqsadlarda, seleksiyada, sog‘liqni saqlashda foydalanishiga bog‘liqdir. hozirgi zamon genetikasining asosiy tushunchalaridan biri gen hisoblanadi. gen irsiy informatsiyaning saqlanishi, uzatilishi va amalga oshirilishi birligidir. xix asrning ikkinchi yarmigacha irsiyat hodisasi ilmiy jihatdan umuman o‘rganilmagan edi. ammo o‘sha davrdayoq bolalarning hamma vaqt ham ota-onalarga o‘xshayvermasligi, ba`zi kasalliklarning ayrim oilalarda uchrashi aniqlangan, tibbiyot sohasida ayrim empirik qonunlar keltirib chiqarilgan edi. masalan, gemofiliya bilan faqat o‘g‘il bolalar kasallanishi, kasallik onalardan o‘tishi …

Want to read more?

Download all 294 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tibbiyot_genetikasi"

1 o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi k.n.nishonboev, o.e.eshonqulov, m.sh.bosimov tibbiyot genetikasi o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi tibbiyot institutlarining talabalari uchun darslik sifatida tasdiqlangan toshkent - 2011 y. 2 mualliflar: k.n.nishonboev - toshpmi tibbiy biologiya va genetika kafedrasi professori, biologiya fanlari doktori. o.e.eshonqulov - toshpmi asab kasalliklari, bolalar asab kasalliklari va tibbiy genetika kafedrasi professori, biologiya fanlari doktori. m.sh.bosimov - toshpmi asab kasalliklari, bolalar asab kasalliklari va tibbiy genetika kafedrasi assistenti. taqrizchilar: j.h. hamidov - o'zbekiston respublikasi fanlar akademiyasi akademigi. s.a.rahimov - toshpmi 2-pediatriya kafedrasi mudiri, tibbiyot fanla...

This file contains 294 pages in PDF format (7.8 MB). To download "tibbiyot_genetikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tibbiyot_genetikasi PDF 294 pages Free download Telegram