bialogiya 9-sinf imtihon javoblari @barcha_fan_javoblari

PDF 35 sahifa 961,9 KB Bepul yuklash

35 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 961,9 KB

Fayl turi PDF

Sahifalar 35

Yangilangan May 2026

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 35

biologiya 9-sinf 2022-yil 1. bakteriyalar va ko‘k-yashil suv o‘tlarning tuzilishi, ahamiyati va xilma-xilligi haqida ma’lumot bering? bakteriyalar yer sharidagi sodda tuzilgan eng qadimgi va ko‘z bilan ko‘rib bo‘lmaydigan sodda organizmlar hisoblanib, hujayrasida yadro rosmana shakllanmaganligi hamda oddiy ko‘payishi (bo‘linish yo‘li) bilan xarakterlidir, jinsiy ko‘payish uchramaydi. ba’zi avtotrof bakteriyalarni hisobga olmaganda, ular geterotrof oziqlanadi. hujayra po‘sti murein moddasidan iborat. bakteriyalar noqulay sharoitda spora hosil qilish xususiyatiga ega. sporalar tashqi omillar ta’siriga ancha chidamli bo‘lib, bakteriyalar spora holatida bir necha yilgacha o‘z hayotchanligini saqlab qoladi. ular asosan shamol va suv yordamida tarqaladi. shuning uchun ham suv, tuproq, ozuqa mahsulotlarida va turar joylarda bakteriyalar ko‘p uchraydi. bakteriyalar tabiatda va inson hayotida juda muhim rol o'ynaydi. ularning foydali va zararli tomonlari mavjud. foydali jihatlari organik moddalarning parchalanishi, chirishi va achishini amalga oshiradi. turli achish jarayonlaridan amalda sut mahsulotlarini tayyorlashda, bodring va karamlarni konservalashda, yem-xashak o'simliklaridan silos bostirishda foydalaniladi. shuningdek, spirt va sirkalar olishda, tolalarni …

2 / 35

ayrali va koloniya hosil qiluvchi organizmlar bo‘lib, ko‘p hujayrali vakillari to‘g‘ri yoki bukilgan, hatto spiralsimon shakllari mavjuddir. hujayrasida xilma-xil pigmentlar uchraydi, lekin ular orasida ko‘k fikotsian va yashil xlorofill pigmentlari ko‘proq bo‘ladi. ko‘k-yashil suvo‘tlar bakteriyalarga o‘xshash hujayrasining tiriklik qismi yadro va boshqa hujayra organoidlariga ajralmagan. hujayra po‘sti pektindan iborat. hujayrada fotosintez mahsuli sifatida oqsil donachalari zaxira moddalar sifatida to‘planadi. ko‘k-yashil suvo‘tlar hujayrasi odatda ikkiga bo‘linish yo‘li bilan ko‘payadi. bundan tashqari, ipsimon vakillari iplarining bir necha qismlarga ajralishi, ya’ni gormogoniylar yordamida ko‘payadi. markaziy osiyo cho‘llarida ko‘kyashil suvo‘tlar tuproq hosil bo‘lishi jarayonlarida qatnashadi. ular atmosferadagi erkin azotni o‘zlashtirish xususiyatiga ega va tuproqni azotga boyitadi. yaponiya va xitoyda nostokning ba’zi turlari ozuqa sifatida ishlatiladi. ko‘k-yashil suvo‘tlar bo‘limining bir hujayrali vakillariga xrokokk (chroccoccus), ipsimon holdagi vakillariga ossillatoriyani (ossillatoria), koloniyali holdagi vakillariga esa nostok (nostoc)ni misol qilish mumkin. ossillatoriya oddiy ipsimon, shilimshiq pardasi bo‘lmagan hujayrasining eni bo‘yidan bir necha marta katta. ossillatoriya ipi tanasi bo‘ylab …

3 / 35

nish xillarini va assidiya metamorfozini tushuntiring? embrionning tuxumdan chiqishi yoki tug'ilishi bilan embrional rivojlanish davri tugallanadi va postembrional rivojlanish davri boshlanadi. postembrional rivojlanish bevosita (to'g'ri) yoki bilvosita (noto'g'ri, metamorfozli) bo'ladi. bevosita rivojlanish (sudralib yuruvchilar, qushlar, sut emizuvchilar)da tuxumdan chiqqan yoki ona organizmidan tug'ilgan embrion voyaga yetgan organizmlarga o'xshaydi, faqat kichik bo'ladi. postembrional rivojlanishda embrion faqat o'sadi va jinsiy balog'atga yetadi. bilvosita (metamorfoz) rivojlanishda tuxumdan qurt (lichinka) chiqadi. qurt voyaga yetgan organizmdan tuzilishi jihatidan keskin farq qiladi. qurt oziqlanadi, o'sadi va ma’lum muddat davomida qurt organlari voyaga yetgan organizm organlari bilan almashinib boradi. binobarin, noto‘g‘ri rivojlanish lichinka organlari o‘rnida voyaga yetgan organizmga xos organlar hosil bo‘ladi. assidiya (xordalilar tipi, lichinkaxordalil ar kenja tipi)ning lichinkasi xordali hayvonlarning asosiy belgilarini: xorda, nerv nayi va halqumida jabra yoriqlarini o‘zida mujassam qilgan bo‘ladi. lichinka suvda erkin suzib yuradi, keyin suv tubidagi qattiqroq narsaga yopishib olib, metamorfozga uchraydi. uning alohida dumi, xordasi, muskullari yo‘qolib ketadi; nerv …

