file_name(21)

PDF 126 pages 5.8 MB Free download

126 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.8 MB

File type PDF

Pages 126

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 126

ms g'azallar sharhi 212 istiqlol davri o'zbek navoiyshunosligi el pariyu hurni degay... el pariyu hurni degay gumon qilg'ancha xo'b, lek erur huri pariyzodim mening yuz oncha xo'b. davr ichinda fitna ham ko'p, xo'b ham behad, valek bo'lmag'ay mingdin bir ul sarfitnai davroncha xo'b. kun bila tun yuz bila xattingcha xo'b ermas yaqin bo'lsa bu gulshanda bo'lg'aylar gulu rayhoncha xo'b. husnig'a ushshoq agar mencha halok ermas, ne ayb kim, kishi ul yuzni ko'rmaydur meni hayroncha xo'b. husnidin to'ymog' emas mumkinki, behad xo'b erur, to'yg'ay erdim, bo'lsa erdi yusufi kan'oncha xo'b. ey ko'ngul, farhodu majnun bo'lg'ay erdi bizcha zor, bo'lsa erdi layliyu shirin bizing jononcha xo'b. buki tarki ishq etarlar va'da yolg'on qilsa yor, qilsa bo'lmas, bo'lsa yor ul va'dasi yolg'oncha xo'b. ey ko'ngul, huru pariy vasfin eshittim, go'yiyo hech qaysi odamiylig'da emas insoncha xo'b. ey navoiy, ko'yining xori ko'zumga gulcha bor kim, erur ollimda ko'yi ravzai rizvoncha xo'b. (“navodir ush-shabob”, 43-g'azal) …

2 / 126

ondek bo'lsa, to'ygan bo'lar edim (u hatto yusufdan ham go'zal). 6. ey ko'ngil, agar layli bilan shirin bizning yorimiz kabi go'zal bo'lsalar edi, farhod bilan majnun ham ishq yo'lida bizdek zor bo'lar edilar (ularning zoru nolonligi mening iztiroblarim oldida hech narsa emas). 7. agar yor yolg'on va'da qilsayu, va'dasini bajarmasa, uning ishqini tark etadilar, axir u va'dasi yolg'on mening yorimdek yaxshi bo'lsa, uning ishqini qanday tark etish mumkin? 8. ey ko'ngil, huru parilar tavsifini eshitdim, ularning hech biri (qanchalik go'zal bo'l- masinlar) odamiylik bobida inson farzandiga teng kelolmaydilar. 9. ey navoiy, uning ko'chasidagi tikan ko'zimga gul bo'lib, yorning maskani esa jannat bog'idek bo'lib tuyuladi. g'azalning umumiy mazmun-ma'nosi ushbu g'azal mavzu jihatidan oshiqona bo'lib, usluban ta'rifu tavsif yo'nalishidagi g'azallar sirasiga kiradi. unda boshdan oxirigacha yor go'zalligi tarannum etilgan. g'azal- dagi yor husn jihatidan huru parilarga, uning makoni esa jannat bog'iga muqoyasa qilina- di, ba'zi o'rinlarda hatto ulardan ustunroq qo'yiladi. ma'lumki, hurlar …

3 / 126

voiy bu o'rinda so'z o'yini vositasida yorning ham fitnagarlar, ham xo'blardan ekanligi- ni aytib, birinchi misradagi “davr”, “fitna”, “xo'b” so'zlarini ikkinchi misrada o'z yoriga nisbatan qo'llaydi va betakror tashbehlar yaratadi. uchinchi baytda yorning yuzi nur tara- tishi jihatidan kun, ya'ni quyoshdan, lablari ustidagi tuklari qoraligi jihatidan tun- dan ustun qo'yiladi, ularga tashbeh sifatida faqat gulshandagi gul va rayhon yaqin keli- shi mumkinligi ta'kidlanadi. keyingi baytlarda yor go'zalligi bilan bog'liq ta'rifu tavsiflar kuchayib boradi. shoir o'z yorini mumtoz adabiyotdagi go'zallik timsoli yusuf alayhissalomdan ham ma- lohatliroq deb hisoblaydi. “uning husni yusufi kan'ondek bo'lganida, to'ymoq mumkin edi” deb yozar ekan, mashhur rivoyatga ishora qiladi. ushbu rivoyatga ko'ra, yusuf alayhissa- lom misrda podshoh bo'lgan paytlarida etti yil qahatchilik bo'ladi, xalq yusuf alayhissa- lomdan oziq-ovqat sotib olib kun ko'radi. axiyri oziq-ovqat ham tugab, odamlar ko'chalar- 214 istiqlol davri o'zbek navoiyshunosligi da ochlikdan o'la boshlaydilar. shunda yusuf alayhissalom yuzlaridan niqoblarini ochib, xalqqa ko'rinish beradilar. xalq …

