iboralar

PDF 39 pages 478.6 KB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 478.6 KB

File type PDF

Pages 39

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

baxtiyor mengliyev mahbuba xudoyberdiyeva oynisa boymatova o‘zbek tili iboralarining o‘quv izohli lug‘ati maktab o‘quvchilari uchun 0’zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi davlat universiteti 0’zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi respublika ta’lim vazirligi qashqadaryo viloyat pedagog xodimlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti baxtiyor mengliyev mahbuba xudoyberdiyeva oynisa boymatova o‘zbek tili iboralarining o‘quv izohli lug‘ati (maktab o‘quvchilari uchun) toshkent «yangi asr avlodi» 2007 lug‘at, avvalo, o‘rta maktab o‘quvchilari uchun mo‘ljallangan. u, shuningdek, ona tili va adabiyot fani o‘qituvchilari, filolog talabalar va qolaversa, o‘zbek tili bilan qiziquvchi kehg o‘quvchilar ommasi uchun ham foydadan xoli emas. mas’ul muharrir hamid ne’matov filologiya fanlari doktori, professor taqrizchilar to‘ra nafasov filologiya fanlari nomzodi, professor xosiyat suvonova qarshi shahar 34-o`rta maktab oliy toifali ona tili va adabiyot fani o`qituvchisi alifbo a b d e f g h i j k l m n o p q r s t u v x y z o‘ …

2 / 39

o‘z zahirasini vujudga keltiradi. bugungi kunda rivojlangan mamlakatlarda ta‘limning har bir bo‘g‘ini uchun (bog‘chadan tortib, universitetgacha) yuzlab lug‘atlarning maxsus turlari yaratilgani, hatto rus maktablari uchun 30 ga yaqin o‘quv lug‘atlari mavjud bo‘lgani holda o‘zbek maktablari uchun bitta «imlo lug‘ati» bor, xolos. maktablar uchun izohli lug‘at, ma‘nodosh so‘zlar lug‘ati, antonimlar lug‘ati, darajalanish lug‘ati, eskirgan so‘zlar lug‘ati, shevaga xos so‘zlar lug‘ati, iboralar lug‘ati, so‘zlarning birikuvchanlik lug‘ati, uyadosh so‘zlar lug‘ati, shakldosh so‘zlar lug‘ati, so‘z tarkibi lug‘ati, talaffuzdosh so‘zlar lug‘ati, shuningdek, har bir fan bo‘yicha alohida terminologik lug‘atlar va qomuslar yaratish dolzarb vazifadir. o‘quvchilar uchun zarur lug‘atlar yaratilmas ekan, ijodiy tafakkurni rivojlantirish mumkin emas, og‘zaki va yozma nutqni o‘stirish vositasi bo‘lgan joriy darsliklar o‘z vazifasini to‘la bajara olmaydi. bu o‘rta ta‘lim bo‘g‘ini uchun mavzuviy o‘quv lug‘atlarini yaratish tamoyillarini ishlab chiqish va tuzishni taqozo qiladi. qarshi davlat universiteti o‘zbek tilshunosligi kafedrasi professor- o‘qituvchilari qashqadaryo viloyat pedagog xodimlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti bilan hamkorlikda …

3 / 39

i”, sh.rahmatullayev tomonidan tartib berilgan “o’zbek tilining izohli frazeologik lug’ati”dan foydalangan holda tuzildi. shuning uchun tuzuvchilar mualliflikka da’vogar emaslar. lugat maqolalari alfavit tartibida tuzilgan bo’lib, unda mingga yaqin iboraga qischa nutqiy izoh berildi. iboralar birdan ortiq variantga ega bo’lsa, ular ketma-ket vergul bilan ajratilgan holda berilib, so’ngra izohlandi: avra-astarini ag‘dardi, avra-astarini qoqdi, avra-astari so‘kildi, avra- astari qoqildi – barcha kirdikorlarini ochib tashladi. avj oldi, avjiga mindi, avjiga chiqdi – 1) rivojlandi 2) zo‘raydi, kuchaydi. fe’llar o’quvchilarga qulaylik maqsadida asosan yaqin o’tgan zamon shaklida berildi: aqldan ozdi – jinni bo‘ldi, telba bo‘ldi, esi og‘di aqli kirdi – 1)es- hushli bo‘ldi 2) angladi, tushundi aqli yetdi – idrok qildi, uqdi, bildi aqlini tanidi – es-hushli bo‘ldi aqlini yedi – miyasi ishlamay qoldi, fikrlash qobiliyatini yo‘qotdi aql-u hushini yo‘qotdi – o‘z harakatlarini boshqara olmaydigan darajaga yetdi agar ibora ko’p ma’noli bo’lsa, uning har bir ma’nosi arab raqami bilan raqamlangan tarzda berildi: bag‘ri xun …