4 / 35

adi. erkaklarda qonning 14%i, ayollarda 13%i gemoglobinga to‘g‘ri keladi. agar 1 gramm gemoglobin 1,3 ml kislorodni tutsa, erkaklar va ayollar qonida qanchadan kislorod bo‘ladi? javobi: erkakda ham ayolda ham 5 l qon bor. shunga ko‘ra oddiy proporsiya tuzish orqali gemoglobin miqdorini aniqlaymiz. erkak 5000 ml ——— 100 % ayol 5000 ml ——— 100 % x ——— 14 % 𝑥=5000 ×14/100=700 𝑔 x ——— 13 % 𝑥=5000 ×13/100=650 𝑔 so‘ngra, erkaklar va ayollar qonida qanchadan kislorod mavjudligini aniqlaymiz. 1 gr ——— 1,3 ml o2 1 gr ——— 1,3 ml o2 700 gr ——— x 𝑥=700 ×1,3/1=910 𝑚𝑙 650 gr ——— x 𝑥=650 ×1,3/1=845 𝑚𝑙 javob: erkaklar qonida 910 ml kislorod va ayollar qonida esa 845 ml kislorod bor bo‘ladi. 2-bilet 1. hujayraning kashf etilishi, tarixi, hujayrani o‘rganish usullari haqida ma’lumot bering? tirik organizmlarning hujayraviy tuzilishini o'rganish bevosita mikroskopning kashf etilishi bilan bog'liq. 1665-yilda ingliz olimi robert guk daraxt po'stlog'idagi po'kak to'qimadan …

5 / 35

yilda hujayra tarkibidagi suyuqlikni protoplazma deb atashni taklif etadi. yorug‘lik mikroskopiya usuli. yoruglik mikroskopining asosiy qismlari obyektiv va okulyardan iborat. mikroskopning eng muhim qismi obyektiv bo‘lib, kuzatilayotgan predmetni kattalashtirib beradi. okulyarlar ham linzalar tizimidan iborat bo‘lib, ular o‘rganilayotgan predmetning tasvirini kattalashtirishda ishtirok etadi. dastlabki mikroskoplar obyekt tasvirini 10-40 martagacha kattalashtirib bergan. odatda yorug‘lik mikroskoplari tasvirni 10-2000 martagacha kattalashtiradi. elektron mikroskopiya usuli. hozirgi davrda korish qobiliyati eng yuqori hisoblangan asboblardan biri elektron mikroskopdir. ular tasvirni 200000 martagacha kattalashtirib beradi. bunda o‘rganilayotgan obyektning tasviri yorug‘lik nurlarida emas, balki elektronlar oqimi yordamida hosil qilinadi. elektron mikroskop yordamida hujayraning o‘ta nozik tuzilmalarini aniqlash imkoni mavjud. uning yordamida ribosomalar, endoplazmatik to‘r, mikronaychalar kashf etilgan. hujayra tarkibidagi turli-tuman kimyoviy moddalarni aniqlash uchun sitokimyoviy usullaridan keng foydalaniladi. buning uchun turli xil bo‘yoqlar ishlatiladi. ular yordamida hujayra tarkibidagi oqsillar, nuklein kislotalar, yog‘lar, uglevodlar, vitaminlar, metall tuzlarining faqat miqdorinigina emas balki hujayrada joylashishini ham aniqlash mumkin. bu usul hujayraning …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 35 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"bialogiya 9-sinf imtihon javoblari @barcha_fan_javoblari" haqida

biologiya 9-sinf 2022-yil 1. bakteriyalar va ko‘k-yashil suv o‘tlarning tuzilishi, ahamiyati va xilma-xilligi haqida ma’lumot bering? bakteriyalar yer sharidagi sodda tuzilgan eng qadimgi va ko‘z bilan ko‘rib bo‘lmaydigan sodda organizmlar hisoblanib, hujayrasida yadro rosmana shakllanmaganligi hamda oddiy ko‘payishi (bo‘linish yo‘li) bilan xarakterlidir, jinsiy ko‘payish uchramaydi. ba’zi avtotrof bakteriyalarni hisobga olmaganda, ular geterotrof oziqlanadi. hujayra po‘sti murein moddasidan iborat. bakteriyalar noqulay sharoitda spora hosil qilish xususiyatiga ega. sporalar tashqi omillar ta’siriga ancha chidamli bo‘lib, bakteriyalar spora holatida bir necha yilgacha o‘z hayotchanligini saqlab qoladi. ular asosan shamol va suv yordamida tarqaladi. shuning uchun ham suv, tuproq, ozuqa mahs...

Bu fayl PDF formatida 35 sahifadan iborat (961,9 KB). "bialogiya 9-sinf imtihon javoblari @barcha_fan_javoblari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: bialogiya 9-sinf imtihon javobl… PDF 35 sahifa Bepul yuklash Telegram