4 / 126

a majoziy ma'noda ham talqin qilishga imkon yaratadi: unda go'zalligi ta'riflangan yorni piri komil tarzida ham, payg'ambari- miz (s.a.v.) va ayni paytda mutlaq muhabbat mazhari deb ham tushunish mumkin. umuman olganda, alisher navoiyning “xo'b” radifli ushbu g'azali yuksak badiiyati va chuqur mazmunga ega ekanligi bilan turkiy g'azaliyotning nodir namunalari sirasiga ki- radi. yuzi davrinda qironmu... yuzi davrinda qironmu zohir etmish ul pari, yo quyosh birla qiron aylabturur yuz mushtari. yo'qsa anjum halqa urdilar tamosho qilg'ali, jilvai husn aylaganda oftobi xovari. bu bahona birla ruxsorig'a etkaymenmu deb, rishtai jonim aro tortildi ashkim gavhari. gul uza shabnam emas ul yuzda dur monandikim, infiolidin botibtur terga gul bargi tari. jolalarning lolazor ichra yo'q oncha zebikim, lolagun ruxsoring atrofida durlar zevari. dur bila faxr etmakim, ul besh emas bir qatra su, pand durrig'a quloq sol, ey sanamlar sarvari. yuzi vasfida navoiy dog'i aylabtur qiron, nazm silkigaki chekmish durri ma'ni har sari. (“navodir ush-shabob”, 591-g'azal) …

5 / 126

lardir. 5. lolazordagi shabnamning go'zalligi loladek yuzing atrofida paydo bo'lgan durlar bezagidan ortiq emas. 6. ey sanamlar sarvari, sen bu qimmatbaho dur bilan faxr etma, u aslida bir qatra suv- dan ortiq emas, undan ko'ra pand-nasihat duriga quloq solgin! 7. navoiy ham yor yuzi vasfida har tomonga sochilgan ma'nolar durini bir-biriga yaqin- lashtirish uchun nazm safi bilan qiron ayladi. g'azalning mazmun-mohiyati mazkur g'azal ishqiy mavzuda, vasf xarakterida bo'lib, unda poetik lavha yaratish bilan bog'liq xususiyatlar etakchilik qiladi, boshqacha qilib aytganda, g'azalda yor tavsifi uchun tabiat hodisalarining muayyan holati tamsil qilib olingan. bir qarashda osmon jismla- ri tasviri etakchilik qilganday tasavvur qoldiradigan ushbu g'azalda shoir o'z muddaosi bayoni uchun samoviy jismlar (quyosh, mushtariy, yulduzlar) holatidan badiiy fon sifati- da foydalanadi. g'azal matla'sida yor yuzining go'zalligidan oshiqlarda unga intilish ho- sil qiladigan holat quyoshning mushtariy sayyorasi bilan yaqinlashuviga muqoyasa qilin- gan va shoir “yuz” so'zi bilan bog'liq holda ajoyib tashbeh yaratgan: biri …

Want to read more?

Download all 126 pages for free via Telegram.

Download full file

About "file_name(21)"

ms g'azallar sharhi 212 istiqlol davri o'zbek navoiyshunosligi el pariyu hurni degay... el pariyu hurni degay gumon qilg'ancha xo'b, lek erur huri pariyzodim mening yuz oncha xo'b. davr ichinda fitna ham ko'p, xo'b ham behad, valek bo'lmag'ay mingdin bir ul sarfitnai davroncha xo'b. kun bila tun yuz bila xattingcha xo'b ermas yaqin bo'lsa bu gulshanda bo'lg'aylar gulu rayhoncha xo'b. husnig'a ushshoq agar mencha halok ermas, ne ayb kim, kishi ul yuzni ko'rmaydur meni hayroncha xo'b. husnidin to'ymog' emas mumkinki, behad xo'b erur, to'yg'ay erdim, bo'lsa erdi yusufi kan'oncha xo'b. ey ko'ngul, farhodu majnun bo'lg'ay erdi bizcha zor, bo'lsa erdi layliyu shirin bizing jononcha xo'b. buki tarki ishq etarlar va'da yolg'on qilsa yor, qilsa bo'lmas, bo'lsa yor ul va'dasi yolg'oncha xo'b. …

This file contains 126 pages in PDF format (5.8 MB). To download "file_name(21)", click the Telegram button on the left.

Tags: file_name(21) PDF 126 pages Free download Telegram