4 / 39

qolgan – juda eski, qadimgi amalga oshdi – voqelikka aylandi ammamning buzog‘i – landovur, lapashang amri mahol – qiyin, gumon anqoning urug‘i – topilishi qiyin, kamyob narsa aqldan ozdi – jinni bo‘ldi, telba bo‘ldi, esi og‘di aqli kirdi – 1)es- hushli bo‘ldi 2) angladi, tushundi aqli yetdi – idrok qildi, uqdi, bildi aqlini tanidi – es-hushli bo‘ldi aqlini yedi – miyasi ishlamay qoldi, fikrlash qobiliyatini yo‘qotdi aql-u hushini yo‘qotdi – o‘z harakatlarini boshqara olmaydigan darajaga yetdi aravani quruq olib qochdi – uddasidan chiqa olmaydigan ish yoki narsa haqida ortiq darajada maqtandi aro bermoq – ko‘rinishini ko‘rkam, chiroyli qildi arpasini xom o‘rdi – nima yomonlik qildi asabiga tegdi – asabini qo‘zg‘atdi, ranjitdi avra-astarini ag‘dardi, avra-astarini qoqdi, avra-astari so‘kildi, avra-astari qoqildi – barcha kirdikorlarini ochib tashladi afti sovuq – yoqimsiz, badhazm achasini uch qo‘rg‘ondan ko‘rsatdi - do‘q qildi, qo‘rqitdi, adabini berdi avj oldi, avjiga mindi, avjiga chiqdi – 1) rivojlandi 2) zo‘raydi, …

5 / 39

ldi, baravar keldi bino qo‘ygan – ortiqcha baho bergan, yuksak fikrda bo‘lgan bir og‘iz – juda oz, jindak bir boshini ikkita qildi – oilali qildi bir boshdan – boshlanishidan, tartib bilan bir cho‘qishda qochiradi – juda ustun chiqdi, osonlikcha yengdi bir jon-bir tan bo‘ldi – hamjihat bo‘ldi, yakdil bo‘ldi bir kun bo‘lmasa-bir kun – qachondir, kelgusida bir kesak bilan ikki quyonni urdi – ayni bir vaqtda ikki narsani ko‘zlab ish tutdi bir ikki o‘g‘iz - ozgina, andak bir ikki shingil - ozgina, andak bir pul – qadr-qiymatsiz bir pul bo‘ldi – barbod bo‘ldi bir qoshiq suv bilan yutib yuborguday – beqiyos go‘zal, nihoyatda dilrabo bir shingil – jindak, qittak, juda oz bir so‘zi ikkita bo‘lmadi – aytgani bajarildi bir yostiqqa bosh qo‘ydi – turmush qurdi bir yoqadan bosh chiqardi – hamjihat bo‘ldi, yakdil bo‘ldi bir yoqli bo‘ldi – hal bo‘ldi, ajrim bo‘ldi, tugadi bir yoqda tursin - zidlash ma’nosini anglatib, …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iboralar"

baxtiyor mengliyev mahbuba xudoyberdiyeva oynisa boymatova o‘zbek tili iboralarining o‘quv izohli lug‘ati maktab o‘quvchilari uchun 0’zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi davlat universiteti 0’zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi respublika ta’lim vazirligi qashqadaryo viloyat pedagog xodimlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti baxtiyor mengliyev mahbuba xudoyberdiyeva oynisa boymatova o‘zbek tili iboralarining o‘quv izohli lug‘ati (maktab o‘quvchilari uchun) toshkent «yangi asr avlodi» 2007 lug‘at, avvalo, o‘rta maktab o‘quvchilari uchun mo‘ljallangan. u, shuningdek, ona tili va adabiyot fani o‘qituvchilari, filolog talabalar va qolaversa, o‘zbek tili bilan qiziquvchi kehg o‘quvchilar ommasi uchun ham foydadan xoli emas. mas’ul muha...

This file contains 39 pages in PDF format (478.6 KB). To download "iboralar", click the Telegram button on the left.

Tags: iboralar PDF 39 pages Free download Telegram